Φιντείας

Ο Theo της Δραπετσώνας

2012-01-28T02:10:00.025+02:00

Στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή.
Ένα ατύχημα κατέρριψε μια πολύ τυχερή ζαριά της ελληνικής έβδομης τέχνης.
Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος έχασε τη ζωή του πάνω στα γυρίσματα.
Από τους ανθρώπους που σ' έκαναν να σκέφτεσαι για λίγο, πριν πεις ότι στην Ελλάδα είναι όλα σκάρτα.
Υπάρχουν ακόμα δημιουργοί.

Έκανε τέχνη. Τόσο όμορφη ώστε να είναι τέχνη, αλλά και τόσο ξυστά από την πραγματικότητα.
Δεν θα τον έλεγα έναν εξωπραγματικό που η καλλιτεχνική του διάθεση οδηγεί στο πλασματικό δημιούργημα που πόρρω απέχει από το αληθινό.

Μπορούσε να συλλέγει εκείνα τα κομμάτια της αλήθειας που σε πολλούς είναι αθέατα.
Δεν έκανε απλή τεχνική. Δεν βλέπαμε προβολές μόνο σκηνοθετικών ικανοτήτων (έστω και υψηλών). Βλέπαμε προβολές παιδείας.

Στο εργατικό κέντρο Θεσσαλονίκης είχα δει το Ταξίδι στα Κύθηρα. Ήταν προσκαλεσμένος ο ίδιος. Με την είσοδό του στην αίθουσα προβλήθηκε η σκηνή του Κατράκη να χορεύει στους τάφους. Συγκλονιστικό. Λίγο μετά μίλησε ο ίδιος. Είπε πολλά. Θυμάμαι για τώρα κάτι: "Μερικές ταινίες μπορεί να είναι δύσκολες. Αλλά δεν θα πρέπει να φτάσουμε να κάνουμε αυτό που οι αμερικάνοι ονομάζουν διασκεδαστικές ταινίες για ηλιθίους" (κάπως έτσι).

Τον Μεγαλέξανδρο τον είδα σ' έναν κινηματογράφο όρθιος. Τριάμισι ώρες χωρίς να βαρεθώ. Η τελική σκηνή με την αποκεφαλισμένη προτομή είναι ένα σύμβολο που συγκεντρώνει τη θλίψη του χαμένου αγώνα και το πέρασμα στην ιστορία σε θέση δόξας. Αργότερα που απέκτησα το DVD της ταινίας είδα πολλές φορές τον χορό της Κοταμανίδου.

Οι κυνηγοί. Μια προβολή της ιστορίας στο τώρα. Μια κατάργηση του χρόνου σε πείσμα του όποιου νομίζει και θέλει να είναι όλα περασμένα. Η μετάβαση σ' ένα ίσως άχρονο Τώρα που το παρόν και το παρελθόν κρίνονται στην εγγύτητα του φακού που βλέπει εξίσου καθαρά το παλιό και το τρέχον.

Το μετέωρο βήμα του πελαργού. Ακόμα και τώρα, μετά τόσα χρόνια η αντίδραση κατά της ταινίας μου προκαλεί έκπληξη και απορία. Πουθενά δεν είδα προσβολή της χριστιανικής εκκλησίας.

Μια αιωνιότητα και μια μέρα. Ίσως η προφητική του ταινία. Δεν θα μπορούσε ο ίδιος να φανταστεί ότι το ημιτελές έργο του Σολωμού θα βρει αντιστοιχία στο ημιτελές δικό του έργο. Στην τελευταία του ανολοκλήρωτη ταινία για την οποία θα μείνει το ερωτηματικό για το πώς θα την τελείωνε αν ζούσε. Θα χρειαστεί ένας νέος Αλέξανδρος για να στοχαστεί σε τέτοιους δρόμους.

Είναι ποιητικό να πεθαίνει κάποιος εκεί που αφιέρωσε τη ζωή του.
Η τελευταία πνοή στη στιγμή της μεγάλης αγάπης είναι ίσως η καλύτερη απάντηση στον θάνατο.
Το ημιτελές αποκτά λάμψη.
Είναι σαν να λες: Δεν στέρεψα εγώ από μόνος μου. Είχα κάτι ακόμα. Η μέρα τελείωσε απροσδόκητα.
Ο Οδυσσέας είχε ακόμα στην καρδιά του πράγματα που το βλέμμα του έψαχνε στον κόσμο.

Τρομοασπίδα

2012-01-11T00:36:00.005+02:00

Οι άσχημες ειδήσεις είναι αυτές που πρωτοστατούν.

No news is good news κατά τη δημοσιογραφική παροιμία.

Αν κάνω ένα λογοπαίγνιο θα πω ότι το καλό ταυτίζεται με το τίποτα.

Ωστόσο, το παιχνίδι των εννοιών είναι πιο διδακτικό και πιο αληθινό.

Είναι αδύνατο να γίνει ο ορισμός μιας έννοιας χωρίς τη σύγκρισή της με άλλες.
Για να υπάρχει το "αυτό" θα πρέπει να υπάρχει το "διαφορετικό" του.
Η λειτουργία του καθορισμού έχει ως βασικό εργαλείο τη σύγκριση.

Η σύγκριση είναι μια λειτουργία που συμβαίνει σχεδόν αυτόματα, τόσο που πολλές φορές (τις περισσότερες) δεν τυγχάνει μακράς λογικής ανάλυσης.

Με τις τόσες θλιβερές ειδήσεις που προβάλλονται η σύγκριση που θα κάνει ο θεατής με τον εαυτό του και την προσωπική του κατάσταση τον οδηγούν στο να μακαρίσει προς στιγμήν αυτό που ζει σε σχέση με τις τραγωδίες που του δείχνουν.

Σαφώς υπάρχουν τα χειρότερα. Για κάθε τι υπάρχει το χειρότερό του.
Υπάρχει και το καλύτερο, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα.
Το ζήτημα είναι να περαστεί το μήνυμα στους περισσότερους να είναι χαρούμενοι με αυτό που ζουν και το συγκρίνουν με τα χειρότερα μακαρίζοντας την κατάστασή τους.

Η οικονομική πλουτοκρατία όμως δεν σκέφτεται με τέτοιον τρόπο.
Οι πολλοί θα πρέπει να υποχρεώνονται να ευλογούν την πενία τους κάνοντας συγκρίσεις με το χειρότερο.
Είναι ένας ακόμα αποτελεσματικός τρόπος χειραγώγησης.
Ο τρόμος γίνεται η ασπίδα προστασίας για κάθε αντίδραση.
Είναι η τρομοασπίδα η οποία συμβάλλει στην αποτροπή των πολλών να ζητούν και να δυσανασχετούν.

Πένθος

2011-12-30T14:28:00.006+02:00

Ο θάνατος.
Διανοητικά τον δέχεσαι.
Συναισθηματικά τον αρνείσαι.
Ό,τι και να πιστεύεις για τα μετέπειτα, τώρα πρέπει να βιώσεις ένα οριστικό Τέλος.
Ποτέ πια. Φεύγει. Τον σηκώνουν.
Το ιχνογράφημα της μνήμης θα στέκει ως ο μόνος ψίθυρος που αντιμιλάει στην αποσύνθεση.
Μόνο η μνήμη.
Το ξέρεις πως είναι έτσι. Αυτή είναι η τάξη των πραγμάτων.
Ο νους βλέπει το σωστό.
Η καρδιά σηκώνεται και φωνάζει έξω απ' την πραγματικότητα.
- Θάνατος είναι η εκπόρνευση της ύπαρξης. Δεν τον θέλω. Όχι για μένα, αλλά γι' αυτόν που έφυγε. Γι' αυτόν που δεν φοβόταν να φύγει.
Στέκεσαι απέναντι στο άψυχο σώμα που μοιάζει μ' αυτό που κάποτε σου μιλούσε και λες:
- Έτσι είναι τα πράγματα. Έτσι ορίζει ο κύκλος της αρχής και του τέλους.
Ύστερα η καρδιά που πενθεί στριφογυρίζει στις ουτοπίες:
- Κάνει κρύο εδώ που είσαι. Έλα στο σπίτι που έχει ζέστη.
Κι ας ξέρεις πως δεν κρυώνει, πως αυτό που βλέπεις δεν είναι Αυτός.
Από καιρό δεν ήταν Αυτός. Η φθορά δούλεψε. Όμως έμενε η ανάσα του.
Τώρα φεύγει κι η ανάσα.

Ο καιρός περνάει κι η συνήθεια θριαμβεύει.
Ο θάνατος είναι ένα επιστέγασμα που κάνει τις στιγμές που πέρασαν μοναδικές.
Ο θάνατος είναι γαλήνη. Όχι εκπόρνευση.
Η γαλήνη του μνήματος περνάει και σε σένα.
Όμως υπάρχουν στιγμές που θέλεις να πενθείς, θέλεις για λίγο να πονάς.
Για να υπάρχει ακόμα κάτι από Αυτόν μέσα σου. Κάποιες στιγμές προτιμώ να πονώ παρά να ξεχάσω. Ένα μικρό κερί της μνήμης που καίει και φωτίζει.

Γειά σου πατέρα.
Καλή αντάμωση.

Σπουδές άνευ Διδασκάλου

2011-11-15T22:28:00.015+02:00

Η γαλλική άνευ διδασκάλου.
Αυτό ήταν το πρώτο βιβλίο αυτοδιδασκαλίας που έπεσε στα χέρια μου πολλά χρόνια πριν.
Όλα θέλουν δάσκαλο, σκέφτηκα, και δεν έδωσα ιδιαίτερη σημασία.

Αργότερα, στην ανώτατη εκπαίδευση, είδα ότι η αυτοδιδασκαλία γινόταν σχεδόν υποχρεωτικά, σε μεγάλο βαθμό. Βεβαίως υπήρχαν πολλοί δάσκαλοι, αλλά όχι Δάσκαλοι.

Αν σκεφτώ ότι οι περισσότεροι δάσκαλοι αρκούνταν στη μετάδοση πληροφοριών, κάτι που μπορεί να γίνει και με την ανάγνωση ενός βιβλίου, τότε φαίνεται ότι μιλάμε για σπουδές άνευ Διδασκάλου.
Το βιβλίο δεν κουράζεται ποτέ να επαναλαμβάνει, όσες φορές χρειαστεί, στον αναγνώστη τα ίδια πράγματα.

Κάτι λείπει όμως.
Δάσκαλος είναι αυτός που μπορεί να ψηλαφίσει τον σφυγμό του μαθητή του.
Ο Δάσκαλος εμπνέει (ίσως πάνω απ' όλα εμπνέει), ενώ η πληροφορία μπορεί να μεταδοθεί από το ακούραστο γραπτό κείμενο.
Ο Δάσκαλος είναι αυτός που μπορεί να γκρεμίσει τα παλιά θεμέλια του μαθητή και να χτίσει καινούρια.
Στην εποχή της πληροφορίας και της γρήγορης πρόσβασης στη γνώση, ένα πράγμα απομένει να μεταδοθεί από τον Δάσκαλο. Η αγάπη γι' αυτό που διδάσκει, αν βεβαίως την έχει.
Στον χώρο της διδασκαλίας δεν είναι η ευκολία αυτό που πρέπει να επικρατεί, αλλά η γοητεία, η ομορφιά του αντικειμένου, κάτι που γίνεται στην επικοινωνία μεταξύ εμψύχων.
Ο Δάσκαλος δεν μπορεί να είναι άψυχος, διότι τότε θα ηττηθεί από το βιβλίο και όχι αδίκως.
Παιδεία και ευκολία είναι όλως επιεικώς αντιφατικά. Η έμπνευση και η ομορφιά είναι οι καταπέλτες με τους οποίους η δυσκολία υπερβαίνεται.
Από τότε που καταπιάστηκα με τα γράμματα (εννοώ από το νηπιαγωγείο) είδα ελάχιστους.
Οι περισσότεροι είτε παράγουν δυσκολίες, ικανοποιώντας την τάση τους για εξουσία, είτε δημιουργούν ανόητες ευκολίες, σε βάρος της παιδείας, είτε απαγγέλουν αυτούσια αυτά που μπορεί κάποιος να βρει στα βιβλία.

Για την ώρα ατενίζουμε το μέλλον άνευ Διδασκάλου.

Πτώχευση και εξουσία

2011-10-15T23:20:00.005+03:00

Τα πράγματα είναι σοβαρά.
Είναι η φράση που ακούγεται παντού στην Ελλάδα και όχι μόνο.
Η πτώχευση είναι προ των πυλών.

Ωστόσο, ο πόλεμος για την εξουσία συνεχίζεται στο ελληνικό κοινοβούλιο.
Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι είναι κάπως ακατανόητο ν' αγωνίζονται οι υποψήφιοι της εξουσίας για την παραλαβή ενός ερειπίου.
Μια πρώτη, ίσως αφελής, σκέψη θα κατέληγε στο ότι είναι αδύνατο να θέλει κάποιος μια επιχείρηση καταχρεωμένη που σε λίγο θα καταρρεύσει.
Μάλλον λείπουν δεδομένα.

Ίσως ν' αληθεύουν σενάρια που λένε ότι δεν πρόκειται να φτάσουμε στην τελική πτώση κι ότι όλη η ιστορία είναι ένα φιάσκο για να ελευθερωθεί ο δρόμος για τ' αλλοδαπά αρπαχτικά που θα επενδύσουν στη χώρα μας και μάλιστα θ' αναγνωριστούν σαν να ήταν σωτήρες.

Ίσως πάλι να λάβουμε υπ' όψη μας ότι όποια κι αν είναι η πτώση κάποιοι πέφτουν πάντα στα μαλακά. Σε περιόδους κατοχής, πτώχευσης, φυσικής καταστροφής κάποιοι πλουτίζουν.

Για να μεγαλώσω εγώ, πρέπει να μικρύνεις εσύ, όπως έγραψε ο Κώστας Μουρσελάς στο θεατρικό έργο "Εκείνος κι Εκείνος".

Για τον μεγάλο πλούτο δεν φτάνει το μυαλό. Χρειάζεται να είναι κάποιος αδίστακτος.

Αντίσταση

2011-10-11T01:54:00.004+03:00

Σεπτέμβριος του 1941.

Στην υπό Γερμανική κατοχή Αθήνα δημιουργείται το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ). Αργότερα δημιουργήθηκε ο ΕΛΑΣ, το στρατιωτικό σκέλος του ΕΑΜ.
Η Ελλάδα βρισκόταν υπό τριπλή στρατιωτική κατοχή (Γερμανική, Ιταλική, Βουλγαρική). Εποποιία και διχόνοια ακολούθησαν για μια ακόμα φορά, αδυνατώντας να ξεφύγουμε από την απαίσια μοίρα μας.
Η στρατιωτική κατοχή έφερε τη στρατιωτική αντίσταση και δικαίως.
Ακόμα κι αν η νίκη δεν έρχεται ποτέ από τον ανορθόδοξο στρατό, ο κατακτητής σίγουρα έχασε την ησυχία του λόγω του αντιστασιακού κινήματος.

Σήμερα.
Αναρωτιέμαι, τώρα που βρισκόμαστε ενώπιον της οικονομικής κατοχής, ποιό θα μπορούσε να είναι ένα νέο ΕΑΜ. Ποιά μορφή θα μπορούσαμε να φανταστούμε για ένα είδος συλλογικού αντιστασιακού κινήματος σε περιπτώσεις που ο κατακτητής δεν έρχεται με τα όπλα, αλλά αυτό δεν τον κάνει να μην είναι κατακτητής.
Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για ένοπλο αγώνα, διότι ο κατακτητής δεν είναι ένοπλος.
Από την άλλη το οποιοδήποτε στρατιωτικής φύσεως αντιστασιακό κίνημα θα έκανε τη σχέση μας με την Ευρώπη ακόμα χειρότερη, θα επήρχετο η έξοδός μας από την ΕΟΚ, θα χανόταν η τυπική έστω ομπρέλα προστασίας και η Τουρκία θα εξαπέλυε περισσότερες φρεγάτες στο Αιγαίο και άλλα πολλά.
Διότι, όπως είπαμε, στρατιωτική επέμβαση δεν υπάρχει, επομένως πάσα στρατιωτικής φύσεως απάντηση θεωρείται απλώς τρομοκρατία χωρίς λόγο.
Είμαστε όμως ενώπιον νέας κατοχής.
Ποιά θα μπορούσε να είναι η σημερινή φράση που θα αντικαταστήσει την τότε φράση που έλεγε "βγαίνω στο βουνό";
Πραγματικά δυσκολεύομαι να δώσω μια πειστική απάντηση, αλλά πιστεύω ότι το ερώτημα είναι επιτακτικό.

Γίναμε νάνοι καταναλωτές, ζώντας μια βιομηχανική ζωή, χωρίς να είμαστε βιομηχανική χώρα. Αγοράζαμε περισσότερα από όσα κερδίζαμε.

Φτάσαμε να μείνουμε άοπλοι περιμένοντας τον νέο κοτζαμπασισμό και τις δύο τάξεις, δηλαδή τους λίγους άρπαγες και τους πολλούς κολλήγους.

Σε καιρούς που είναι αναγκαίες οι ριζικές αλλαγές, οι απλές μεταρρυθμίσεις είναι παιδικό θέατρο.

Μακρύ ζεϊμπέκικο. Η τελευταία στροφή

2011-09-29T13:47:00.007+03:00

Ο ποινικός θρύλος Νίκος Κοεμτζής έσυρε την τελευταία στροφή του.
Νεκρός στην πλατεία Μοναστηρακίου.

Το γεγονός γράφτηκε στις εφημερίδες, τα blogs ανάρτησαν, κανάλια το είπαν.

Η ζωή του γνωστή. Το 1973 στο νυχτερινό κέντρο Νεράϊδα έκανε το έγκλημα.
Η αιτία; Μια παραγγελιά για ζεμπέκικο, που έκανε ο αδελφός του Δημοσθένης και που κάποιοι πελάτες του μαγαζιού (μεταξύ αυτών αστυνομικοί εκτός υπηρεσίας) δεν του το επέτρεψαν ασκώντας βία.
Ο Νίκος απάντησε με βία που έστειλε στον τάφο τρεις και τραυμάτισε εφτά.
Το ποινικό μητρώο του ήταν ήδη βαρύ. Κλοπές καταδίκες, σεσημασμένος κακοποιός. Σε ό,τι αφορά το πολιτικό φρόνημα επίσης σεσημασμένος για την εποχή.
Όλα εναντίον του. Ονομάστηκε "Ο σφαγέας της Νεράιδας", "Το κτήνος", ενώ οι κακοποιοί που ακολούθησαν ονομαζόταν από διάφορους "Κοεμτζήδες".
Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του σε φυλακές. Αλικαρνασσός, Κέρκυρα, Λάρισα, Κορυδαλλός, Πάτρα.
Το 1979 ο Διονύσης Σαββόπουλος στον δίσκο του Ρεζέρβα συμπεριέλαβε το τραγούδι "Το μακρύ ζεϊμπέκικο για τον Νίκο" που αναφέρεται σ' αυτόν. Ίσως ό,τι πιο προκλητικό έγραψε ο Σαββόπουλος.
Το 1980 ο Παύλος Τάσιος σκηνοθέτησε την ταινία «Παραγγελιά» που είναι εμπνευσμένη από το ίδιο γεγονός.
Ο ίδιος μετά την αποφυλάκισή του (ύστερα από 24 χρόνια στη φυλακή) εξέδωσε το βιβλίο του με τίτλο "Το μακρύ ζεϊμπέκικο" με αυτοβιογραφικό χαρακτήρα.

Από τότε ζούσε πουλώντας το βιβλίο του σε διάφορα σημεία της Αθήνας και τα τελευταία χρόνια στο Μοναστηράκι.

Τόσος θόρυβος γύρω από έναν βαρυποινίτη, θ' αναρωτηθεί κάποιος.

Ο Κοεμτζής συμβολοποιήθηκε, εύστοχα ή άστοχα από πολλούς. Στο σύμβολό του διασταυρώθηκαν πολιτικές γραμμές.

Πέρυσι, για έναν χρόνο ήμουν κάτοικος του λεκανοπεδίου. Τον συνάντησα. Η φωτογραφία που αναρτώ είναι δική μου. Την τράβηξα από μακριά. Δεν ξέρω αν θα του άρεσε να ποζάρει σ' εναν άγνωστο, σαν να ήταν κανένα μνημείο.
Μιλήσαμε. Τον ρώτησα για το συμβάν του '73 και για τα μετέπειτα.
Έλεγε καλά λόγια για τον αστυνόμο Δρανά, τον άνθρωπο που τον συνέλαβε.
"Ήταν καλός άντρας", είπε. "Κατά τη σύλληψη, ήμουν σε απόσταση που θα μπορούσα να τον είχα σκοτώσει, όμως δεν είδα φόβο στα μάτια του. Μετά μου φέρθηκε πολύ καλά."
Μιλήσαμε για τον Ηλία Πετρόπουλο για τον οποίο μετά την αρχική καχυποψία που είχε, σχημάτισε καλή γνώμη.
Σε κάποια στιγμή τον ρώτησα τι σκέφτεται για τον Γεώργιο Παπαδόπουλο (τον δικτάτορα).
Κοντοστάθηκε..."ήταν αισθηματίας" είπε στο τέλος.
Για τους σημερινούς πολιτικούς (με εξαίρεση τον Γιώργο Λιάνη από τον οποίο δέχθηκε βοήθεια) δεν είχε τίποτα καλό να πει.
Υπογράμμισα αυτή την αναγνώριση που έδειχνε σε κάποιους από τους "εχθρούς".

Όταν πέθανε, για μία ή δύο ώρες ήταν πεσμένος στα πλακάκια της πλατείας έως ότου κάποιοι να καλέσουν ασθενοφόρο. Είναι φαίνεται συνηθισμένοι οι κάτοικοι να βλέπουν ανθρώπους πεσμένους κάτω.
Από την άλλη...ένας αλήτης πέθανε και λοιπόν;
Η κοινωνία, αν και επισήμως χριστιανική, δύσκολα δέχεται εκείνον που πραγματοποιεί τη μέγιστη χριστιανική πράξη.
Τον μετανοημένο.

Θα έλεγα να διαβάσετε το βιβλίο του για περισσότερα, αλλά δεν ξέρω πια πού να το βρείτε.

Επιστροφή στα θρανία. Η ποδιά είναι μακριά.

2011-09-27T01:26:00.011+03:00

Άνοιξαν τα σχολεία. Οι μαθητές χωρίς βιβλία μ' ένα εκπαιδευτικό σύστημα που σε ό,τι αφορά τη μετέπειτα επαγγελματική αποκατάσταση δεν φαίνεται να υπόσχεται και πολλά.

Θυμήθηκα τα χρόνια που ήμουν μαθητής του δημοτικού σχολείου. Αγοράζαμε τετράδια, γομολάστιχες, χρωματιστά μολύβια και φυσικά τη σχολική ποδιά.
Όλοι με τις ποδιές. Όλοι ομοιόμορφοι.
Ύστερα ήλθε η άλλη πολιτική γραμμή. Εκείνη της απελευθέρωσης. Έπρεπε, έλεγαν, οι μαθητές ν' απελευθερωθούν από τη στρατιωτικοποίηση της σχολικής ζωής. Το γεγονός καλωσορίστηκε τότε από τους αυτοαποκαλούμενος προοδευτικούς ως χαρμόσυνο.
Είναι πολλά χρόνια τώρα που σκέφτομαι ότι αυτή η "απελευθερωτική" κίνηση επεφύλασσε άλλες αλυσίδες, ένα άλλο κούρσεμα της ανθρώπινης ελευθερίας, για το οποίο ο σιδηροδέσμιος προϋπέγραψε και μάλιστα εν εξάλλω χαρά.
Η σκιά της μέλλουσας αλυσίδας φαινόταν αχνά, αλλά σήμερα φάνηκε ολοκάθαρα.
Καταναλωτισμός εξ' απαλών ονύχων.
Με άλλα λόγια, αγοράζετε μετά μανίας από τα γεννοφάσκια σας.
Αυτή ήταν η αθέατη γιγαντιαία προτροπή πίσω από τη δήθεν απελευθέρωση. Η σκλαβιά του ψυχοφθόρου (ψυχοκτόνου;) καταναλωτισμού και της ξιπασιάς ήταν η κινητήρια δύναμη της "αποδέσμευσης" από την ομοιομορφία της ποδιάς. Ο ανταγωνισμός του πιο ακριβοπληρωμένου περιτυλίγματος του σώματος ήταν ο προβατόσχημος λύκος που λούφαζε ύπουλα έως ότου η υποδοχή του ολοκληρωθεί.
Πιο πριν, το φτωχό παιδί είχε την ίδια εμφάνιση στο σχολικό περιβάλλον με το πλούσιο.
Στο σχολικό περιβάλλον δεν είχε και δεν έπρεπε να είχε σημασία η οικονομική προέλευση του μαθητή. Η διάκριση του τελευταίου σ' ένα περιβάλλον ισοτιμίας θα γίνει με δύο τρόπους: την επίδοση και τη διαγωγή. Όχι με τα λεφτά των γονέων.

Σήμερα, το σχολικό περιβάλλον γίνεται η δικτατορική πασαρέλα των οίκων μόδας, των δεκάδων διαφορετικών χρυσοπληρωμένων κομμώσεων και των πολλών άχρηστων και εύθραυστων μπιχλιμπιδιών που αλίμονο σ' αυτόν που δεν διαθέτει.
Πολλές φορές, όταν έλεγα τέτοιες απόψεις σε φίλους μου τους έβλεπα ν' απορούν. "Παράξενο για σένα να έχεις τόσο συντηρητικές θέσεις", έλεγαν.

Όμως το νέο δεν ταυτίζεται κατ' ανάγκη με το καλύτερο.

Η πρόοδος είναι αλλαγή, αλλά η αλλαγή δεν είναι πάντα πρόοδος.

Η ΔΕΘ, οι ξένοι και η δόξα

2011-09-13T01:34:00.010+03:00

Είχα να δω τόσους αστυνομικούς στη Θεσσαλονίκη από το 2003. Η όλη κατάσταση μου θύμισε τη Σύνοδο Κορυφής εκείνης της χρονιάς.
Μόνο που τότε συγκεντρώθηκαν ευρωπαίοι υπουργοί στη Χαλκιδική. Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε, έστω και επιπόλαια, για αντιευρωπαϊκά αισθήματα.
Τώρα μιλάμε για τον Πρωθυπουργό της χώρας.
Το ερώτημα είναι εύλογο και δυσάρεστο.
Χιλιάδες αστυνομικοί συγκεντρώθηκαν σε μια εκδήλωση, μέχρι πρότινος εορταστική, για να προστατέψουν τον Πρωθυπουργό από τον λαό του;
Και μόνο που τίθεται ένα τέτοιο ερώτημα δείχνει την τραγικότητα του γεγονότος. Από τη στιγμή που τέτοια ερωτήματα έχουν λόγο ύπαρξης, η απάντηση δεν έχει τη μείζονα σημασία.
Αρκεί το γεγονός. Αρκεί που φτάσαμε σ' αυτό το σημείο.

Η κατάστασή μας;
Περιμένοντας τους ξένους επενδυτές.

Περιμένοντας τους βαρβάρους, όπως έγραψε κάποτε ο Καβάφης.

-Τι περιμένουμε στην αγορά συναθροισμένοι;
Είναι οι βάρβαροι να φθάσουν σήμερα.

-Γιατί μέσα στην Σύγκλητο μιά τέτοια απραξία;
Τι κάθοντ' οι Συγκλητικοί και δεν νομοθετούνε;

-Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα.
Τι νόμους πια θα κάμουν οι Συγκλητικοί;
Οι βάρβαροι σαν έλθουν θα νομοθετήσουν.

-Γιατί ο αυτοκράτωρ μας τόσο πρωί σηκώθη,
και κάθεται στης πόλεως την πιο μεγάλη πύλη
στον θρόνο επάνω, επίσημος, φορώντας την κορώνα;

-Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα.
...

Αυτό το έθνος που προβάλλει με έπαρση την εθνική του υπερηφάνεια, την αποδοκιμασία και τη χλεύη προς τους ξένους έχει σωθεί ή "σωθεί" πολλές φορές απ' αυτούς.
Ξενιλασία και ξένη σωτηρία μας ξενίζει (τουλάχιστον).

Αν δεν είχε γίνει η ναυμαχία του Ναυαρίνου, ο Ιμπραήμ θα είχε γονατίσει το άλλοτε επαναστατημένο έθνος.
Πιο πρόσφατα, οι βόμβες ναπάλμ των αμερικάνων πρωτοδοκιμάστηκαν στον Γράμμο και πρόσφεραν τη νίκη στον εθνικό στρατό κατά του ΔΣΕ.
Αλλά κι ο ΔΣΕ έχασε τον πόλεμο όταν οι ξένοι έπαψαν να τον υποστηρίζουν (κλείσιμο συνόρων).
Το σχέδιο Μάρσαλ (των ξένων) έφερε την οικονομική βοήθεια.

Η περισυλλογή θα πρέπει να στραφεί μάλλον προς τις βαρύγδουπες αντιλήψεις περί της εθνικής ανωτερότητας και του περιουσίου λαού με τη δόξα του, αφού η εξάρτηση από τους ξένους δεν φαίνεται να διορθώνεται.
Αν λείψουν οι βάρβαροι, θα έχουμε πρόβλημα.

Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους.
Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μιά κάποια λύσις.

Μνήμες γυναικών

2011-09-07T22:53:00.011+03:00

Θυμήθηκα δύο γυναίκες.
Πριν από πολλά χρόνια, κάπου στην ελληνική επαρχία.

Η Μαρίκα.
Ανύπαντρη. Άτεκνη.
Καχύποπτη. Υποψιασμένη με όλους.
Όλοι ήταν κακοί έως αποδείξεως του εναντίου, κι αυτό για ελάχιστους.
Είχε ένα χαμόσπιτο. Αλλά γωνιακό. Σωστό παρατηρητήριο. Όσο δεν κοιμόταν πρόσεχε τους άλλους. Για όλους είχε κάτι να πει. Όχι πάντα την αλήθεια. Κυρίως τ' άσχημα κι αυτά φτιασιδωμένα. Ποτέ δεν έλεγε κάποιον με τ' όνομά του. Παρατσούκλι για όλους. Εληνόσπορα, τουρκόσπορα, άγνωστης ρίζας. Η Βαγγέλαινα, η Μικμίκαινα, ο Σταμπολούς, ο Ουρσούζης...
Τις λίγες φορές που θα πήγαινε σε ξένο σπίτι δεν καταδεχόταν κέρασμα. Λες και ήταν αλλεργική στους ανθρώπους. Όχι μόνο στους άντρες. Από άντρα, όμως, ούτε καλημέρα.
Μισανδρία με τα όλα της.
Κάθε ανάσα και κουτσομπολιό.
Πέρασαν τα χρόνια. Ήρθαν εργολάβοι και ζήτησαν το χαμόσπιτο αντιπαροχή.
Με τίποτα.
Βρήκαν τον τρόπο. Την ανάγκασαν.
Μια νύχτα μπήκαν κάτι άντρες στο σπίτι της με σακάκια τυλιγμένα στα κεφάλια. Την τρόμαξαν. Ούρλιαξε, τσίριξε. Άντρες στο σπίτι μου!
Το 'δωσε το σπίτι.
Μπήκε σε διαμέρισμα. Πέθανε το ολοήμερο παρατηρητήριο.
Αργότερα κι η ίδια.

Η Χρυσούλα.
Ανύπαντρη. Άτεκνη.
Ζούσε με την αδελφή της, ανύπαντρη κι αυτή.
Το σπίτι της ανοιχτό.
Οι πιο ωραίες γιορτές εκεί γινόταν. Σε πολλές κοινωφελείς δραστηριότητες γινόταν δωρήτρια. Αγαπούσε τους ανθρώπους.
Κάποιες γυναίκες την πλήγωναν.
- Τι ξέρεις εσύ από οικογένεια;
- Γιατί να μην ξέρω; Εγώ φύτρωσα; Σε οικογένεια μεγάλωσα. Δεύτερη δεν έκανα, αλλά ξέρω τι θα πει οικογένεια.
Δεν έδειχνε να έχει τη ρετσινιά της ανύπαντρης.
Αυτές που την πλήγωναν ήταν από εκείνες που παντρεύτηκαν, όχι επειδή αγάπησαν, αλλά για να μην έχουν τη ρετσινιά της ανύπαντρης.
Βάφτισε πολλά παιδιά. Πέντε και περισσότερα. Χριστούγεννα και Πάσχα δεν ξεχνούσε τα δώρα τους. Για κάποια είχε ανοίξει βιβλιάριο σε τράπεζα. Το τελευταίο βαφτιστήρι της ήταν ένα παιδί γεννημένο σε μια βρώμικη τρώγλη. Οι γονείς του χειρωνάκτες με οριακή νοημοσύνη.
Η κοινωνική ευαισθησία στην πράξη.
- Ποιός θα μπει σε 'κείνο τ' αχούρι; Αβάφτιστο θα μείνει αυτό; Αμαρτία απ' τον Θεό.
Το βάφτισε. Και βιβλιάριο σε τράπεζα για τότε που θα πάει φαντάρος.

Δυο γυναίκες.
Δυο κλαδιά με κοινή ρίζα.
Το ένα ξεράθηκε.
Το άλλο κάρπισε.

Σχιζοφρενείς "δολοφόνοι"

2011-08-22T13:15:00.008+03:00

Κατά τον Μεσαίωνα υπήρχαν οι κήρυκες της δαιμονοληψίας.
Οι ψυχικώς πάσχοντες ήταν δαιμονισμένοι και έπρεπε να καούν, ώστε να λυτρωθούν (οι ίδιοι; η κοινωνία;) από το δαιμόνιο.
Στις μέρες μας η ψυχιατρική "κατάρτιση" της κοινής γνώμης βασίζεται περισσότερο σε νέους κύρηκες, όπως διάφοροι σκηνοθέτες, που εμπνεόμενοι από τη ζωή κάποιων κατά συρροήν δολοφόνων, μεταφέρουν "διαγνωστικά" συμπεράσματα μ' έναν ασφυκτικό μανδύα κινδυνολογίας.

Έτσι, μία από τις πρώτες ταινίες τρόμου με αντικείμενο τα εγκλήματα του Edward Gein γυρίστηκε το 1974 από τον Tobe Hooper με τίτλο "The Texas Chainsaw Massacre" και στην ελληνική του απόδοση ο τίτλος ήταν "Ο σχιζοφρενής δολοφόνος με το πριόνι".
Ο όρος "Σχιζοφρένεια" πέρασε με πολλά τρομακτικά εφέ στη συνείδηση των θεατών ως κάτι σύμφυτο με πριόνι και ανθρωποσφαγή.

Η κοινή γνώμη ουδέποτε προβληματίστηκε για την ψυχοπαθολογία των τόσων δημίων και βασανιστών που όμως εκτελούν τα "καθήκοντά" τους κατ'εντολήν ανωτέρων "φυσιολογικών" ανθρώπων και που έδρασαν κατά τον Μεσαίωνα, αλλά και στα επόμενα χρόνια έως και στις μέρες μας.
Φαίνεται ότι όταν ο ακρωτηριασμός, η εκδορά και γενικώς η πρόκληση σωματικής βλάβης γίνεται μεθοδευμένα και για έναν "υψηλό" σκοπό τότε η ψυχοπαθολογία αθωώνεται.

Ακόμα και σήμερα ο όρος "τρελός" φέρνει στο νου του αδαούς εικόνες φρίκης και ανείπωτης σωματικής κακοποίησης.

Ενώ ένας άνθρωπος με παρανοειδή διαταραχή προσωπικότητας μπορεί να "προκόψει" (πλουτίσει) στην κοινωνία με την καχυποψία και τη μνησικακία του προς τους άλλους, ο αποδιοπομπαίος τράγος γίνεται ένας πάσχων από σχιζοφρένεια με σοβαρή έκπτωση λειτουργικότητας.

Οι κατά συρροήν δολοφόνοι έχουν βεβαίως μια βαθιά ψυχοπαθολογία, η οποία όμως δεν ταυτίζεται κατ' ανάγκη με τη σχιζοφρένεια ούτε με τη μανία.

Μια επιστημονική προσέγγιση του ζητήματος βρίσκεται εδώ

Στην τελευταία φωτογραφία θ' ανεβάσω ένα φωτογραφικό στιγμιότυπο από διαμαρτυρία κατοίκων του Ευόσμου Θεσσαλονίκης το 2007 όταν σε προστατευόμενο οικοτροφείο της περιοχής εγκαταστάθηκαν άκακοι ψυχικώς πάσχοντες. Τα πράγματα εξομαλύνθηκαν όταν αργότερα η γνώση θεράπευσε τη φαντασία (των κατοίκων).

Διαχρονικότητα των στάσεων

2011-08-13T20:19:00.006+03:00

Κωνσταντινούπολη στα 532 μ.Χ.
Αυτοκράτωρ στον θρόνο του παλατιού ήταν ο Ιουστινιανός και σύζυγός του η γνωστή Θεοδώρα.
Στην εποχή που αναφερόμαστε η αρματοδρομία ήταν ένα δημοφιλές άθλημα και οι φίλαθλοι χωριζόταν σε Πράσινους, Βένετους (γαλάζιους), Ρούσους (κόκκινους) και Λευκούς.
Οι ονομασίες προερχόταν από το χρώμα της στολής που φορούσε η αγωνιστική ομάδα αρματοδρομίας που υποστήριζαν.
Οι σύνδεσμοι των φιλάθλων είχαν και κάποια πολιτική δράση και οι ισχυρότεροι ήταν αυτοί των Πράσινων και των Βένετων.

Το πρώτο βήμα ήταν η σύλληψη ενός οπαδού των Πράσινων και ενός των Βένετων με την κατηγορία της δολοφονίας. Η ποινή ήταν θάνατος δι' απαγχονισμού.
Οι φίλαθλοι ζήτησαν την απαλλαγή των φυλακισθέντων και ο Ιουστινιανός αρνήθηκε.
Ακολούθησε εξέγερση αρχικά των φιλάθλων στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης.
Η εξέγερση δυνάμωνε ολοένα, αφού πλήθος λαού μετείχε σ' αυτήν και όχι πλέον μόνο φίλαθλοι της αρματοδρομίας. Οι εξεγερμένοι στράφηκαν εναντίον του αυτοκράτορα λόγω των δυσβάστακτων φορολογικών μέτρων που είχαν επιβληθεί.
Ζητούσαν την απομάκρυνση του Έπαρχου των Πραιτωρίων, Ιωάννη Καππαδόκη, ο οποίος εξασφάλιζε με φορολογία τα έξοδα για τις επιχειρήσεις του Αυτοκράτορα.

Οι διαστάσεις της στάσης έγιναν ανεξέλεγκτες και η Κωνσταντινούπολη βρέθηκε στις φλόγες.
Στο Ιπποδρόμιο ο Υπάτιος, ένας ανιψιός του Αναστάσιου του Α' (πρώην αυτοκράτορα) ανακηρύχθηκε Αυτοκράτωρ, καθότι στη στάση μετείχαν πλέον και συγκλητικοί ενάντιοι στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις του Ιουστινιανού.
Ο Ιουστινιανός πίστεψε ότι έχασε τον έλεγχο και σκέφθηκε τη φυγή από την Κωνσταντινούπολη. Αναφέρεται ότι η αποφασιστικότητα της συζύγου του Θεοδώρας ήταν καθοριστική στο να τον αποτρέψει από τη φυγή.
Κατόπιν λαμβάνουν εντολή οι στρατηγοί Βελισάριος και Μούνδος οι οποίοι εγκλωβίζουν τους εξεγερμένους στο Ιπποδρόμιο.
Η στάση του νίκα λήγει με έναν αριθμό νεκρών που φθάνει τους 30.000.
Ο Υπάτιος εκτελέσθηκε.

Η ανατομία των γεγονότων θα μπορούσε να έχει τα παρακάτω κομβικά σημεία:
Α'. Στην αρχή ένα απλό γεγονός, χωρίς προφανή πολιτική σημασία (επεισόδια μεταξύ φιλάθλων).
Β'. Γενίκευση των αναταραχών. Προκύπτει ότι πίσω από τις διαφορές φιλάθλων υπάρχει μια ήδη συσωρευμένη δυσαρέσκεια για οικονομικά ζητήματα.
Γ' Καθαρά πολιτική διάσταση των γεγονότων. Εμπλοκή πολιτικών προσώπων και ανακύρυξη νέου αυτοκράτορα.
Δ'. Βίαιη καταστολή της εξέγερσης.

Αν δούμε τη σειρά των γεγονότων θα διαπιστώσουμε ότι είναι μάλλον επαναλαμβανόμενη.
Επικεντρώνομαι σε κάθε απλό γεγονός, χωρίς αρχική πολιτική σημασία, αφού η ιστορία διδάσκει ότι πίσω από την απλότητα μπορεί να κρύβονται άλλα καθαρά πολιτικά ζητήματα.
Η μελέτη της ιστορίας δεν μας οδηγεί με βεβαιότητα στην αλήθεια του παρόντος.
Σίγουρα όμως, μας εφοδιάζει με υποψίες που μας προστατεύουν από την εύπεπτη απλότητα των φαινομένων και φυσικά μιας ψευδούς (επίσης απλής) ερμηνείας.

Θα ήταν για κάποιους πιο επίκαιρο να γράφω για το απλό (ίσως) γεγονός της δολοφονίας του Mark Duggan και μια ραγδαία γενίκευση των αναταραχών στη σημερινή Βρετανία.
Με τον φακό του παρελθόντος κοιτώ το παρόν.
Νιώθω μια σιγουριά.

Παράδοξα

2011-08-09T01:41:00.007+03:00

Δύο πράγματα θα καταθέσω που πολλές φορές τα είδα και ακόμα δεν έπαψαν να μου προκαλούν απορία.

Η στάση κάποιων "ένθερμων" χριστιανών.
Ενώ δηλώνουν απερίφραστα ότι πιστεύουν στην Ανάσταση, που σημαίνει ότι γι' αυτούς το οντολογικό ζήτημα είναι λυμένο, ζουν χωρίς να διαφέρουν από τους "άπιστους".
Το να βιώνει κάποιος την παρούσα ζωή στην προοπτική της Ανάστασης, αυτό θα τον έκανε (ευλόγως) διαφορετικό από τους υπόλοιπους. Δεν θα περίμενα από έναν τέτοιον να ερίζει επί καθημερινών μικροπραγμάτων.
Όμως δεν φαίνεται σε πολλούς που το δηλώνουν. Απορώ πώς γίνεται να ισχυρίζεται κάποιος ότι βρήκε το διαμάντι και να αναλώνεται με τις πενταροδεκάρες.
Μάλιστα, όταν κάποιος αμφισβητεί τα πιστεύω τους η συνηθέστερη απάντηση είναι ο θυμός, που ισχυρίζονται ότι ο άνθρωπος δεν πρέπει να έχει.
Η αντίφαση αυτή μου φαίνεται περισσότερο ανερμήνευτη από την ίδια την Ανάσταση.

Η συμφωνία μεταξύ αλλοεθνών εθνικιστών.
Σκέφτομαι ότι ο μεγαλύτερος εχθρός ενός εθνικιστή θα έπρεπε να είναι κάποιος αλλοεθνής ομοϊδεάτης του.
Από τη στιγμή που κάποιος θεωρεί όλους τους αλλοεθνείς σκουλήκια, τότε θα έπρεπε πάνω απ' όλα να εναντιώνεται σ' ένα αλλοεθνές "σκουλήκι" που βλέπει τους αλλοεθνείς με τον ίδιο τρόπο.
Ωστόσο έχω ακούσει εθνικιστές να χαίρονται όταν ακούν για την πολιτική άνοδο αλλοεθνών ομοϊδεατών τους.

Μάλλον κόβουμε και ράβουμε τα πράγματα κατά το συμφέρον.
Τα μεγάλα λόγια δεν μου αρέσουν. Ίσως όμως κάποιοι "ιδεολόγοι" δεν μπορούν να "ζήσουν" χωρίς αυτά.

Κακό και νοσηρό

2011-07-25T22:16:00.008+03:00

Η κοινωνία δέχεται πιο εύκολα το κακό σε σχέση με το νοσηρό.

Η ψυχοπαθολογία περιλαμβάνει ένα σύνολο σημείων και συμπτωμάτων που αναλόγως της εμφανίσεώς τους ή μη σ' ένα άτομο οδηγούν στη διάγνωση μιας ταυτοποιημένης νόσου.
Κάποια από αυτά τα βλέπουμε σε ανθρώπους οι οποίοι παραμένουν στο φάσμα του υγιούς, παρά τη μεμονωμένη έστω έκφραση συμπεριφοράς η οποία ξέχωρη θα θεωρείτο ψυχοπαθολογική.

Απροσφορότητα συναισθήματος. Λέμε ότι την έχουμε όταν το εσωτερικό βίωμα δεν συνάδει με την εξωτερική συναισθηματική έκφραση. Ο πάσχων μπορεί να παρουσιάζει εκφράσεις χαράς, ενώ αυτό που βιώνει είναι δυσάρεστο.
Στην καθημερινότητα, πολλές φορές συμβαίνει να βλέπουμε ανθρώπους οι οποίοι να εκφράζονται με τον καλύτερο τρόπο ενώπιων άλλων, που στην πραγματικότητα τους μισούν και ίσως να σχεδιάζουν το κακό τους.
Είναι όμως προσποιητό. Υπάρχει δόλος.

Κατ' εφαπτομένη λόγος. Τίθεται μια ερώτηση (συνήθως απλή) στον υπό εξέταση άνθρωπο και βλέπουμε ότι η απάντηση στην αρχή αγγίζει το θέμα και στη συνέχεια ο πάσχων απλώνεται σε άλλα θέματα και προοδευτικά απομακρύνεται από το αρχικό.

Η κατ' εξοχήν τέχνη των πολιτικών και των διπλωματών. Παρατηρείστε πόσες φορές οι απαντήσεις είναι ασαφείς και ουσιαστικά μένουμε χωρίς απάντηση.

Είναι και πάλι προσποιητό και προϊόν δόλου.

Σχοινιοτενής λόγος. Εδώ ο πάσχων χρησιμοποιεί πολλές άχρηστες λεπτομέρειες για ένα συγκεκριμένο θέμα, που τελικά χάνεται το κυρίως νόημα.

Είναι κι αυτό κάτι που το συναντάμε σε πολλούς που δέχονται τον χαρακτηρισμό του υγιούς. Χρησιμοποιείται μια ακατάπαυστη φλυαρία που τελικά ρίχνει στάχτη τα μάτια και αποφεύγεται μια ευθεία απάντηση.

Και πάλι κάποιος πονηρός έχει μια τέτοια εικόνα.

Φυσικά, δεν υποστηρίζω ότι μεμονωμένα δείγματα συμπεριφοράς θα έπρεπε να οδηγήσουν σε διάγνωση νόσου.

Λέω, απλώς, ότι η νόσος και η πονηριά κάποιες φορές οδηγούν στα ίδια σημεία. Η κοινωνία δέχεται τον πονηρό και απορρίπτει τον πάσχοντα.
Θα πει κάποιος ότι ο ψυχικώς πάσχων, ακόμα και άδολος, δεν είναι ικανός να προσφέρει το καλό λόγω της ασθενείας του.
Η αποδοχή όμως του κακού πού βασίζεται; Ίσως στο ότι ο έχων την πλήρη επίγνωση του δόλου που μετέρχεται μπορεί δυνητικά να πράξει και το καλό, λόγω αυτής της επίγνωσης.
Δυστυχώς η ιστορία δείχνει ότι ο δόλος και το κακόβουλο στοιχείο δεν εξαλείφθηκαν, ακόμα κι αν οι άνθρωποι που χαρακτηριζόταν από αυτά έφτασαν σε βαθύ γήρας.

Η κοινωνία δέχεται το κακό, αλλά όχι το νοσηρό.
Πολλές φορές μάλιστα το νοσηρό χρησίμευσε ως ο αποδιοπομπαίος τράγος για τη συνέχιση της επιβίωσης του κακού (μεσαίωνας-το κυνήγι των μαγισσών).

Είναι δύσκολη η συμβίωση με το νοσηρό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το κακό μπορεί ν' αποτελεί τον αντίποδα επιλογής.
Συμβαίνει συχνά όμως...

Διπλοπροσωπία

2011-07-18T18:45:00.023+03:00

Στις 3 Νοεμβρίου του 1957 εκτοξεύθηκε ο δορυφόρος Sputnik από την πάλαι ποτέ Σοβιετική Ένωση. Μαζί του ταξίδεψε στο διάστημα το πρώτο ανώτερο θηλαστικό που λόγω του γεγονότος έμεινε στην ιστορία. Μια σκυλίτσα ονόματι Λάικα. Η Λάικα, μετά το πέρας του ιστορικού της ταξιδιού, επέστρεψε σώα στην επιφάνεια της γης.
Βεβαίως και μόνο το ότι αποφασίστηκε να σταλεί ένα ανώτερο θηλαστικό σ' ένα τέτοιο ταξίδι, πριν να το πραγματοποιήσουν οι άνθρωποι, καταδεικνύει την αβεβαιότητα για την ασφάλεια του εγχειρήματος. Όποιες κι αν ήταν οι προβλέψεις για τις συνθήκες στο διάστημα, όποια κι αν ήταν τα πειράματα που προηγήθηκαν η σίγουρη γνώση έρχεται μόνο από τις πραγματικές συνθήκες.
Κοντολογίς, η σκυλίτσα μπορεί και να πέθαινε.
Αν ήμασταν σίγουροι για την ασφάλεια ενός τέτοιου ταξιδιού θα στέλναμε εξ' αρχής ανθρώπους.
Το ότι ένα σκυλάκι τέθηκε σε τέτοιο κίνδυνο (αν και τελικά γύρισε σώο) κινητοποίησε την ευαισθησία πολλών ζωόφιλων στο Λονδίνο, οι οποίοι πραγματοποίησαν διαδήλωση έως το Σοβιετικό Προξενείο.
Φαίνεται ότι η σκληρότητα του να θέτεις ένα σκυλάκι στην πιθανότητα ασφυκτικού θανάτου ήταν κάτι που δεν θα μπορούσαν οι Λονδρέζοι ζωόφιλοι να το επιτρέψουν αδιαμαρτύρητα.

Όμως, την ίδια εποχή, στην Κύπρο, οι Βρετανικές αποικιοκρατικές δυνάμεις περνούσαν στην αγχόνη εικοσάχρονους νέους, μέλη της ΕΟΚΑ. Στην περίπτωση αυτή, όπως όλοι καταλαβαίνουμε, ο θάνατος δεν αποτελεί πιθανότητα, αλλά απόλυτη βεβαιότητα.
Γιατί δεν έγινε κάποια διαμαρτυρία γι' αυτούς τους νέους;

Μα είναι αλλοεθνείς, θα πει κάποιος, σίγουρος για την ανωτερότητα της ράτσας του.
Και η σκυλίτσα αλλοεθνής ήταν, απαντούμε.

Η σκυλίτσα δεν πείραξε κανέναν, θα συνεχίσουν οι ευαίσθητοι των τετραπόδων.
Τότε κάθε αγώνας υπέρ της ελευθερίας θα πρέπει να καταδικάζεται και να χαϊδεύουμε όλοι τον τετράποδο σύντροφό μας, ίσως ανίκανοι να νιώσουμε παρόμοια αισθήματα για άνθρωπο.

Τέλος πάντων, νομίζω ότι είναι καταφανής η χρήση δύο μέτρων και δύο σταθμών.
Προσωπικά αισθάνομαι αγάπη για τα ζώα.
Αυτό δεν μ' εμποδίζει να νιώσω το ίδιο και για τους ανθρώπους.

Δείτε το σχετικό δελτίο από το BBC News εδώ (φυσικά δεν γίνεται αναφορά στην Κύπρο)

Τιμή στη μνήμη του Ευαγόρα Παλληκαρίδη

Εψές πουρνό μεσάνυχτα στης φυλακής τη μάντρα
μες στης κρεμάλας τη θελιά σπαρτάραγε ο Βαγόρας.
Σπαρτάρησε, ξεψύχησε, δεν τʼ άκουσε κανένας.
Η μάνα του ήταν μακριά, ο κύρης του δεμένος,
οι νιοι συμμαθητάδες του μαύρο όνειρο δεν είδαν,
η νια που τον ορμήνευε δεν άκʼσε νυχτοπούλι.

Εψές πουρνό μεσάνυχτα θάψαν τον Ευαγόρα.

Σήμερα Σάββατο ταχιά όλη η ζωή σαν πρώτα.

Ετούτος πάει στο μαγαζί, εκείνος πάει στον κάμπο,

ψηλώνει ο χτίστης εκκλησιά, πανί απλώνει ο ναύτης,

και στο σκολειόν ο μαθητής συλλογισμένος πάει.

Χτυπά κουδούνι, μπαίνουνε στην τάξη του ο καθένας.

Μπαίνει κι η πρώτη η άταχτη κι η τρίτη που διαβάζει, μπαίνει κι η πέμπτη αμίλητη, η τάξη του Ευαγόρα.

- Παρόντες όλοι;

- Κύριε, ο Ευαγόρας λείπει.

- Παρόντες, λέει ο δάσκαλος · και με φωνή που τρέμει:

- Σήκω, Ευαγόρα, να μας πεις ελληνική ιστορία.

Ο δίπλα, ο πίσω, ο μπροστά, βουβοί και δακρυσμένοι,αναρωτιούνται στην αρχή,

ώσπου η σιωπή τους κάμνει να πέσουν μʼ αναφιλητά ετούτοι κι όλη η τάξη.

- Παλληκαρίδη, άριστα, Βαγόρα, πάντα πρώτος,

στους πρώτους πρώτος, άγγελε πατρίδας δοξασμένης,

συ, που μέχρι χθες της μάνας σου ελπίδα κι αποκούμπι

και του σχολειού μας σήμερα Δευτέρα Παρουσία.

Τα ʽπε κι απλώθηκε σιωπή πα ʽστα κλαμένα νιάτα,

που μπρούμυτα γεμίζανε της τάξης τα θρανία,

έξω απʼ εκείνο τʼ αδειανό, παντοτινά γεμάτο.

Σύντομη απορία

2011-07-16T01:45:00.006+03:00

Έχω συναντήσει ανθρώπους ευφυείς, που όμως στρέφουν την ευφυΐα τους σε κατευθύνσεις με πρώτη ματιά ανερμήνευτες.
Θυμάμαι κάποιον που μπορούσε να ερμηνεύει (εν μέρει να αθωώνει) τις αποτυχίες του με τρόπο τόσο δεξιοτεχνικό που σχεδόν τον θαύμαζα.
Όμως δεν κατάφερνε να στρέψει αυτή την ευφυΐα του προς εξεύρεση βιώσιμης λύσης για κάποιο πρόβλημα.
Οι αιτίες και η διάταξη των αιτιών που εξηγούσαν την αποτυχία γινόταν με τρόπο που θα έλεγα ότι μπορούσε να γράψει βιβλίο με πιθανό τίτλο "Το βιβλίο της αποτυχίας".

- Ήθελα να ήξερα σε τι με χρειάζεται ένας άνθρωπος με τις δικές σου ικανότητες, του είπα κάποτε.
Μόνο εκεί σώπαινε.
Σε κάθε μου αντιπρόταση είχε άλλες δύο δικές του αντιπροτάσεις που αναιρούσαν τη δική μου.
Αναχαίτιζε κάθε πρόταση λύσης, λες και υπερασπιζόταν την αποτυχία.
Μόνο μια απλή ερώτηση τον έκανε να σωπάσει.
- Υπάρχει κάτι που πιστεύεις ότι δεν το ξέρεις και θα μπορούσαμε μαζί να το ψάξουμε;
Ίσως μια καλή αρχή για έναν πιο γόνιμο διάλογο.

Καραγκιόζης

2011-07-09T00:08:00.016+03:00

Ο θρύλος θέλει τον Καραγκιόζη, δηλαδή τον Μαυρομάτη, να είναι ένας εργάτης (μαραγκός) που εργαζόταν για το χτίσιμο ενός τζαμιού στην Προύσσα.
Μαζί του εργαζόταν κι ο Χατζηαβάτης. Οι δύο άνδρες αστειευόταν μεταξύ τους με τόσο έξυπνο τρόπο που οι εργάτες τους άκουγαν και τους πρόσεχαν συνεχώς, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η ολοκλήρωση του τζαμιού.
Ο πασάς εξοργίστηκε με το γεγονός και τους θανάτωσε.
Το θέατρο σκιών που ακολούθησε αναπαριστά τον ήρωα που θεσμικά είναι κατώτερος, αλλά διανοητικά φαίνεται να υπερέχει του αφέντη του.

Στις μέρες μας η επίκλησή του έχει συνήθως αρνητική σημασία.

Γύρω από το όνομά του έχουν ειπωθεί πολλά.
Κάνεις τον Καραγκιόζη (=γελοίος).
Καραγκιοζλίκι (=ρεζιλίκι, γελοιότητα).
Συχνά έχει ταυτισθεί με τον τσαρλατάνο και τον μικροαπατεώνα.

Το μόνο που έχω να προσθέσω είναι μια δική μου ματιά για τον ήρωα με τον οποίο, μεταξύ των άλλων, οι άνθρωποι της γενιάς μου μεγάλωσαν.

Κάποιες στιγμές τον βλέπω σαν το σύμβολο του δούλου στο έσχατο σημείο.
Είναι ο άνθρωπος που με τη δεξιοτεχνία του, τελείως άοπλος προς τον δυνάστη του, πετυχαίνει το μόνο που μπορεί να πετύχει αυτός που βρίσκεται στο έσχατο σημείο της καταπίεσης, τότε δηλαδή που τίποτα δεν μπορεί να κάνει ενάντια στον καταπιεστή του.
Την επίγνωση.
Ο ήρωας διασκεδάζει τη σκλαβιά του με τεχνάσματα κατά του ισχυρού, ώστε να μην ξεχάσει ότι είναι σκλάβος κι όχι ελεύθερος.
Αγωνίζεται εναντίον ενός ενδογενούς μηχανισμού επιβίωσης που είναι ο συμβιβασμός.
Όταν είναι αδύνατο ν' αποτρέψεις μια κατάσταση, τότε καλύτερα να συμφιλιωθείς μ' αυτήν.
Η άρνηση της συμφιλίωσης σε μια φάση που οποιαδήποτε αντίδραση είναι αδύνατη αποτελεί ένα επώδυνο βίωμα.
Το όπλο είναι ο αστεϊσμός που κάνει την επίγνωση λιγότερο δυσβάσταχτη.
Όμως η επίγνωση κρύβει την ελπίδα για μια μελλοντική αλλαγή.
Στο σημείο που και η ελάχιστη κίνηση ελευθερίας είναι αποφραγμένη, τότε το μόνο που απομένει είναι ένα "δεν ξεχνώ ότι είμαι σκλάβος" κι αυτό το μήνυμα μεταβιβάζεται (πλαγίως έστω) και στον πανίσχυρο για την ώρα αφέντη.

Η χαρά του λογαριασμού

2011-07-05T00:38:00.005+03:00

Παραθέτω ένα απόσπασμα από διάλογο που είχα τις τελευταίες ημέρες.

- Η ψυχασθένεια δεν προκαλείται από τη στέρηση; ρωτάει κάποιος.
Η απάντηση φυσικά δεν μπορεί να είναι μονολεκτική. Εξαρτάται από το ποιά είναι η ψυχασθένεια, το οργανικό της υπόβαθρο, ο κληρονομικός παράγοντας, το περιβάλλον (για ήπιες καταστάσεις), η λήψη ουσιών κ.λ.π.
Ωστόσο, επειδή ο διάλογος ήταν καθαρά σε φιλικό επίπεδο, σχεδόν τυχαίος, προτίμησα να απαντήσω με ερώτηση.
- Για τη στέρηση ποιών πραγμάτων μιλάς;
- Τη στέρηση της χαράς.
- Για τι είδους χαρά μιλάμε;
- Τη χαρά της ψυχαγωγίας, τη χαρά του να πληρώνεις έναν λογαριασμό...
Είπε κι άλλα.
Υπογράμμισα τη χαρά του να πληρώνεις έναν λογαριασμό. Σκέφτομαι ότι με τη σημερινή πορεία της οικονομίας, το να πληρώνει κάποιος έναν λογαριασμό θα είναι γεγονός χαρμόσυνο, σχεδόν ψυχαγωγία (αγωγή ψυχής).
Λέγεται ότι αυξάνονται τα ψυχικά νοσήματα με την οικονομική κρίση. Αναρωτιέμαι για το τι θα μπορούσε να προσφέρει ένας ψυχίατρος σε μια τέτοια κατάσταση. Ποιά ψυχοθεραπεία πληρώνει λογαριασμούς;
Έχω ακούσει διάφορες ακραίες και απλοϊκές θέσεις για την ψυχοθεραπεία. Μία από αυτές, την οποία συνολικά δεν ασπάζομαι, λέει:
Ο δυνατός ικανοποιεί πάντα την επιθυμία του. Οι υπόλοιποι ας κάνουν ψυχανάλυση.
Ακόμα και η πιο απλοϊκή και επιπόλαια σκέψη μπορεί να περιέχει έναν μικρό κόκκο αλήθειας, υπό προϋποθέσεις. Κάποιος θα μπορούσε να πει: να μην εξαλείψουμε τη θλίψη, διότι αυτή μπορεί να μας ξυπνήσει. Η θλίψη μπορεί να γίνει το υλικό των αναγκαίων ζυμώσεων που θα οδηγήσουν ενδεχομένως σε μια αντίδραση στα όσα γίνονται.

...κι ο κόμπος του λυγμού μας
δένεται κόμπος του σκοινιού για το λαιμό του οχτρού μας.
Γιάννης Ρίτσος, Επιτάφιος

Όταν είναι τόσο προφανής η αιτία αγχωδών και καταθλιπτικών αντιδράσεων δεν είμαι σίγουρος αν θα πρέπει να βασιστούμε στην οδό της σεροτονίνης ή στην οδό του Ρίτσου.

Παλληκαρισμός και σύνεση

2011-06-30T01:02:00.023+03:00

Το 1453 η Κωνσταντινούπολη έπεσε στα χέρια των Τούρκων μετά 54 ημέρες πολιορκίας. Λίγο πριν από την τελική μεγάλη επίθεση, ο τότε σουλτάνος Μωάμεθ ο Β' σε μήνυμά του προς τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο ΙΑ' Παλαιολόγο ζήτησε την παράδοση της πόλης. Η απάντηση του αυτοκράτορα έμεινε στην ιστορία και σήμερα βρίσκεται σε μεγάλη επιγραφή στο πολεμικό μουσείο Αθηνών.

«Το δε την πόλιν σοι δούναι ούτ’ εμόν εστίν, ούτ’ άλλου των κατοικούντων εν ταύτη. Κοινή γαρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν και ου φεισόμεθα της ζωής ημών».

που θα πει:
"το να σου παραδώσω την πόλη δεν είναι δικό μου θέμα ούτε άλλου από τους κατοίκους της. Όλοι με μια θέληση θα πεθάνουμε και δεν θα φοβηθούμε για τη ζωή μας."

Δεν είναι η μόνη γενναία ρήση στην ιστορία μας. Πολλές τέτοιες έχουν ειπωθεί και πολλές γενναίες πράξεις τις συνόδευσαν. Αν όμως δούμε με λεπτομέρειες όλα τα γεγονότα που συνέβησαν εκατέρωθεν της γενναίας πράξης, τότε θα διαπιστώσουμε ότι κάποιες φορές αν είχαμε τη σύνεση δεν θα χρειαζόμασταν τόση γενναιότητα και τόσο αίμα.
Ένας από τους χρονικογράφους της αλώσεως, ο Μιχαήλ Δούκας κατακρίνει τη "μωρά των ρωμαίων συναγωγή" για πράξεις που στράφηκαν εναντίον του κοινού συμφέροντος και κατόπιν ο παλληκαρισμός ήρθε να καλύψει την έλλειψη σύνεσης. Στην εποχή που αναφερόμαστε κάποιος Ούγγρος μηχανικός, ονόματι Ουρβανός, είχε κατασκευάσει ένα εξαιρετικά προηγμένο για την εποχή οπλικό σύστημα, που ήταν ένα μεγάλο κανόνι και αρχικά θέλησε να το πουλήσει στους χριστιανούς.
Ασύνετα παζάρια ακολούθησαν.
Γράφει ο χρονικογράφος:
"Ο δε βασιλεύς γράψας αυτώ σιτηρέσιον ουκ άξιον προς την επιστήμην αυτού, ουδ' εκείνο το μηδαμινόν και ευαρίθμητον εδιδόσαν τω τεχνίτη. Όθεν και απογνούς,καταλιπών την Πόλιν μια των ημερών τρέχει προς τον βάρβαρον. Και αυτός ασπασίως αποδεξάμενος και τροφάς και ενδύματα φιλοτιμήσας αυτόν, δίδωσι και ρόγαν τόσην, όσην ει ο βασιλεύς το τέταρτον έδιδεν, ουκ αν απδεδίδρασκε της Κωνσταντινουπόλεως".
που θα πει:
"Ο βασιλιάς του καθόρισε μισθό κατώτερο της τέχνης τους, όμως ούτε αυτόν τον ταπεινό και λιγοστό δεν έδωσαν στον τεχνίτη. Γι' αυτό κι εκείνος απελπίστηκε και μία των ημερών εγκατέλειψε την Πόλη και τρέχει προς το βάρβαρο. Κι αυτός τον υποδέχθηκε με εγκαρδιότητα και τον φιλοδώρησε με τροφές και ενδύματα και του έδωσε τόσο μισθό που το ένα τέταρτο αν του χορηγούσε ο αυτοκράτορας, δεν θα εγκατέλειπε την Κωνσταντινούπολη."

Δηλαδή παζάρια για το χρυσάφι. Όταν τα διάβαζα, σκέφτηκα ότι ποτέ το χρυσάφι δεν χύθηκε για το αίμα, αλλά πάντα το αίμα για το χρυσάφι.

Οι παλληκαρισμοί μάς χαρακτήριζαν κυρίως, παρά η σύνεση.

Βλέποντας το παρόν διαπιστώνω ότι χάσαμε κι αυτούς. Έχω την εντύπωση ότι μας χαρακτηρίζει ο ετεροχρονισμός.
Νομίζω ότι σήμερα η γενναιότητα ή έστω ο παλληκαρισμός ίσως θα εμπεριείχε κάποια ελπίδα. Αλλά δεν υπάρχει.
Υπάρχουν σήμερα απόψεις οικονομολόγων που λένε ότι αν χρεοκοπήσει η Ελλάδα στην καλύτερη περίπτωση η ευρωπαϊκή οικονομία θα δεχθεί μεγάλο πλήγμα, αν όχι χειρότερες συνέπειες.

Αν υπήρχε μια σθεναρή (και ριψοκίνδυνη ασφαλώς) πολιτική από ηγέτες που δεν φοβούνται το πολιτικό κόστος κι από έναν λαό πρόθυμο να μην υποταχθεί στον φόβο, τότε ίσως η κόψη του ξυραφιού στην οποία βρισκόμαστε να είχε καλύτερη έκβαση για μας.
Κοντολογίς, διεκδίκηση ευνοϊκότερων μέτρων, διαφορετικά είμαστε έτοιμοι να χρεοκοπήσουμε.
Αν όμως εμείς αντικρύσουμε κατάματα τον οικονομικό θάνατο, εσείς θα υποστείτε βαρύ τραυματισμό στην καλύτερη περίπτωση.
Ού φεισόμεθα, όπως είπε ο τελευταίος αυτοκράτορας.
Δυστυχώς όμως παζαρεύουμε εκλιπαρώντας.
Όχι επειδή ήρθε ο ορθολογισμός να μας φωτίσει, αλλά επειδή...φεισόμεθα.
Είμαστε μάλλον ετεροχρονισμένα ψευδοορθολογιστές.
Φεισόμεθα των πάντων, πλην του εξευτελισμού.

Η δικαίωση του κακού

2011-06-28T01:41:00.006+03:00

Πολλές φορές συνάντησα γεγονότα, στα οποία η ζωή επιβεβαιώνει τον κακοπροαίρετο.
Σκέφτομαι έναν άνθρωπο που συμπληρώνει ένα δελτίο ΠΡΟΠΟ και σημειώνει σε όλα τα παιχνίδια "Χ". Κάποιες ισοπαλίες θα έλθουν, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αυτός που το συμπλήρωσε είναι καλός στην πρόγνωση.
Όμως βλέπω ότι η ζωή όλο και περισσότερο δικαιώνει τους κακώς προκατειλημμένους.
Η μεγάλη παγίδα για όλους μας βρίσκεται στην περίπτωση που το ψεύδος που μας ξεγελά είναι αυτό που θα θέλαμε να συμβεί.
Το ωραίο, το αγνό, το ρομαντικό όλο και περισσότερο σπανίζουν.
Έτσι ο κάθε ολιγόμυαλος ολοένα και δικαιώνεται, αρκεί να είναι κακόβουλος.
Ένας τέτοιος άνθρωπος θα έπρεπε να σκεφθεί ότι η δικαίωση της κακής του πρόγνωσης βασίζεται στο ότι συνεχώς περισσεύουν αυτοί που του μοιάζουν.
Αυτό μου προκαλεί απέχθεια.

Ερωτήσεις για..."κουτούς"

2011-06-23T01:23:00.004+03:00

Στον αδρό έλεγχο των γνωστικών λειτουργιών γίνονται απλές ερωτήσεις στον άνθρωπο που εξετάζεται για τη διάκριση απλών εννοιών.
"Σε τι διαφέρει ένα πουλί από ένα αεροπλάνο;"
Οι έχοντες έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών περιορίζονται σε απλοϊκές και μη περιεκτικές απαντήσεις του τύπου "το ένα είναι μικρό και το άλλο μεγάλο".
Ο μέσος άνθρωπος θα επικεντρωθεί στο ότι το ένα είναι βιολογικό ον και το άλλο μηχανικό κατασκεύασμα, ταχύτερο, που μεταφέρει ανθρώπους κι εμπορεύματα κ.λ.π.

Κάποτε άκουσα την ευφυέστερη απάντηση σ' αυτό το ερώτημα.
"Το πουλί καταναλώνει ενέργεια ακόμα κι όταν δεν κινείται"
Πραγματικά δεν μπορώ να βρω πιο περιεκτική πρόταση, σύντομη όπως ένας μαθηματικός τύπος.

Σκέφτομαι ότι ο αληθινά ευφυής ακόμα και σε ερώτημα που προορίζεται για την αξιολόγηση ανθρώπων με υπολειπόμενη κρίση και σκέψη θα δώσει απάντηση κατά πολύ..."εξυπνότερη" της ερώτησης.
Κοντολογίς, σ' ένα ευφυές μυαλό όλα αποκτούν ευφυΐα, ίσως ακόμα και ομορφιά.
Αν το επεκτείνω, θα πω ότι η όψη του κόσμου περνά από την όψη του μυαλού μας και παίρνει την τελική του μορφή.
Όπως ένα απλό ερώτημα, που προορίζεται για ανθρώπους χαμηλής γνωστικής στάθμης, κατά το πέρασμα από το μυαλό του ευφυούς, παράγει μια έξυπνη και όμορφη απάντηση, έτσι και άλλα πράγματα, συνήθως στοιχειώδη, λαμβάνουν αξία όταν διέρχονται από μυαλό ικανό να παράγει ομορφιά.

Στην Αριστοτέλους που γυρνάς Μίκη...

2011-06-11T23:30:00.010+03:00

Σε μια χώρα που έχει χάσει από καιρό κάθε ευταξία δεν μπορεί να στέκει το επιχείρημα περί..."ευταξίας" της Θεσσαλονίκης προκειμένου ν' απαγορευθεί σε κάποιον που έζησε με ενεργό τρόπο την πρόσφατη ιστορία να μιλήσει και να τραγουδήσει.
Σε μια λαίλαπα αταξίας, ωχαδερφισμού και πολιτισμικής χαβούζας δεν βρίσκω λόγο να μην αρθρωθεί πολιτικός και καλλιτεχνικός λόγος σε μια πλατεία, το όνομα της οποίας έχει από καιρό προσβληθεί από τον ρύπο του παραλόγου.
Θα έπρεπε ν΄ απομακρυνθεί το άγαλμα του Αριστοτέλη, του θεμελιωτή της λογικής σκέψης, από τον χώρο όπου η χούντα του παραλόγου και της αγροικιάς γιγαντώνεται χωρίς όριο.
Όμως τ΄ αγάλματα δεν μιλούν.
Αν ήταν να μιλήσει, ίσως να έφευγε από μόνο του (ή εγώ ή το παράλογο, θα έλεγε).
Κι αν όχι χάριν της πολιτικής, τουλάχιστον χάριν της πολιτισμικής αναβάθμισης θα έπρεπε να καλωσοριστεί ο Μίκης.
Έστω και μόνο γι' αυτό.

Μου φαίνεται ότι μόνο το video θα μας μείνει.

Ανεβάζω ένα από τις παλιές δόξες του συνθέτη.
Φυσικά, τιμή και στον Οδυσσέα Ελύτη.

Κι αφού μιλάμε για ποίηση (μελοποιημένη και μη) ήρθε στον νου μου ο Κωστής Παλαμάς

Ακούστε. Εγώ είμαι ο γκρεμιστής, γιατί είμ' εγώ κι ο κτίστης,
ο διαλεχτός της άρνησης κι ο ακριβογιός της πίστης.
Και θέλει και το γκρέμισμα νου και καρδιά και χέρι.
Στου μίσους τα μεσάνυχτα τρέμει ενός πόθου αστέρι.
Κι αν είμαι της νυχτιάς βλαστός, του χαλασμού πατέρας,
πάντα κοιτάζω προς το φως το απόμακρο της μέρας.
εγώ ο σεισμός ο αλύπητος, εγώ κι ο ανοιχτομάτης•
του μακρεμένου αγναντευτής, κι ο κλέφτης κι ο απελάτης
και με το καριοφίλι μου και με τ' απελατίκι
την πολιτεία την κάνω ερμιά, γη χέρσα το χωράφι.
Κάλλιο φυτρώστε, αγκριαγκαθιές, και κάλλιο ουρλιάστε, λύκοι,
κάλλιο φουσκώστε, πόταμοι και κάλλιο ανοίχτε τάφοι,
και, δυναμίτη, βρόντηξε και σιγοστάλαξε αίμα,
παρά σε πύργους άρχοντας και σε ναούς το Ψέμα.
Των πρωτογέννητων καιρών η πλάση με τ' αγρίμια
ξανάρχεται. Καλώς να ρθει. Γκρεμίζω την ασκήμια.
Είμ' ένα ανήμπορο παιδί που σκλαβωμένο το 'χει
το δείλιασμα κι όλο ρωτά και μήτε ναι μήτε όχι
δεν του αποκρίνεται κανείς, και πάει κι όλο προσμένει
το λόγο που δεν έρχεται, και μια ντροπή το δένει.
Μα το τσεκούρι μοναχά στο χέρι σαν κρατήσω,
και το τσεκούρι μου ψυχή μ' ένα θυμό περίσσο.
Τάχα ποιος μάγος, ποιο στοιχειό του δούλεψε τ' ατσάλι
και νιώθω φλόγα την καρδιά και βράχο το κεφάλι,
και θέλω να τραβήξω εμπρός και πλατωσιές ν' ανοίξω,
και μ' ένα Ναι να τιναχτώ, μ' ένα Όχι να βροντήξω;
Καβάλα στο νοητάκι μου, δεν τρέμω σας όποιοι είστε
γκρικάω, βγαίνει από μέσα του μια προσταγή: Γκρεμίστε!

Σαν παραμύθι

2011-06-04T00:38:00.041+03:00

Το σπίτι της ΕΛΛΗΣ ήταν παλιό και ένδοξο. Πορτραίτα και σύμβολα στόλιζαν τους τοίχους και οι κάτοικοι τα χαιρετούσαν και τα λιβάνιζαν. Λαχτάρα μεγάλη υπήρχε σ' αυτούς που το κατοικούσαν για το ποιός θα είχε τη διαχείριση τέτοιου δοξασμένου σπιτιού. Πέρασαν διαχειριστές που έλεγαν ότι χωρίς βούρδουλα προκομένη μέρα δεν θα ξημερώσει.
Δύστροποι οι κάτοικοι, βλέπεις.

Μια μέρα αυτοί που κρατούσαν τον βούρδουλα ξεκουμπίστηκαν από το σπίτι και μπήκαν στη φυλακή ώσπου να πεθάνουν ή να γεράσουν βαθιά.
Ύστερα ήρθαν άλλοι διαχειριστές.
Ένας απ' αυτούς, ο Αντρίκος ο Παπαχιαστός με τ' όνομα, από ένδοξη γενιά είπε κάποτε:
- Εγώ θα διαχειριστώ αυτό το σπίτι.
- Πώς θα το διαχειριστείς; ρωτούσαν κάποιοι, όπως θέλεις εσύ;
- Όχι. Όπως θέλετε εσείς, απαντούσε, όλα αλλάζουν τώρα.

Μπήκε για τα καλά στη διαχείριση ο Παπαχιαστός.

- Θέλουμε καθαρίστριες για το σπίτι, του 'λεγαν.
- Πόσες θέλουμε; ρωτούσε ο διαχειριστής.
- Τέσσερις, απαντούσαν οι άλλοι.
- Όχι τέσσερις, έλεγε αυτός, δώδεκα θα πάρουμε.
- Κι οι άλλες οχτώ τι θα κάνουν; ξαναρωτούσαν οι άλλοι.
- Θα μ' ευλογούν ώσπου να πεθάνουν, έλεγε ο διαχειριστής, θέλετε ή δεν θέλετε να πληρώνεστε;
- Θέλουμε, απαντούσαν οι άλλοι.
- Είδατε που σας διαχειρίζομαι όπως θέλετε κι όχι όπως θέλω;

Τα χρόνια περνούσαν και το σπίτι της ΕΛΛΗΣ για να πληρώσει καθαριστές και καθαρίστριες, θυρωρούς και κλητήρες, που δεν χρειαζόταν, δανειζόταν από άλλα σπίτια.
- Δεν φοβάσαι το χρέος διαχειριστή; ρώτησε κάποιος.
- Όχι, δεν κοιτάς το σπίτι του ΥΠΑΤΙΟΥ πόσα χρωστάει; Κι όμως είναι το δυνατότερο.
- Το σπίτι του ΥΠΑΤΙΟΥ (συγνώμη, του ΗΠΑΤΙΟΥ) έχει τόσα όπλα που όποιος το πειράξει αφανίζεται. Εμείς δεν έχουμε.
- Ναι, αλλά χρωστάει.
- Ναι, αλλά δαγκώνει.
- Φτάνει. Μη σκαλίζεις.

Ήρθαν κι άλλοι διαχειριστές, ο Κώστας ο Γκαντεμάκης, ο Συμμυταράς ο κυμινοπρίστης, ο Μαυροαλής ο ένδοξος κι όλοι τα ίδια έκαναν.
- Εμείς δεν κρατάμε βούρδουλα, έλεγαν, πρέπει να μας ευλογούν.

Για ό,τι γινόταν ποτέ δεν έφταιγε ο διαχειριστής, αλλά ο προηγούμενός του.

Ήρθε ο καιρός που το σπίτι της ΕΛΛΗΣ έτριξε συθέμελα από τα χρωστούμενα.
- Τώρα τι κάνουμε; είπαν όλοι.

Τότε ήρθε ο κύριος ΔΟΝΑΤΟΣ για να "σώσει" την κατάσταση.
- Και πώς του 'ρθε να μας δανείσει; αναρωτήθηκαν πολλοί. Αφού εμείς δεν γυρνάμε πίσω αυτά που παίρνουμε.
- Αυτός δεν είναι σαν τους άλλους, απάντησαν οι διαχειριστές. Θα πάρει πίσω αυτά που μας δίνει.
- Πώς αυτό;
- Θα μπει μέσα στο σπίτι και θα ορίζει αυτός τη διαχείριση.
- Κι αν παρ' όλα αυτά δεν καταφέρουμε να γυρίσουμε τα χρωστούμενα; ρωτούσαν κάποιοι.
- Τότε κάτι κτήματα που έχουμε θα τα εκμεταλευτούν οι άλλοι δανειστές μας, έλεγαν οι διαχειριστές. Μα πάλι δικά μας θα 'ναι. Τα δικά μας σύμβολα θα στολίζουν όλα μας τα κτήματα.

Είχαν περάσει εξήντα χρόνια από τότε που κάποιοι είχαν έρθει στο σπίτι της ΕΛΛΗΣ με όπλα για να το διαχειριστούν. Είχαν ανεβάσει σ' έναν βράχο τη σημαία τους.
Μια νύχτα, ένας Μανώλης κι ένας Λάκης σκαρφάλωσαν στον βράχο και κατέβασαν τη σημαία.
Τώρα, όμως, μόνο τα δικά μας σύμβολα θα βρίσκονται σε όλους τους βράχους, σε όλα τα ποτάμια και τις κοιλάδες μας. Μόνο που θα τα ορίζουν οι ξένοι. Δεν θα ματώσει ούτε μύτη.
Βλέπετε δεν έχουμε ανάγκη από ήρωες. Το κουδούνι του σπιτιού θα γράφει μόνο το δικό μας όνομα.
Οι καλοβολεμένες μετριότητες δεν θα ξέρουν πλέον ποιόν να δοξάσουν. Οι ευλογίες θα γίνουν κατάρες και όπου πάνε, πήγανε.
Πώς θα δουν το σπίτι οι μακρινοί απόγονοι;
Ένα ολέθριο δίλημμα θα διασχίζει τις ράγες της ιστορίας.
Βούρδουλας ή Μασκοφορία;
Τι ν' απαντήσεις;

Αποχαιρετισμός στο Κλεινόν Άστυ

2011-05-31T01:33:00.022+03:00

Η παραμονή μου στην Αθήνα τελείωσε.
Επιστροφή στη Θεσσαλονίκη.

Ένας χρόνος παραμονής μου σε μεγάλο νοσοκομείο του λεκανοπεδίου.

Τί αποκόμισα.
Από το ιατρικό κομμάτι του λεκανοπεδίου σίγουρα κλινική εμπειρία από τον μεγάλο αριθμό των περιστατικών, αν και από κάποιον αριθμό και μετά η ποσότητα αρχίζει να γίνεται τροχοπέδη στην εμβάθυνση.

Από το υπόλοιπο κομμάτι θ΄ ανεβάσω μερικές από τις φωτογραφίες που τράβηξα κυκλοφορώντας σε διάφορα σημεία.

Κι όταν μιλάς για Αθήνα και είσαι ξένος ξεκινάς πάντοτε από τον Παρθενώνα. Στη φωτογραφία, το δυτικό άκρο του.

...όσο κι αν ακούγεται παράξενο, για κάποιους η διαφορά μεταξύ Παρθενώνα και Ακροπόλεως προκαλεί μια μικρή αμηχανία πριν να απαντηθεί.

Η οδός Ροβέρτου Γκάλι με κόντρα τον δύοντα ήλιο.

Κατόπιν η Πλάκα, όπου η τυχαία στιγμή απαθανατίζεται φέρνοντας χαμόγελο στον φωτογράφο για την τύχη του.

Η προτομή του Σουρή στον Εθνικό Κήπο, που η τραγωδία των ημερών τον χρειάζεται.

Παιδί στην επαιτεία, που για οποιονδήποτε λόγο κι αν βρίσκεται εκεί αποτελεί δείκτη υγείας της κοινωνίας. Ο Ουγκώ είχε διατυπώσει ότι υγιής είναι η κοινωνία στην οποία ο άντρας δεν επαιτεί και η γυναίκα δεν εκπορνεύεται.

Μικρολίμανο. Ένας περίπατος που έκανα τη δεύτερη μέρα του Πάσχα.

Όσο όμως κι αν καμαρώνουμε

παρά τους ταχείς και αγχωτικούς ρυθμούς των κατοίκων του λεκανοπεδίου, τα συλλογικά μας ζητήματα κινούνται με ταχύτητα χελώνας.

Καλέ μου άνθρωπε

2011-05-04T01:04:00.008+03:00

Χαιρετισμός στον Θανάση Βέγγο.

Γονατίζει η Μακρόνησος της πολιτικής και της τέχνης.

Στον αληθινά σοβαρό κωμικό.

Που μπορούσε με ευστοχία να εκχυλίζει πολλή σοβαρότητα μέσα από την κωμωδία, η οποία στο έσχατο άκρο της συναντιέται με το δράμα.

Καλέ μου άνθρωπε
Καλή αντάμωση.

Η ζωή εν τάφω

2011-04-22T08:18:00.007+03:00

Η σκέψη που θα κάνω είναι ίσως προκλητική, αλλά νομίζω όχι τόσο εύκολη στη διάψευσή της.
Από τη μια η Ζωή εν τάφω και από την άλλη το δώρο (χρηματικό) του Πάσχα.

Πώς γίνεται κάποιος να δηλώνει ένθερμος χριστιανός και να διεκδικεί χρηματικό δώρο στο όνομα του ακτήμονος Χριστού και των Παθών Του.
"...ου δύνασθαι Θεώ δουλεύειν και μαμωνά" (Ματθ. στ΄24-25)

Από την άλλη, οι λεγόμενοι αντιχριστιανοί συνδικαλιστές πώς γίνεται να διεκδικούν το ίδιο δώρο για να γιορτάσουν κάτι που δηλώνουν ότι δεν πιστεύουν.

Ας αποδεχθούμε ότι θεσμοθετούμε τα πράγματα ώστε να μας αποφέρουν κάποιο οικονομικό όφελος.

Χωρίς μεγάλα λόγια.

Χαιρετισμοί

2011-04-11T18:27:00.004+03:00

Βρέθηκα στο εκκλησάκι του Προφήτη Ελισσαίου στην Πλάκα για τους Χαιρετισμούς.

Χτίστηκε κάπου στον 16 ή 17ο αιώνα.
Ο χώρος ήταν ιδιωτικός και ανήκε στην Αθηναϊκή οικογένεια των Χωματιανών.
Κατά το 1943 ο τότε ιδιοκτήτης του χώρου αντιπλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού Ηρακλής Καζάκος φοβούμενος ότι θα χάσει το οικόπεδο προχώρησε στην κατεδάφιση του Ναού.
Με τις προσπάθειες της εταιρίας Παπαδιαμαντικών Σπουδών, του Δήμου Σκιάθου, αλλά και του Πανεπιστημίου Αθηνών το εκκλησάκι αναστηλώθηκε το 2005.

Στο εκκλησάκι λειτούργησε ο Άγιος Νικόλαος ο Πλανάς ενώ για χρόνια δεξιός ψάλτης ήταν ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και αριστερός ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης. Λογοτέχνες όπως ο Παύλος Νιρβάνας και ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου πέρασαν από το εκκλησάκι προσθέτοντας την παρουσία τους στη διαχρονική συνάντηση.

Η εικόνα του ναού και η ησυχία του περιβάλλοντος χώρου κατά τις εσπερινές ώρες έφερναν κάτι από τα περασμένα χρόνια στην παρούσα στιγμή. Κάτι που να σου δείνει ότι ο χρόνος με τη φθορά του δεν πέρασε. Δεν υπήρχαν τα ηλεκτρονικά καντήλια που τα βλέπεις σε κάποιους μεγαλόσχημους ναούς. Εκεί που χωρίς τη ΔΕΗ λειτουργία δεν γίνεται.

Έβλεπα και αρκετούς που φωτογραφίζανε στο προαύλιο.
Τα κεριά, τους άρτους, την όλη ατμόσφαιρα.
Αυτό που θα έπρεπε να ήταν η μόνιμη κατάσταση γίνεται τώρα κάτι που πρέπει να φωτογραφηθεί, διότι δεν θα το έχουμε πολύ συχνά. Ασφαλώς δεν φταίνε οι φωτογράφοι. Αυτοί καλά κάνουν και απαθανατίζουν κάτι που σε λίγο θα πεθάνει.

Ο Ναός της αγρυπνίας παραμένει σε πείσμα του ύπνου της ακαλαισθησίας.

(στις φωτογραφίες είναι ο Ναός όπως τον φωτογράφησα το περασμένο καλοκαίρι)

Σύζευξη αντιθέτων;

2011-03-30T17:05:00.006+03:00

Ανεβάζω δύο μικρά βίντεο που δείχνουν κάτι που θα μπορούσε να ονομασθεί σύζευξη αντιθέτων.
Δεν είμαι σίγουρος.
Κάπου θα υπάρχει μια μικρή έστω εκ των προταίρων συνάντηση.

"...πάντες δὲ οἱ πιστεύσαντες ἦσαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ εἶχον ἅπαντα κοινά."
(Πραξ. 2, 44)

Στα Λατινικά: omnes etiam qui credebant erant pariter et habebant omnia communia

"...Ήταν τόση η προθυμία, με την οποία έδιναν (όσοι είχαν περιουσίες), ώστε δεν υπήρχε ούτε ένας φτωχός [στην πρώτη χριστιανική κοινότητα των Ιεροσολύμων] Δεν έδιναν δηλαδή ένα μέρος μόνο από την περιουσία τους, κρατώντας την υπόλοιπη για τον εαυτό τους, ούτε τα έδιναν μεν όλα, αλλά με το αίσθημα πως ήταν δικά τους και τα χάριζαν. Την ανωμαλία της άνισης κατανομής των αγαθών [που συμβαίνει στις κοινωνίες] την είχαν εξαφανίσει από ανάμεσά τους και ζούσαν με μεγάλη αφθονία αγαθών. (...) Ούτε τολμούσαν δηλαδή να δίνουν οι ίδιοι απευθείας στα χέρια των φτωχών, ούτε ένιωθαν υπερήφανοι που έδιναν, αλλά έφερναν [τα χρήματα που εισέπρατταν από την πώληση των περιουσιών τους] μπροστά στα πόδια [των Αποστόλων] και αυτούς τους άφηναν να τα διαχειρισθούν και τους καθιστούσαν απόλυτους κύριους, ώστε η κατανάλωση να γίνεται από αγαθά, που ανήκαν πια σ' ολόκληρη την κοινότητα κι όχι από δικά τους. Αυτός ο τρόπος εκτός των άλλων τους βοηθούσε και στο να μην υπερηφανεύονται."

(Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου,11η ομιλία στις Πράξεις, κεφ. 4,32-37) (σε μετάφραση)

Το αμάρτημα της μητρός μου

2011-02-19T15:03:00.011+02:00

Στο θέατρο Βαφείο-Λάκης Καραλής βρεθήκαμε εχθές με τον φίλο μου Σ.
Παρακολουθήσαμε το επί σκηνής τόλμημα του Ηλία Λογοθέτη, δηλαδή τη θεατρική απόδοση του έργου του Γεωργίου Βιζυηνού "Το αμάρτημα της μητρός μου". Αν ήταν να βλέπαμε μόνο την πλοκή του έργου θα ήταν απλώς θεατρική παράσταση. Το ονομάζω τόλμημα επειδή όλο το έργο παρουσιάστηκε με τη γλώσσα του συγγραφέα αναλλοίωτη.
Στην εποχή που αποθεώνεται το "Εύκολα και Γρήγορα" ο Ηλίας Λογοθέτης τολμά να μιλήσει τη γλώσσα του Βιζυηνού ανεβάζοντας το πνεύμα και το ήθος και ρίχνοντας τα εισιτήρια.
Στην περιρρέουσα και επιθετική γλωσσική κατρακύλα, ο θεατής θα βρεθεί ενώπιον μιας γλωσσικής αντίστασης με λιτό σκηνικό και με όπλο τις φράσεις του Θρακός συγγραφέα στο στόμα του Λευκαδίτη ηθοποιού.
...
"Ἐκάθητο ἔνδοθεν τῆς αὐλείου ἡμῶν θύρας, περιστοιχισμένος ὑπὸ τῶν χαλκῶν ἀγγείων, ὅσα ἐσύναζε διὰ νὰ γανώσῃ. Καὶ, μὲ τὴν κεφαλὴν κεκλιμένην ἐπὶ τοῦ ὦμου, συνώδευε τὸν πένθιμον αὐτοῦ σκοπὸν μὲ τοὺς κλαυθμηροὺς ἤχους τῆς τριχόρδου του λύρας."
...
Αἴφνης μικρὰ χρυσαλὶς, πετάξασα κυκλικῶς ἐπ' αὐτοῦ, ἤγγισε μὲ τὰ πτερά της, καὶ ἐτάραξεν ἐλαφρῶς τὴν ἐπιφάνειάν του.
...

Οι θεατές δεν ξεπερνούσαν τους τριάντα.
Μόλις βγήκαμε, είδαμε πλήθος κόσμου να σπεύδει μπουλουκηδόν στα διάφορα κέντρα διασκεδάσεως, επειδή πρέπει, λέει, στην περίοδο της φοβερής οικονομικής κρίσης που διανύουμε ο κόσμος να εκτονώνεται κι όχι να δυσκολεύεται. Μόνο που το οικονομικό κόστος των κέντρων εκτονώσεως είναι μεγαλύτερο από το εισιτήριο του θεάτρου, οπότε αναρωτιέμαι προς τι η επίκληση της φτώχειας. Λες και κατά κάποιον αδυσώπητο νόμο όσο αδειάζουν τα πορτοφόλια μας θα πρέπει να αδειάζουν και τα μυαλά μας.

Για το όλο γεγονός, ο ηθοποιός σε μια συνέντευξή του λέει:
"Απλά κάνω το καθήκον μου σε σχέση με αυτό που λέμε αυτοσεβασμός και σκηνική συνέπεια." (όλη η συνέντευξη εδώ)

Από τότε που θρηνώ
το ξανθό και γαλανό
και το ουράνιο φώς μου,
μεταβλήθη εντός μου
και ο ρυθμός του κόσμου

Βλέφαρό μου

2010-12-22T11:10:00.003+02:00

Η Αρχαία Φωνή του Χρόνη Αηδονίδη φιλοξενούμενη στο σύγχρονο έντεχνο.
Ποιός φιλοξενεί ποιόν;
Ωστόσο, ορθά τα πεπραγμένα.
Μου αρέσει.

...στον μικρό μου φίλο που σε λίγο θα γνωρίσω.

Τρία πρόσωπα

2010-12-17T16:30:00.005+02:00

Καταθέτω απλώς μια προσωπική παρατήρηση (όχι φιλοσοφία) των τελευταίων ετών.

Τρία πρόσωπα λοιπόν.

Ο ψυχίατρος
Ο βουλευτής
Η πόρνη

Και τα τρία δέχονται την περιφρόνηση
Και τα τρία δέχονται την επίθεση κάποιες φορές

Αλλά και με τα τρία όλοι (ή οι περισσότεροι) θα ήθελαν να έχουν μια (τουλάχιστον) συνάντηση αρκεί να ΜΗΝ το μάθει ο κόσμος.

Στην περίπτωση του βουλευτή αναφέρομαι στις διάφορες...κρυφές χάρες, κοινώς ρουσφέτια.
Στα άλλα δύο πρόσωπα ο ρόλος γνωστός.

Τις περισσότερες φορές εξακολουθούμε να κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας.

Οι κουτσοί και οι στραβοί

2010-12-13T18:39:00.017+02:00

Σκέφτομαι να καταθέσω τη δική μου θέση για το γεγονός της συναυλίας του Γιώργου Νταλάρα στον ναό του Αγ. Παντελεήμονα.
Λοιπόν συνοπτικά:
Διαφωνώ με όλα.
Με τη συναυλία και με τις φανατικές διαμαρτυρίες έναντι αυτής.

Για τη συναυλία αυτή καθ' αυτή δεν έχω αντίρρηση. Έχω παρακολουθήσει συναυλίες σε προαύλιο ναού κατά του ρατσισμού, παρουσία ιερέων και πραγματικά μου άρεσε το γεγονός.

Η μόνη μου αντίρρρηση εκπορεύεται από την παράδοση του εκκλησιαστικού τυπικού το οποίο δεν εμποδίζει γενικώς την παρουσίαση μιας τέτοιας συναυλίας. Μόνο που κατά παράδοση, η εκκλησιαστική μουσική της Ορθοδοξίας δεν περιλαμβάνει όργανα κι ο χώρος του ναού προορίζεται για την εκκλησιαστική μουσική.
Αν η Ορθοδοξία εμπόδιζε γενικώς τις συναυλίες τότε εγώ ο ίδιος θα διαμαρτυρόμουν.
Όμως, όπως ανέφερα πιο πριν, έχω παρακολουθήσει συναυλίες (κοσμικού περιεχομένου) παρουσία ιερέων.

Δεν νομίζω ότι πλήττεται το δικαίωμα της έκφρασης αν αυτή η έκφραση λάβει χώρα σε κάποιον άλλο δημόσιο χώρο, πλην του εσωτερικού του ναού.
Δεν καταλαβαίνω πώς βρίσκεται η αναγκαιότητα να σπάσει μια παράδοση αιώνων, όταν αυτή η παράδοση δεν αποτρέπει την παρουσίαση της συναυλίας λίγο δίπλα (τόσο απλό).
Κοντολογίς βρίσκω την κίνηση ολίγον παρεμβατική και μάλιστα...ασκόπως.

Δεν ξέρω τι υποθάλπει μια τέτοια κίνηση, αλλά πάντα σκέφτομαι την περίπτωση των Κολλυβάδων ή Σαββατιανών, ένα κίνημα που ξεκίνησε από ζητήματα τυπικού αλλά έκρυβε βαθύτερα πολιτισμικά ζητήματα. Άλλωστε από τους Κολλυβάδες βγήκαν ένας Παπαδιαμάντης κι ένας Ντοστογιέφσκι.

Από την άλλη, η βίαιη διαμαρτυρία (λεκτικώ τω τρόπω ή μη) είναι σίγουρα κάτι που αμαυρώνει και το καλύτερο κίνητρο.
Αν και κάτοικος του λεκανοπεδίου γι' αυτόν τον χρόνο δεν παρακολούθησα τη συναυλία, ούτε συμμετείχα στις διαμαρτυρίες.

Είπε ο Χρόνης Αηδονίδης: "Όταν ψάλλεις να ψάλλεις κι όταν τραγουδάς να τραγουδάς. Πρόσεξε να μην μπερδεύεις το ένα με τ' άλλο."

Υπάρχουν χώροι για τραγούδι και χώροι για ψαλτική. Το ένα δεν απαγορεύει το άλλο.

Δεν θεωρώ φονταμενταλιστική προσέγγιση την ανάγκη του να συνάδει ο χώρος με τα δρώμενα.

Όταν άκουγα το μελοποιημένο Άξιον Εστί του Ελύτη και του Θεοδωράκη ένιωθα μέσα μου κάτι σαν δέηση. Ποτέ δεν σκέφτηκα την παρουσίασή του σε ναό. Κάτι που φυσικά δεν ήταν και αναγκαίο.

Κουτσοί βαδίζουν εκεί που δεν πρέπει (και δεν χρειάζεται) και στραβοί τους καταδικάζουν.

Και κάπου ο Άγιος Παντελεήμονας.

Νοσταλγία

2010-07-18T14:13:00.003+03:00

Ιδού εγώ στο κλεινόν άστυ, στην ιστορική Αθήνα.

Χωρίς πρόσβαση στο διαδίκτυο και στο έλεος του ΟΤΕ για να αλλάξει τη γραμμή στο σπίτι που προσωρινά μένω μήπως και μπορέσει να μπει σύνδεση DSL.
Σ' ένα καφέ με πρόσβαση στο διαδίκτυο αναπολώ την αίγλη του blogging διαβάζω τις αναρτήσεις των φίλων και περιμένω την ώρα να ξαναρχίσω.
Μου φαίνεται πως πρώτα θα επιστρέψω στη Θεσσαλονίκη και μετά θα γίνει η σύνδεση.

Το δίκαιο του ισχυροτέρου

2010-05-18T00:18:00.006+03:00

Συνήθως η κατάκριση για τα δεινά πέφτει στους λεγόμενους ισχυρούς του κόσμου και όχι αδίκως.
Μόνο που οι μέτοχοι αυτού του παιχνιδιού δεν είναι μόνο αυτοί που κινούν τα νήματα των κρατών. Σ' αυτόν τον νόμο μετέχουμε όλοι στην καθημερινή ζωή.

Στην ακραία λογοκρισία όταν κάποιον δεν είμαστε σε θέση να τον αντιμετωπίσουμε με τα επιχειρήματα τότε του φράζουμε το στόμα (φυλάκιση, εξορία, απαγόρευση γραφής, δημοσίευσης, κ.λ.π.).
Όμως στην καθημερινότητα πολλές φορές τα στόματα φράζονται με την ακατάπαυστη και εκτός θέματος φλυαρία έναντι του συνομιλητή, έως ότου αυτός κουραστεί και φράξει ο ίδιος το στόμα του.
Κάπου άκουσα ότι ο Χίτλερ είχε πει ότι αν δεν μπορείς κάποιον να τον αντιμετωπίσεις λογικά, τότε να τον διακόπτεις συνέχεια. Δηλαδή, ουσιαστικά να μην μιλήσει. Στην καθημερινότητα είναι ένα συχνό φαινόμενο κι ας μην έχουμε τη δύναμη που παροδικά απέκτησε κάποτε ο Χίτλερ.
Ό,τι ακούγεται καθημερινά που να αφορά πόλεμο, κλοπή και άλλα αδικήματα γίνεται επειδή εκείνοι που το διαπράττουν δεν έχουν κατ' ανάγκη το δίκιο με το μέρος τους, αλλά απλώς έχουν τη δύναμη να το κάνουν.
Στην καθημερινότητα ο εξυπνότερος θα κατατροπώσει τον λιγότερο έξυπνο, αλλά το δίκαιο δεν είναι κατ' ανάγκη θέμα εξυπνάδας. Το δίκαιο θα παραμείνει στη θέση του ασχέτως του ότι αυτός που το έχει με το μέρος του δεν έχει τη δύναμη να το υπερασπιστεί.
Όταν το δίκαιο καταπατάται χάριν καθημερινών μικροσυμφερόντων, τότε είναι το λιγότερο ασυνεπές να ζητάμε από τα μεγάλα συμφέροντα να πράξουν το αντίθετο.
Δυστυχώς!

Η λογική στα ανθρώπινα πράγματα

2010-05-09T01:06:00.003+03:00

Ένα από τα ωραιότερα κόμικς για ενηλίκους νομίζω ότι είναι το Logicomix.

Μ' έναν πολύ ευχάριστο τρόπο παρουσιάζονται δύσκολα προβλήματα λογικής και μαθηματικών.

Ο Μπέρτραντ Ράσελ είναι το κεντρικό πρόσωπο της όλης ιστορίας.

Απομονώνω για το σημερινό post μια φράση του Ράσελ.
Βρισκόμενος μπροστά σε κοινό, αφού ήταν καλεσμένος για να δώσει μια διάλεξη με θέμα τον ρόλο της λογικής στα ανθρώπινα πράγματα, ο Ράσελ διατυπώνει το εξής:

"Με καλέσατε να μιλήσω για το Ρόλο της Λογικής στα Ανθρώπινα Πράγματα. Αν όμως εκλάβω το αίτημα κυριολεκτικά...Θα ακούσετε τη μικρότερη διάλεξη στην ανθρώπινη ιστορία!"

Η πρόταση είναι αληθής.
Και γι' αυτό θα τη χαρακτήριζα ως μαύρο χιούμορ.
Τέτοιο είναι το κακό του παραλογισμού.

Η δύναμη του παραλόγου είναι ισοπεδωτική.
Δεν σημαίνει ότι η κατάκρισή του είναι ανούσια.

Terra nova αθλιότητας

2010-05-06T03:33:00.009+03:00

"Όλα αυτά μας φοβίζουν, μας φοβίζουν πολύ. Προοιωνίζονται ένα δύσκολο αύριο, ένα ζοφερό μέλλον. Προοιωνίζονται μια ολοένα και περισσότερο αυξανόμενη μανία της νέας σκληρής τρομοκρατίας, που όσο δεν πετυχαίνει τους σκοπούς της, τόσο και θα στρέφεται προς πιο απεγνωσμένους τρόπους επίθεσης. Προοιωνίζονται όμως και μια συνεχώς αυξανόμενη καταπίεση των πολιτών από το κράτος. Προοιωνίζονται μια κοινωνία ανελεύθερων πολιτών που κλεισμένοι στα γκέτο τους θα δείχνουν ευγνωμοσύνη στους δυνάστες τους επειδή τους προστατεύουν από τους αντιεξουσιαστικούς τρομοκράτες."
Χρήστος Μαρκόπουλος. Τάξη και Αναρχία. Εκδόσεις Παπαζήση, 1998.

Προχθές διάβασα στους Times το άρθρο που αφορούσε την κατάστασή μας. Μέσα στην περιγραφή των όσων γνωρίζουμε επισημάνθηκε κάποιος έπαινος από την Angela Merkel προς τη χώρα μας για το φιλόδοξο σχέδιο περιορισμού του προϋπολογισμού μας, καθότι αυτό συνιστά τη μόνη σανίδα σωτηρίας.

Σε μια κρίση οπτιμισμού εξέλαβα τη φράση ως μια ευχάριστη νότα στο ρέκβιεμ του καιρού.

Χθες μέσα στον τάφο της οικονομίας προστέθηκαν και οι τάφοι πολιτών σβήνοντας και την τελευταία ικμάδα του πείσματος για μια αντιρροπιστική αισιοδοξία.

Στις συμπληγάδες μιας αυτόκλητης αβαν-γκαρντ με φονικές ενέργειες κι ενός ενδεχόμενου απολυταρχισμού σε βάρος των αδυνάτων δεν υπάρχουν και πολλά περιθώρια αισιοδοξίας.

Σε τέτοιο πλαίσιο, στο εγγύς μέλλον θα οφείλουμε να είμαστε ευχαριστημένοι για την εξασφάλιση της σωματικής μας ακεραιότητας αντί πινακίου φακής.

Επί χρόνια το φετίχ του ψηφοθηρικού δημοσιοϋπαλληλισμού και του ρουσφετιού επέφερε τέτοια διάβρωση που φαίνεται ότι η «θεραπεία» της θα επιφέρει και την εκτομή κεκτημένων δικαιωμάτων.
Πονάει μύτη, κόβει κεφάλι.
Εμπρός λοιπόν.
Laissez faire!
Laissez mourir!

Ένας νέος μαλθουσιανισμός θα ισοδυναμεί με ρεαλισμό.

Οι κατά παντός βάλλοντες αντιεξουσιαστές θα τροφοδοτούν τον νέο ρεαλισμό μας, αφού ο φόβος για τη φυσική υπόσταση θα προηγείται του οποιουδήποτε κεκτημένου δικαιώματος.

Υ.Γ. Το άρθρο των Times βρίσκεται εδώ

Κυνήγι

2010-04-20T18:22:00.005+03:00

Μου είπε κάποτε ένας φίλος:

"Όταν κυκλοφορείς με φωτογραφική μηχανή, είναι σαν να κυκλοφορείς ένοπλος".

Είχα καθήσει αρκετή ώρα στις όχθες του ποταμού Άρδα απολαμβάνοντας το τοπίο και φωτογραφίζοντας διάφορες χρονικές στιγμές του ηλιοβασιλέματος έως ότου ως άλλος κυνηγός πέτυχα το καλό θήραμα.

Παραμόνευσα αρκετά και τελικά πέτυχα.

Το "θήραμα", βεβαίως, παραμένει ζωντανό κι ανυποψίαστο για το ότι υπήρξε στόχος του ερασιτέχνη φωτογράφου.

Το κυνήγι έχει πολλές διαστάσεις που δεν είναι όλες αιματηρές.

Στόχος οι απόγονοι

2010-04-20T16:18:00.002+03:00

“- Πάρ’ ένα σβώλο, Μήτρο,
και διώξ’ εκείνα τα σκυλιά, που μου χαλούν το φύτρο.
Ο χερουλάτης έφαγε τ’ άχαρα δάχτυλά μου
και στην αλετροπόδα ελυώσαν τ' ήπατά μου.
Δυό μήνες έρρεψα εδεδώ, εσάπισα στη νώπη
μ’ αρρώστια, με γεράματα! Βάσανα, νήστεια, κόποι
γι’ αυτό το έρμο το ψωμί! Και τώρα που προβαίνει
σγουρό, χολάτο από τη γη, που πριν το φαν χορταίνει
τα λιμασμένα μου παιδιά, να το πατούν εμπρός μου
με τόση απίστευτη απονιά οι δυνατοί του κόσμου!…
Εξέχασες και δε μ’ ακούς;… εσένα κράζω, Μήτρο,
διώξε, σου λέγω, τα σκυλιά, που μου χαλούν το φύτρο…
- Είναι του Ρήγα, δεν κοτώ… Για κοίτταξ’ εκεί πέρα
να ιδής τι θρώς που γίνεται, τι χλαλοή, πατέρα!

Αριστοτέλης Βαλαωρίτης. Φωτεινός

Κι αν δεν μπορώ να φάω εσένα, θα φάω το φύτρο σου.

Κάπως έτσι καταλαβαίνω την τακτική του κάθε εισβολέα.

Στο σημερινό post βεβαίως θα διαβάσω τον Βαλαωρίτη κάπως μεταφορικά.
Θέλω να πω ότι θα σκεφτώ το φύτρο σαν σύμβολο των απογόνων.
Νομίζω ότι ως έλληνες έχουμε μια τάση ν' αντισκετόμαστε σε ένοπλες επιθέσεις, αλλά καταβροχθίζουμε με βουλιμία οτιδήποτε εισβάλλει "ειρηνικά" μέσα στο μυαλό μας με σκοπό τη διάβρωση.

Μόνο που την ειρηνική εισβολή τη δέχεται κάποιος ενυπογράφως.
Ο,τι φύτρωσε μετά τους παλαιούς που ήξεραν ν' αντιστέκονται (όχι όλοι, αλλά αρκετοί) τώρα ζει σε μια νωθρώτητα, μέσα στο πλυντήριο των κουτσομπολίστικων εκπομπών, της σαχλαμάρας και του τσαρλατανισμού.

Και δεν υπάρχει Μήτρος για ν' ακούσει το κάλεσμα.
Κι αν πεις για σβώλο, τότε χαθήκαμε.

Θωμάς

2010-04-12T10:20:00.006+03:00

Συνεχίζω ακόμη στο πνεύμα των ημερών και θέλω να γράψω κάτι για ένα ζήτημα που συνήθως βρίσκεται σε δευτερεύουσα θέση αυτές τις μέρες.

Ο άπιστος Θωμάς.
Δεν μου αρέσει αυτός ο τίτλος που δόθηκε σ' αυτόν τον μαθητή. Μου θυμίζει θρησκευτικό πόλεμο (φωτιά στους άπιστους κ.λ.π.).

Ο Θωμάς αμφέβαλλε για το γεγονός της Ανάστασης. Πείσθηκε όταν ψηλάφισε τις πληγές. Ήθελε όχι μόνον να δει τον Αναστημένο, αλλά και να βεβαιωθεί με όλες του τις αισθήσεις ότι ήταν Αυτός.
Σήμερα δεν έχουμε και πολλούς σαν τον Θωμά.
Αυτό θα συνέβαινε είτε επειδή οι περισσότεροι πιστεύουμε στην Ανάσταση είτε επειδή είμαστε ανίκανοι να υπάρξουμε ειλικρινά όπως ο Θωμάς.

Κάποτε είχα μια συζήτηση με κάποιον που δήλωνε άθεος (προτιμώ τον όρο "αντιθεϊστής").
Εγώ υποτίθεται ότι ήμουν ο χριστιανός της παρέας.
Με ρώτησε ο άθεος: "εσύ πιστεύεις στην Ανάσταση;"
Του είπα ότι αν πίστευα πραγματικά δεν θα ήμουν όπως είμαι. Θέλω να πω ότι κάποιος που βρήκε το διαμάντι δεν μετράει τις πενταροδεκάρες. Θα πει ότι αυτός που πιστεύει πραγματικά στο σημαντικότερο γεγονός που αφορά το οντολογικό ζήτημα σίγουρα είναι κάτι τελείως διαφορετικό στην καθημερινότητά του από ό,τι βλέπουμε γύρω μας. Όλα τα μικροπράγματα (χρήμα, δόξα, βόλεμα, ασφάλεια κ.λ.π.) δεν θα τον άγγιζαν επειδή δεν θα έχει πια τον φόβο του θανάτου.
Συνέχισε ο "άθεος" και με ρώτησε γιατί μιλάω υπέρ κάποιων πραγμάτων που άπτονται του χριστιανισμού.
Του είπα ότι προσπαθώ να είμαι τουλάχιστον ένας Θωμάς.

Σήμερα οι περισσότεροι αυτοαποκαλούμενοι χριστιανοί εκστασιάζονται τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου και νομίζουν ότι πιστεύουν στην Ανάσταση.
Ύστερα βυθίζονται σε μια μίζερη καθημερινότητα, ολόψυχα δοσμένοι στη μικροψυχία και στο κυνήγι όλων αυτών που ο Ιησούς περιφρόνησε. Κι όταν κάποιος δεν πιστεύει στα λεγόμενά τους τον αποκαλούν "άπιστο Θωμά".

Ο Θωμάς αγαπούσε τον δάσκαλό του. Απλώς αμφέβαλλε αγαπώντας.
Φαίνεται ότι ο Ιησούς δεν καταδίκασε μια τέτοια αμφιβολία, αφού του έδωσε τα πειστήρια.

Το μεγαλύτερο μυστήριο για μένα δεν είναι η Ανάσταση. Το αξιότερο απορίας είναι να μοχθώ για όλα τα μικροπράγματα, όλα τα εφήμερα και να διακυρήσσω την Ανάσταση και την τελειωτική ήττα του θανάτου.

Πάσχα καινόν.

2010-04-04T13:11:00.004+03:00

Η ιστορία ξετυλίγεται μέσα στον χρόνο και αποθέτεται μέσα στην μνήμη. Αυτή η ικανότητα να υπερβαίνωμε την κατάτμηση του χρόνου αποτελεί τη βάση του λειτουργικού μνημοσύνου, της λειτουργικής "μνήμης", το μυστήριό της όμως προχωρεί μακρύτερα. Στην λειτουργία, με την ιερή δύναμή της, προβαλλόμαστε εκεί όπου η αιωνιότητα διασταυρώνεται με τον χρόνο και κατά τούτο γινόμαστε πραγματικά σύγχρονοι των βιβλικών γεγονότων από τη Γένεση έως την Παρουσία, ζώντας τα συγκεκριμένα σαν αυτόπτες μάρτυρές των. Όταν στην λειτουργία ακούωμε "Τούτο μου εστί το σώμα", τα ίδια τα λόγια του Χριστού αντηχούν μεσ' απ' τον χρόνο. Δεν πρόκειται για επανάληψη ανθρώπινη: Χάρη στον λειτουργικό συγχρονισμό κοινωνούμε περ' απ' τον χρόνο μ' αυτό που μένει άπαξ διά παντός. Η ακολουθία παίρνει αξία θείας ζωής, που ο ναός γίνεται τόπος της.

Παύλος Ευδοκίμωφ. Η Ορθοδοξία

Έπειτα, η αυθόρμητος και πηγαία άρνησις του ανθρώπου να υποταγή εις το μοιραίον και η σχεδόν ενστικτώδης ορμή του να εκπληρώση τον προορισμόν του, να ζήση δηλ. και να αποθανατισθή, τον κάμνουν κάθε στιγμήν να παραβαίνει όλους σχεδόν τους φυσικούς και υπερφυσικούς νόμους, ακόμη και το θέλημα και τας ρητάς εντολάς του Θεού. Ο αγών της συντηρήσεως και της επιβιώσεως δεν μας καθιστά εγωϊστάς, φίλαυτους, αδιάφορους δια τον πλησίον μας, σκληρούς, άσπλαγχνους, έτοιμους να εξοντώσωμεν ο,τιδήποτε και οποιονδήποτε παρεμβληθή εις την προσπάθειάν μας; Και ο φόβος της καταστροφής και της φθοράς δεν μας ωθεί να συγκεντρώνωμεν περιττά αγαθά, να υπερπληρούμεν τα ταμεία μας, να συλλέγωμεν εις αποθήκας, έστω και αν αδικούμεν τους άλλους ή τους στερούμεν από το απαραίτητον και το αναγκαίον;

Δ. Γ. Κουτρουμπής. Η Χάρις της Θεολογίας

Χρόνια πολλά σε όλους.

Κερκίνη

2010-03-30T22:38:00.006+03:00

Πήρα μια μικρή ανάσα από την εργασία των τελευταίων ημερών κάνοντας μια διήμερη επίσκεψη στη λίμνη Κερκίνη.

Ένα μικρό δείγμα από τις φωτογραφίες που τράβηξα.

Σύμβολο και πραγματικότητα (συνέχεια)

2010-03-07T22:33:00.002+02:00

Ένα ενδιαφέρον άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Το Βήμα" την Κυριακή, 07 Μαρτίου 2010. Διαβάστε το εδώ.
Πρόκειται για μια θέση που παίρνει ο καθηγητής Εργατικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Αριστείδης Καζάκος, από την οποία φαίνεται ότι η άποψη που είναι διάχυτη σχεδόν σε όλους περί των οικονομικών οφελών της χώρας μας από την Ευρώπη χωρίς ανταπόδοση, είναι μάλλον αστήρικτη.

Ένα απόσπασμα είναι το παρακάτω:

Μύθοι χωρίς... δράκους

Μύθο χαρακτηρίζει ο καθηγητής Εργατικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Αριστείδης Καζάκος το ότι η Ελλάδα ανήκει στις χώρες που παίρνουν από την Ευρωπαϊκή Ενωση- και κατ΄ επέκταση από τη Γερμανία- περισσότερα απ΄ όσα δίνουν. Από μια στενή λογιστική άποψη η Ελλάδα έχει, πράγματι, αν αφαιρέσουμε τις εκροές, ένα καθαρό ετήσιο υπόλοιπο εισροών από τα κοινοτικά ταμεία περίπου 6 δισ. ευρώ, τονίζει ο καθηγητής μιλώντας στο «Βήμα». Και όμως, αυτό το λογιστικό δεδομένο κρύβει, σύμφωνα με τον κ. Καζάκο, «ένα τεράστιο οικονομικό και πολιτικό ψεύδος», το γεγονός δηλαδή ότι η χώρα μας χάνει ή δίνει πολύ περισσότερα απ΄ όσα παίρνει. Η Ελλάδα, όπως και οι άλλες «λήπτριες» χώρες, πληρώνει ακριβά, στην κοινή και χωρίς σύνορα αγορά, τις εισαγωγές από τις κύριες εξαγωγικές χώρες, επισημαίνει ο καθηγητής. Και αυτό για δύο λόγους, όπως εξηγεί ο κ. Καζάκος: - Η χώρα δεν έχει τη δυνατότητα να αυξομειώνει δασμούς και να περιορίζει ή να ελέγχει, γενικά, τις εισαγωγές και την κατανάλωση, ιδίως πολυτελών αγαθών, και να μειώνει τις εκροές για την αγορά των εισαγόμενων αγαθών. Εξαφανίζεται έτσι μια πηγή κρατικών εσόδων, μια απώλεια που δεν εξισορροπείται από τις εξαγωγές μας.

- Η κατάσταση αυτή της ελεύθερης διακίνησης εμπορευμάτων οδηγεί συγχρόνως και σε διόγκωση του ιδιωτικού χρέους, αφού η κατανάλωση εισαγόμενων αγαθών στηρίζεται σε ολοένα αυξανόμενο δανεισμό από τράπεζες, πράγμα που δευτερογενώς στερεί από το κράτος και τα μέσα εσωτερικού δανεισμού.

Σύμβολο και πραγματικότητα

2010-03-05T00:02:00.027+02:00

"Ήρθαν
με τα χρυσά σειρίτια
τα πετεινά του Βορρά και της Ανατολής τα θηρία!
Και τη σάρκα μου στα δύο μοιράζοντας
και στερνά στο συκώτι μου επάνω ερίζοντας
έφυγαν."
(Οδυσσέας Ελύτης. Το Άξιον Εστί)

Με αφορμή το αφιερωμένο στη χώρα μας πρωτοσέλιδο.

Δεν θα αμφισβητούσαμε ότι ο Γερμανός φορολογούμενος επιβαρύνθηκε για την οικονομική βοήθεια προς το καθυστερημένο υπογάστριο της Ευρώπης. Ύστερα, κάποιοι ημέτεροι γραβατοφορεμένοι κατζαμπάσηδες και άριστοι εκπρόσωποι ενός ελληνικού μεταραγιαδισμού διαχειρίστηκαν τη βοήθεια ατυχώς (λίαν επιεικώς).

Δεν θα μπορούσαν άραγε οι μεγαλοσχήμονες Ευρωπαίοι, οι εμβριθείς γνώστες των τωρινών πραγμάτων να πάρουν ένα άλλο κομμάτι της μυθολογίας μας, μια Λερναία Ύδρα, ας πούμε και στα κεφάλια της να καταδείξουν τους τωρινούς Έλληνες που κατά τη γνώμη τους (την ευρωπαϊκή!) ευθύνονται;

Αντ' αυτού μασκάρεψαν το παρελθόν.

Τι αστοχία!

Αυτοί που οικονόμισαν λίγες στάλες πολιτισμού από το Αρχαίον Πέλαγος, βγάζουν στα πρωτοσέλιδα το κατάντημα της τωρινής μας οικονομίας, με την ελληνική Αφροδίτη σε διεθνή χειρονομία ντροπής.

Οι ίδιοι οι κατήγοροι προκαλούν το ξύπνημα της ελληνικής μνήμης.

Ποιό Δίστομο δεν θα ξυπνούσε;
Πώς να μη βγουν τα Καλάβρυτα να μιλήσουν;
Πώς να μη φωνάζει το σκοπευτήριο μιας Καισαριανής;
(πόσες Καισαριανές υπήρξαν άραγε;)

"ΤΗΝ ΟΡΓΗ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ ΝΑ ΦΟΒΑΣΤΕ
ΚΑΙ ΤΩΝ ΒΡΑΧΩΝ Τ' ΑΓΑΛΜΑΤΑ"
(Οδυσσέας Ελύτης. Το Άξιον Εστί)

Οι πιο οξύνοες από τους νεοέλληνες απαξιούν να ενστερνισθούν τη συμβολολαγνία.
Είναι καιρός να πάψουμε να στηριζόμαστε μόνο σ' ένα ένδοξο παρελθόν των προγόνων, ενώ την ίδια ώρα κατασπαράζουμε το παρόν. Όμως τώρα οι ίδιοι οι χλευαστές προσβάλλουν αυτό το παρελθόν και γι' αυτό δικαιολογείται κι από μας η αναφορά σ' αυτό.

"Τις πταίει;" έγραψε ο Χαρίλαος Τρικούπης το 1874 και αργότερα το 1893 εκείνο το θλιβερό "Δυστυχώς επτωχεύσαμεν".

Εμείς βρισκόμαστε στο "τις πταίει;" για την ώρα.
Αν δεν το απαντήσουμε κι αν δεν κρατήσουμε μια ανάλογη στάση στην απάντηση, τότε ο κάθε βασιβουζούκος που κάποτε δέχθηκε το πολιτισμικό μας έλεος θα χλευάζει με όλο του το δικαίωμα.
Ένα δικαίωμα που εμείς θα του έχουμε παραχωρήσει.

Αν η πεισματική αβελτηρία μας δεν πάψει να υπάρχει, τότε οι έχοντες τον κορβανά θα προσβάλουν όχι μόνο αυτά που έχουμε, αλλά κι αυτά που είχαμε (κούφια η ώρα η τωρινή).

Η συμβολολαγνεία δεν επιτρέπει στην πραγματικότητα ν' αναπτυχθεί. Όμως τώρα οι ονειδίζοντες κάνουν ακόμα και τους συμβολολάγνες να έχουν δικαίωμα φωνής.

Όταν ο Ελύτης επισκεύθηκε την Ευρώπη το 1948, όταν δηλαδή επί οχτώ χρόνια στη χώρα μας η ανθρωποσφαγή ήταν η καθ' ημέρα πράξη έγραψε για τη στάση κάποιων Ευρωπαίων απέναντί μας.
"Υπάλληλοι, σωφέρ, γκαρσόνια, με κοιτάζανε βλοσυρά και μου λέγανε: εμείς περάσαμε πόλεμο, Κύριε! Κι όταν καμιά φορά τολμούσα να ψιθυρίσω ότι ήμουν Έλληνας κι ότι περάσαμε κι εμείς πόλεμο, με κοιτάζανε παράξενα: α κι εσείς ε; Καταλάβαινα ότι ήμασταν αγνοημένοι από παντού και τοποθετημένοι στην άκρη-άκρη ενός χάρτη απίθανου."
(Οδυσσέας Ελύτης. Περιοδικό Ποίηση. Τεύχος 5-Άνοιξη 1995)

Διαλέγω τον Ελύτη για να γεμίσει τη σημερινή ανάρτηση καθ' ότι ελληνοκεντρικός στην ποίησή του σε πείσμα του κάθε ανάξιου Έλληνα.

Κι ένας ακόμα φίλος για τον επίλογο:

"Μην κάνετε πίσω! Πέφυκε γαρ το ανθρώπειον δια παντός άρχειν μεν του εικότος, φυλάσσεσθαι δε το επιόν. Άρχουμε στους υποχωρούντες κι αντιτασσόμεθα στους επερχόμενους. Σαφώς ως χώρα θα αντισταθούμε σ' αυτούς που έρχονται κατά πάνω μας. Προσέξτε όμως το πρώτο σκέλος, που θέλει τη φύση μας να εξουσιάζει όποιον κάνει πίσω. Και σεις δεν διστάσατε να πείτε όχι στον ξένο, σπείρατε τον τόπο αντί σίτου, οστέων, δεν πέρασε απ' το νου σας να δείξετε πλάτες στον εχθρό και λίγο αργότερα, λουφάξατε ως λαός για να σας καθίσουν στο σβέρκο οι άρχοντες."
(Μάρκος Αντωνίου. Πολιτεία)

Αντέξαμε κάποτε το δάνειο του Θανάτου.
Θ' αντέξουμε και το δάνειο του Μαμωνά.

Βλέπω Μέγαρο, ακούω Μέγαρο

2010-01-23T21:30:00.006+02:00

Τις προάλλες θέλησα να παρακολουθήσω μια συναυλία του Θάνου Μικρούτσικου με θέμα τη μελοποιημένη ποίηση.
Πόσες και πόσες φορές στις διάφορες παλιές φοιτητικές παρέες δεν τραγουδήσαμε μελοποιημένο Καββαδία από τον Μικρούτσικο.

Λοιπόν, πηγαίνω στα εκδοτήρια της Αριστοτέλους για να βγάλω εισιτήρια και φυσικά εισπράττω ένα "Αργήσατε. Η συναυλία είναι σε τρεις μέρες."

Φαίνεται ξύπνησε μέσα μου η νοοτροπία του φοιτητή που πήγαινε σε όποια συναυλία ήθελε χωρίς πρόβλημα εισιτηρίου. Φυσικά και άργησα.
Όχι όμως για τον Μικρούτσικο.
Νομίζω ότι άργησα για το Μέγαρο.

Κάποτε δεν θα χρειαζόταν να εξασφαλίζω εισιτήριο για μια συναυλία μερικές εβδομάδες πριν από την ημερομηνία που θα πήγαινα. Σήμερα όμως και φυσικά όταν εμπλέκεται το Μέγαρο αυτό είναι εκ των ουκ άνευ.
Κάποτε όμως πηγαίναμε ν' ακούσουμε τον Μικρούτσικο κι όχι να μπούμε στο Μέγαρο.

Είδα δύο φορές τον Θεοδωράκη να παρουσιάζει το Άξιον Εστί χωρίς πρόβλημα εισιτηρίου και θέσης. Δεν μπορώ όμως να δω τον Μικρούτσικο για λόγους Μεγάρου.

Δεν θα ξεχάσω τον διάλογο που είχα κάποτε με μια γνωστή μου.
-Πού θα πας απόψε;
-Στο Μέγαρο (κάποτε θα λέγαμε το όνομα του καλλιτέχνη)
-Τι θα δεις;
-Αχ να δεις ποιοί θα εμφανιστούν; Κάτι ξένοι... (φοβερό)

Τελικά πολλοί είναι αυτοί που πηγαίνουν στο Μέγαρο χωρίς να έχουν καμία επαφή με τα δρώμενα. Εκτός από τα σχόλια για τα ωραία καθίσματα βεβαίως.

Δεν πάμε στον τάδε συνθέτη.
Πάμε στο Μέγαρο.
Να γιατί εξ' αιτίας αυτού του ψωνίου δεν βρίσκουμε θέσεις στις συναυλίες του Μεγάρου.

Αυτός ο μεγαλομανιακός Μεγαριτισμός αγγίζει τα όρια πολιτισμικής καταστροφής.
Δεν μας ενδιαφέρει τόσο τι γίνεται στο Μέγαρο. Αρκεί που γίνεται στο Μέγαρο.

O tempora, o mores!

Δεκέμβρης

2009-12-18T04:15:00.005+02:00

Κάποτε διάβασα σ' ένα περιοδικό (δεν θυμάμαι ποιό) την παρακάτω πρόταση (περίπου):

Όποιος περπάτησε στη Θεσσαλονίκη, Δεκέμβρη μήνα, μετά τα μεσάνυχτα καταλαβαίνει ότι τέτοια εποχή σ' αυτή την πόλη κάτι διαφορετικό συμβαίνει.

Πράγματι.
Το έζησα και όχι μόνο εγώ.

Η ατμόσφαιρα αλλάζει. Σχεδόν παίρνει άλλη οσμή. Το ομιχλώδες της νύχτας, το χρώμα της ατμόσφαιρας σου δίνουν μια αίσθηση ζεστασιάς, παρά το ψύχος.

Όχι πως κατάφερα να απαθανατίσω το όλο γεγονός με τις φωτογραφίες.

Πρέπει κάποιος να μπει μέσα σ' αυτό που φαίνεται για να το καταλάβει.

Ψυχή βαθιά

2009-11-24T20:39:00.009+02:00

Μιλάμε για τη συζητημένη ταινία που προβλήθηκε προσφάτως στους κινηματογράφους (προβάλλεται ακόμα).

Μου άρεσε.

Η ταινία δεν είναι ιστορικό ντοκιμαντέρ.
Δεν απαιτεί κάποιος να δει όλες τις συνιστώσες του ζητήματος.
Άκουσα από αρκετούς να λένε για τις ελλείψεις της ταινίας σε ό,τι αφορά τον ρόλο των Εγγλέζων στο θέμα του εμφυλίου, τη θέση του Στάλιν, των Αλβανών, των Βουλγάρων κ.λ.π.

Σίγουρα αν θέλει κάποιος να καταλήξει σε κάποιο συμπέρασμα θα πρέπει να μελετήσει τις αποφάσεις των μεγάλων αρχηγών που συμμετείχαν στο όλο δράμα.
Με βάση τέτοιες αναλύσεις βρέθηκαν αρκετοί που ισχυρίστηκαν ότι εκείνος ο πόλεμος, ο λεγόμενος τρίτος γύρος δεν θα έπρεπε να έχει την ονομασία "εμφύλιος".
Δεν προτίθεμαι να καταπιαστώ με επιχειρήματα των μεν και των δε σ' αυτό το post.

Όποιες κι αν ήταν οι εκατέρωθεν προδοσίες, επιθέσεις, αδικίες που η καθεμιά υποστηρίζεται από μια σειρά συγκρουμόμενων επιχειρημάτων από τις δύο πλευρές το τελικό αποτέλεσμα ήταν ένα. Ομοεθνείς, εξ' αίματος συγγενείς, φίλοι βρέθηκαν μέτοχοι σε μια ανθρωποθυσία στον βωμό της εξουσίας. Κορακιασμένοι απ'τη δίψα της εξουσίας ο ένας γινόταν το κοράκι για το πτώμα του άλλου.

Αυτή τη συνιστώσα του όλου ζητήματος παρουσιάζει η συγκεκριμένη ταινία, η οποία φυσικά δεν μπορεί να παρουσιάσει τα πάντα. Όμως αυτή η συνιστώσα είναι εκείνη που πάντα θα θέτει την ονομασία "εμφύλιος".

Στον βαθμό που καταπιάστηκα να μελετήσω τη δεκαετία του 40 στην Ελλάδα, όσο περισσότερο προχωρούσα τόσο περισσότερο κάποιες θέσεις γινόταν μέσα μου όλο και πιο ξεκάθαρες.
Δεν δέχομαι διαχωρισμό του τύπου "καλοί-κακοί".
Δεν δέχομαι να ξεκινώ την ιστορία από συγκεκριμένες ημερομηνίες που οδηγούν σε σε κάποια συμπεράσματα όταν λαμβάνοντας υπ' όψιν μου το τι προηγήθηκε καταλήγω αλλού.
Ως παρομοίωση του δράματος επιμένω να χρησιμοποιώ την παρακάτω:
Ένα παιδί στον ΔΣΕ, ένα παιδί στον Εθνικό Στρατό και μια μάνα.
Το πρώτο εκπροσωπεί την αριστερά, το δεύτερο τη δεξιά.
Η μάνα (και μόνον αυτή) εκπροσωπεί την Ελλάδα.

Απόσταγμα από την ταινία κατ' αποδοχή των περισσοτέρων νομίζω ότι είναι η ακόλουθη φράση με τη φωνή του Θανάση Βέγγου:
"Δεν είναι πόλεμος τούτο που μας βρήκε κύριε ταξίαρχε. Ντροπή είναι... Ελληνες να τουφεκάνε Ελληνες."

Περί βλακείας

2009-10-18T02:16:00.022+03:00

Πολλές φορές θεωρούμε τον βλάκα ως άτομο αξιοθρήνητο, που θα πρέπει να τυγχάνει του ελέους και της προσφοράς μας.
Το ζήτημα είναι ο σωστός ορισμός του βλακός προκειμένου να καταλήξουμε σε συμπεράσματα άξια να συζητηθούν. Αρκετές είναι οι φορές που ονομάζουμε βλάκα κάποιον που δεν συμπορεύεται με τις πεποιθήσεις μας. Άλλες φορές ονομάζουμε βλάκα κάποιον που δεν κατανοεί τα λεγόμενά μας, αφήνοντας κατά μέρος την πιθανότητα να είμαστε εμείς οι ίδιοι που δεν εκφραζόμαστε σωστά.

Μια προσπάθεια για μια προσέγγιση με αυστηρά και σαφή κατά το δυνατόν κριτήρια για την ανθρώπινη βλακεία κάνει ο C.M. Cipolla στο έργο του με τίτλο "Δοκίμιο Περί Ανθρώπινης Βλακείας" που εκδόθηκε το 1988.

Ο συγγραφέας χωρίζει τους ανθρώπους σε τέσσερις κατηγορίες με βάση τα αποτελέσματα της ενέργειας του ενός προς τον άλλο.
Έτσι κατατάσσει στην κατηγορία των έξυπνων ανθρώπων εκείνον που όταν ενεργεί ωφελεί τον εαυτό του και τους άλλους.
Εκείνος που με την ενέργειά του ωφελεί τον εαυτό του βλάπτοντας τους άλλους κατατάσσεται στους κακοποιούς.
Αυτός που ενεργώντας ωφελεί τον άλλον βλάπτοντας τον εαυτό του είναι ο αμόρφωτος.
Τέλος, ηλίθιος είναι κάποιος που βλάπτει τόσο τον εαυτό του όσο και τους άλλους.

Οι τέσσερις νόμοι της ανθρώπινης βλακείας είναι οι παρακάτω:
1. Πάντα και αναπόφευκτα ο καθένας από μας υποτιμά τον αριθμό των ηλιθίων ατόμων που κυκλοφορούν.
2. Η πιθανότητα να είναι ένα συγκεκριμένο πρόσωπο ηλίθιο είναι ανεξάρτητη από οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό του ίδιου προσώπου.
3. Ένα ηλίθιο άτομο είναι ένα πρόσωπο που προκαλεί ζημιά σε ένα άλλο πρόσωπο ή ομάδα προσώπων χωρίς ταυτόχρονα να εξασφαλίζει κάποιο πλεονέκτημα για το ίδιο. Πολλές φορές, μάλιστα, το ίδιο υφίσταται μιαν απώλεια.
4. Τα μη ηλίθια άτομα υποτιμούν πάντα τη βλαπτική ενέργεια των ηλίθιων ατόμων. Ιδίως οι μη ηλίθιοι ξεχνούν διαρκώς ότι σε οποιαδήποτε στιγμή και τόπο και σε οποιαδήποτε περίσταση η συναναστροφή και/ή ο συγχρωτισμός με ηλίθια άτομα αποδεικνύεται ασφαλώς ένα σοβαρότατο σφάλμα.

Στο τέλος του βιβλίου, ο συγγραφέας θεωρεί τον ηλίθιο ως τον πλέον επικίνδυνο άνθρωπο για την κοινωνία. Ο ηλίθιος είναι πιο επικίνδυνος από τον κακοποιό.
Γράφει:
"Ένας τέλειος κακοποιός, μετά την πράξη του, θα έχει ένα 'επιπλέον' που θα ισοδυναμεί ακριβώς με το 'μείον' που θα έχει προκαλέσει σε ένα άλλο άτομο. Για την κοινωνία στο σύνολό της η κατάσταση δεν θα έχει βελτιωθεί ούτε θα έχει χειροτερεύσει. Αν όλα τα μέλη μιας κοινωνίας ήταν τέλειοι κακοποιοί, η κοινωνία θα παρέμενε σε στάσιμη κατάσταση, και δεν θα υπήρχαν μεγάλες καταστροφές. Όλα θα περιορίζονταν σε μαζικές μετατοπίσεις πλούτου κι ευημερίας προς όφελος αυτών που πραγματοποιούν τη συγκεκριμένη πράξη."

Ο ηλίθιος όμως βλάπτει τους άλλους χωρίς ο ίδιος να ωφελείται.

Γράφει αλλού:
"Με το χαμόγελο στα χείλη, σαν να κάνει το πιο φυσικό πράγμα στον κόσμο, ο βλάκας θα εμφανιστεί ξαφνικά για να καταστρέψει τα σχέδιά σου, να σου χαλάσει την ησυχία σου, να σου περιπλέξει τη ζωή και τη δουλειά, να σε κάνει να χάσεις χρήμα, χρόνο, καλή διάθεση, όρεξη, παραγωγικότητα - κι όλα αυτά χωρίς κακία, χωρίς τύψη και χωρίς λόγο. Βλακωδώς."
Στην ελληνική το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα.

Παλαιότερα, το 1941, δημοσιεύτηκε στην "Εφημερίδα των Ελλήνων Νομικών" το πόνημα του Ευάγγελου Λεμπέση με τίτλο "Η τεραστία κοινωνική σημασία των βλακών εν τω συγχρόνω βίω".
Ήδη από τον τίτλο και μόνο καταλαβαίνουμε ότι κατά τις θέσεις αυτού του συγγραφέα οι βλάκες δεν είναι αξιοθρήνητοι.

Αναφέρει κάπου:
"Η έμφυτη τάση του βλάκα, η οποία πολύ συχνά φτάνει σε αληθινή μανία, ν' ανήκει σε ισχυρές και όσο γίνεται περισσότερες πάσης φύσεως οργανώσεις εξηγείται, πρώτο από την ευκολία της αγελοποίησης, στην οποία μόνιμα υπόκειται, λόγω έλλειψης ατομικότητας (από δω και το μίσος εναντίον του ατόμου και του ατομικισμού) και δεύτερο από τον ατομικό ζωώδη πανικό, από τον οποίο μόνιμα κατατρύχεται, λόγω του δικαιολογημένου φόβου μήπως μπει μέσα σε οποιουδήποτε είδους προλεταριάτο."

Ο βλάξ σύμφωνα και μ' αυτόν τον συγγραφέα διαθέτει δύναμη.
Γράφει:
"Γιατί, αλίμονο! κανείς ευφυής έως τώρα δεν μπόρεσε να πείσει βλάκα και καμιά συνεννόηση δεν πέτυχε ποτέ μεταξύ ετερογενών εγκεφάλων. 'Δύο κεφάλια για να συνεννοηθούν πρέπει να είναι ή εξίσου άδεια ή εξίσου γεμάτα', είπε κάποτε επιγραμματικότατα ο πρύτανης της ελληνικής δημοσιογραφίας, διευθυντής της 'Νέας Ημέρας'" (η αναφορά γίνεται για τον Ι.Λ. Χαλκοκονδύλη).

Σε άλλο σημείο φαίνεται και πάλι ότι ο βλαξ δεν είναι κατ' ανάγκη αδύναμος.

"Ο ευφυής άνθρωπος κι όταν ακόμα δεν δει τους υπολογισμούς του να αποτυχαίνουν στην πράξη (όπως π.χ., όταν ανακαλύψει λογικό σφάλμα) ιδιαίτερα μάλιστα όταν συμβεί αυτό, θα στηριχτεί σε άλλους ορθότερους υπολογισμούς ή θα πειστεί να παραιτηθεί από την προσπάθειά του. Ο βλάκας, όμως, άτρωτος απέναντι σε κάθε συμπέρασμα και ανίκανος να διδαχθεί από οποιεσδήποτε αποτυχίες του, θα επιμείνει και, επειδή μόνο μια φορά θα συντρέξουν τυχαία οι εξωτερικοί αστάθμητοι παράγοντες, ή επειδή φυσιολογικά θα πέσει σε ψυχική ή υλική πια κούραση, ο στόχος του θα επιτύχει."
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σπηλιώτη.

Δύο σκέψεις θα κάνω για το τέλος.

Κατ' αρχάς με προβληματίζει, με βάση την κατάταξη των ανθρώπων που δίνει ο Cipolla, η θέση της θυσίας και του ηρωισμού. Σύμφωνα με τα γραφόμενα, αυτός που βλάπτει τον εαυτό του και ωφελεί τους άλλους είναι αμόρφωτος. Δυσκολεύομαι να το δεχτώ για την περίπτωση της εκούσιας θυσίας. Ίσως απαιτούνται σαφέστεροι ορισμοί σ' αυτό το σημείο.

Κατόπιν, τίθεται το αδιέξοδο του αυτοπροσδιορισμού. Με δεδομένο ότι ο βλάξ δεν έχει επίγνωση της βλακείας του και μπορεί να χαρακτηρίζει τον εαυτό του έξυπνο, τότε κατ' αντίστροφη φορά το να αυτοπροσδιοριστώ ως έξυπνος μπορεί να κρύβει την υποβόσκουσα και αθέατη σε μένα βλακεία μου.

Μεγάλο το post σήμερα.
Μεγάλο και το θέμα.

Πράσινοι και Πράσινοι (ο αντίλογος)

2009-10-13T09:27:00.003+03:00

Σκέφτομαι να κάνω έναν αντίλογο στο προηγούμενο post που ανέβασα.

Σίγουρα η δράση είναι το ζητούμενο κι όχι οι υποσχέσεις, οι διακυρήξεις και η άκαρπη αντιπολίτευση.
Το θέμα είναι η συνύπαρξη της δράσης με τη διατήρηση της ταυτότητας.
Η ενσωμάτωση σε μια ομάδα εξουσίας, σίγουρα ισχυρότερη από αυτήν που ανήκεις, θα μπορούσε να εγκυμονεί τον κίνδυνο της αλλοτροίωσης και της υποχρεωτικής συμμόρφωσης σε αξιώσεις του ισχυρού ακόμα και σε θέματα που υπό άλλες συνθήκες θα σε έβρισκαν αντίθετο.
Δεν είμαι σε θέση να εμπλακώ σε πρακτικές λεπτομέρειες, αλλά όσες κι αν γνωρίζουμε για ένα ζήτημα πάντα κάτι ξεφεύγει. Μερικές φορές μια θεωρητική ατένιση των πραγμάτων μπορεί να είναι ωφέλιμη.

Η πλάστιγγα έχει από τη μια τη δυνατότητα ανάπτυξης δράσης και από την άλλη τη διατήρηση μιας ολοκληρωμένης, αδιάσπαστης θέσης για τα πράγματα.

Μην ξεχνάμε ότι ακόμα και η λευκή ψήφος είναι ψήφος.

Τέλος πάντων, μου αρέσει να κάνω αντίλογο στον εαυτό μου.

Αυτά και πάμε για επόμενο post.

Πράσινοι και Πράσινοι

2009-10-07T22:17:00.007+03:00

Οι Οικολόγοι Πράσινοι αρνούνται, ευχαριστώντας βεβαίως, την πρόταση από το πράσινο ΠΑΣΟΚ για ανάληψη θέσης και φυσικά ευθύνης στο υπουργείο περιβάλλοντος.

Φαίνεται ότι το πολύ πράσινο δεν φέρνει πάντοτε το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Μερικές απορίες πάνω στην απάντηση των πράσινων στους πράσινους:

Είπαν οι Οικολόγοι:
"Η συμμετοχή σε κυβερνητικές θέσεις δεν αποτελεί αυτοσκοπό για μας."
Ερώτηση: η συμμετοχή στις εκλογές για την είσοδο στη βουλή σημαίνει ή δεν σημαίνει την πρόθεση για συμμετοχή στην εξουσία; Δεν υπάρχει αντίφαση;

Είπαν επίσης:
"Οι Οικολόγοι Πράσινοι έχουν δηλώσει επανειλημμένα εδώ και πολύ καιρό ότι είναι ανοιχτοί σε έναν προγραμματικό διάλογο ακριβώς γιατί διαθέτουν μια κουλτούρα συνεργασιών."
Ερώτηση: για τι είδους συνεργασίες μιλάμε; Ένας τύπος συνεργασίας με ενυπόγραφη συμμετοχή στην ευθύνη λήψης αποφάσεων δεν συμπεριλαμβάνεται σ' αυτή την κουλτούρα συνεργασιών;

Τέλος είπαν:
Αν ο εκλογικός νόμος ήταν δίκαιος, οι Οικολόγοι Πράσινοι θα είχαμε σήμερα 7 βουλευτές.
Ερώτηση: δεν γίνεται ακόμη πιο εμφανής η διάθεση για συμμετοχή στην εξουσία μ' αυτή τη δήλωση;

Θα μπορούσε κάποιος να σκεφτεί πλαγίως και να διατυπώσει την πρόταση σύμφωνα με την οποία ο νέος πρωθυπουργός θεωρούσε βέβαιη την άρνηση των Οικολόγων κι έτσι εκ του ασφαλούς έδειξε ένα πρόσωπο υπέρβασης. Ακόμη κι αν αυτή η ακραία και πλάγια όπως είπαμε σκέψη θα μπορούσε να ευσταθεί, τα ερωτήματα παραμένουν προς τους αρνητές.

Εν κατακλείδι: Think Globally, Act Locally, όπως ειπώθηκε στη Στοκχόλμη το 1972, με την εδραίωση της πολιτικής διάστασης της οικολογίας.

Δύο άνθρωποι

2009-09-29T22:14:00.007+03:00

Η ενσωμάτωση σε μια ομάδα, τις αποφάσεις της οποίας θα πρέπει ο ενταγμένος να θεωρεί πάντα δικές του ήταν κάτι που ποτέ δεν βρήκε απήχηση σε μένα. Μου ήταν τελείως αδιανόητο να χρειάζεται να προσποιούμαι ότι η κάθε απόφαση της ομάδας εκπροσωπεί εμένα και την εκπροσωπώ με τη σειρά μου.
Έτσι δεν μπόρεσα ποτέ μου να πω ότι ανήκω ολοκληρωτικά σε κάποιο πολιτικό κόμμα. Πολλές φορές ήρθα σε διαφωνία με άτομα της μιας πολιτικής ομάδας επειδή υποστήριξα απόψεις της αντίθετης, αλλά όχι όλες, που θα πει πως ούτε στην αντίθετη θα μπορούσα ν' ανήκω ολοκληρωτικά.
Άκουσα αρκετές φορές από ανθρώπους τη δυσκολία που είχαν προσπαθώντας να με εντάξουν κάπου. Η συνήθης απάντηση που έδινα ήταν "είναι ανάγκη να με εντάξεις κάπου;", αλλά ποτέ δεν ικανοποιούσε τον απέναντί μου που δεν μπορούσε να βλέπει ανθρώπους χωρίς πινακίδα.
Σε διάφορες συζητήσεις, όταν ερχόταν το θέμα των σπουδαίων ανθρώπων (όπως κι αν το εννοεί ο καθένας) όταν ακουγόταν η απάντησή μου για δύο ανθρώπους που πραγματικά τους θεωρώ από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του εικοστού αιώνα αντίκρυζα αρκετά ερωτηματικά.

Λοιπόν, δεν υπάρχει καμία αντίφαση μέσα μου όταν λέω ότι πιστεύω πως δύο από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του αιώνα που πέρασε ήταν ο Τσε Γκεβάρα κι ο Φώτης Κόντογλου.

Και οι δύο αγάπησαν κάτι από το οποίο δεν εξυπηρετήθηκαν.
Και οι δύο είχαν το ατόφιο στοιχείο μέσα τους.
Δεν υποκρίθηκαν και δεν γελάστηκαν από τις σειρήνες που στραγγαλίζουν την ανθρωπότητα από αιώνες και που είναι το χρυσάφι και οι τιμές.
Αυτό που υπηρέτησαν το αγάπησαν περισσότερο από τον εαυτό τους.
Είχαν πολλούς οπαδούς ανάξιούς τους.
Ο πλούτος, το βόλεμα, ο συμβιβασμός δεν γνώρισαν την πατημασιά τους.

Όμως ήταν μονάδες. Οι λαμπρές μονάδες ποτέ δεν άλλαξαν τον κόσμο. Το πλήθος είναι δυσκίνητο και το λαμπύρισμα των μονάδων ή δεν το βλέπει ή στραβώνεται απ' αυτό. Δεν φωτίζεται.
Αν στην υπόθεση του οντολογικού ζητήματος, της ζωής και του θανάτου είχε δίκιο ο Κόντογλου τότε κάπου συναντήθηκαν, κάπου που όλες οι ανθρώπινες αντιλήψεις και θεωρίες δεν έχουν πια καμιά σημασία και το μόνο που απομένει είναι ο τρόπος που κάποιος πίστεψε και έδρασε και πάνω απ' όλα αν αγάπησε κάτι που να τον υπερβαίνει.
Αυτή την υπέρβαση εγώ τη διακρίνω και στους δύο.

Μονεμβασιά

2009-09-20T04:18:00.013+03:00

Επιτέλους την επισκεύθηκα

Διάλεξα ως τόπο διαμονής το ξενοδοχείο annema από όπου μπορούσα άνετα να πραγματοποιώ τις εξορμήσεις μου στα γύρω μέρη και κατά το ηλιοβασίλεμα να έχω θέα τον γνωστό βράχο της Μονεμβασιάς.

Στο σπίτι του Ρίτσου σκέφτηκα ακόμη μια φορά ότι η ομορφιά και η τέχνη θα επιβιώσουν της πολιτικής.

Κάτι από νησί. Ένα γαλάζιο σχεδόν κυκλαδίτικο. Το χερσαίο πράσινο. Η απαράμιλλη πέτρα.

Μιστράς. Οι αιώνες στη μνήμη της πέτρας.

Αυτοπαραδοχή

2009-05-25T16:01:00.001+03:00

Από τα δύσκολα πράγματα είναι και η αυτοπαραδοχή.
Αναφερόμαστε, βεβαίως, στην αυτοπαραδοχή των αρνητικών στοιχείων της όλης στάσης ζωής και νοοτροπίας που υιοθετούμε.
Αν και η σωστή εκτίμηση των θετικών χαρακτηριστικών είναι κι αυτή δύσκολη, κυρίως σε ό,τι αφορά την ποσοτική αποτίμηση αυτών, η εντόπιση του κακού μέσα μας είναι αυτή που προσπερνιέται.

Όχι η απλή συγκατάβαση σε χαρακτηρισμούς που προέρχονται από άλλους, μια συγκατάβαση που πολλές φορές περιέχει το κρυφό μήνυμα "συμφωνώ για να σταματήσει η συζήτηση", αλλά μια βαθειά επώδυνη διαδικασία η οποία αποκαλύπτει και κατόπιν αρχίζει ο δρόμος της αλλαγής.

Κάθε νέο, κάθε βελτίωση προκύπτει από επώδυνη διαδικασία.
Η σταύρωση προηγείται της ανάστασης. Το διδαχθήκαμε εδώ και αιώνες.
Είναι ακριβώς η αποφυγή του πόνου που μας αφήνει στη στάσιμη κατάσταση, η οποία περιμένει τη στιγμή του θάρρους μιας βαθιάς αυτοπαραδοχής και της επερχόμενης λυτρωτικής αλλαγής.

Ένας αλκοολικός σπανίως χαρακτηρίζει τον εαυτό του ως αλκοολικό. Το λέει, ίσως, φωναχτά, αλλά για να σταματήσουν οι άλλοι να του το λένε. Μέσα του ή μπροστά στον καθρέφτη ονομάζει τον εαυτό του βασανισμένο, άτυχο, αδικημένο, θύμα της ζωής και άλλα τέτοια.

Μια τέτοια στάση είναι κάτι που δεν περιορίζεται στην ομάδα των αλκοολικών. Αφορά τους πάντες.
Είναι όμως, πολλές φορές, προτιμητέο για κάποιον να δεχθεί τον χαρακτηρισμό "άρρωστος", παρά να δεχθεί πως ό,τι του συνέβη έγινε με την ελεύθερη θέλησή του.

Οδήγηση

2009-05-15T23:24:00.001+03:00

Σε πολλά blogs έγινε η παρακάτω ανάρτηση.

Απλώς καταθέτω κι εγώ τη δική μου. Είναι καλό να ακούγεται και να ξανακούγεται.

Από την ομιλία του Ιαβέρη στη Ερμούπολη σε ένα άδειο (αδιάφορο) ακροατήριο:

1) Ξέρετε με πόσα χιλιόμετρα έπεσε πάνω στην κολώνα της μπασκέτας ο μπασκετμπολίστας Μπόμπαν Γιάνκοβιτς; Ε; Με τέσσερα (4) χιλιόμετρα την ώρα. Και έμεινε ανάπηρος, παραπληγικός. Οταν λοιπόν το παιδί σας στέκεται λυμένο και όρθιο ανάμεσα στα δύο μπροστινά καθίσματα και φρενάρετε ή τρακάρετε με περισσότερα από 4 χ.α.ω., ξέρετε τί είναι πιθανό να γίνει; Και πόσο συχνά πάτε με 4 χ.α.ω.; Και πόσο συχνά ο απέναντί σας πάει επίσης με 4 χ.α.ω.;

2) Οταν ένα ΙΧ κινείται με 50 χ.α.ω. και τρακάρει σε σταθερό σημείο (κολώνα) ξέρετε με πόση δύναμη θα σκάσει ο επιβάτης που δε φοράει ζώνη στο ταμπλώ; Με δύναμη 3 τόνων. Μπορείτε εσείς να σηκώσετε 3 τόνους; Ο Πύρρος Δήμας σηκώνει κάπου 240 κιλά ... Είμαστε λοιπόν τόσο ηλίθιοι; Ναι είμαστε. Αλλά αν ρωτήσεις γύρω σου, όλοι πιστεύουν ότι ξέρουν να "οδηγάνε". Ρε δεν πάμε στο διάολο, λέω εγώ .

3) Όταν οι πίσω επιβάτες δε φοράνε ζώνη ασφαλείας (αλήθεια πόσοι από τους πίσω επιβάτες φοράνε ζώνη; ξέρετε με πόση δύναμη θα σκάσουν πάνω στους μπροστινούς; Τα ίδια, με 3 τόνους. Ε, λοιπόν τι νόημα έχει να φοράει ο μπροστινός επιβάτης ζώνη ασφαλείας, άμα δε φοράει ο πίσω;

4) Οταν η μαμά κρατάει το αγγελούδι της στην αγκαλιά, καθισμένη στο μπροστινό κάθισμα, ξέρετε με πόση δύναμη θα το συνθλίψει πάνω στο ταμπλώ, αν γίνει ατύχημα με μόλις 50 χ.α.ω.; Ε,
τώρα πια ξέρετε. Με 3 τόνους. Θα βάζατε το παιδί σας να το συνθλίψει ένα φορτηγό 3 τόνων; Οχι; Ε, γιατί το κρατάτε στην αγκαλιά; Και μή μου πείτε ότι θα το συγκρατήσετε...

5) Λέει ο Ελληνας που τα ξέρει... όλα: "Αμα δε φοράω κράνος, βλέπω καλύτερα και στο κάτω κάτω μόνο τον εαυτό μου βλάπτω". Αλήθεια; Κλαμένος και μυξωμένος, πέρα από αηδία είσαι και σκέτη τύφλα. Την τύφλα σου δε βλέπεις. Αλλά ας το δούμε και αλλιώς. Αν πηγαίνεις με 80 χ.α.ω και φας τη μέλισσα στη μούρη, δεν είναι πιθανό να προκαλέσεις ατύχημα; Και ποιος θα φταίει τότε; Βλέπεις λοιπόν που το κράνος δεν είναι μόνο "δική σου υπόθεση";

6) Εχετε δει κάποιους πιτσιρικάδες με φτιαγμένα παπιά που έχουν (για μόδα; Δεν ξέρω) ημιφορεμένο το κράνος, δηλ. το ακουμπάνε μέχρι το μέτωπο, κάπως σαν την περικεφαλαία του Περικλή; Θα το έχετε δει, δε μπορεί. Το ξέρετε ότι είναι χειρότερο από το να μη φοράνε καθόλου κράνος; Κι αυτό γιατί το ακουμπισμένο σαν περικεφαλαία κράνος σε πιθανή πτώση μπορεί να τραυματίσει τον αυχένα και να είναι αυτό η αιτία που θα αφήσει τον αναβάτη ανάπηρο. Το ίδιο ισχύει και για αυτόν που φοράει μεν το κράνος του αλλά το έχει λυμένο. Αμα είσαι λοιπόν τόσο ανόητος και έχεις το κράνος για περικεφαλαία ή το έχεις λυμένο, καλύτερα χωρίς κράνος, τόνισε ο Ιαβέρης.

7) Ξέρετε ότι πολλοί γονείς προσπαθούν οι ίδιοι (εν αγνοία τους βέβαια) να στείλουν τα παιδιά τους στον τάφο; Δείτε πώς. Πραγματικό γεγονός σε ελληνικό νησί. Ο γιός συλλαμβάνεται μέσα στη νύχτα με μοτοσυκλέτα μεγάλου κυβισμού, χωρίς κράνος και χωρίς δίπλωμα από την αστυνομία. Οι αστυνομικοί παίρνουν μέσα στη νύχτα τηλέφωνο στο σπίτι του νεαρού και ειδοποιούν τους γονείς του. Το επόμενο πρωί πέφτουν από τον πατέρα τηλεφωνιές σε "παράγοντες" του τόπου και η κλήση σβήνεται και το θέμα είναι "λήξαν". Είναι όμως; Σε λίγο καιρό ο νεαρός
σκοτώνεται με τη μηχανή χωρίς να φοράει κράνος. Τί έκανε ο πατέρας; Εδωσε το χείριστο παράδειγμα στο γιό του. Με τη στάση του τού είπε: "Δεν είναι κακό να οδηγούμε ενάντια στον ΚΟΚ, αρκεί να είμαστε σε θέση να μην τρώμε πρόστιμο και ποινές". Οταν ο πατέρας επιδεικνύει τη ... δύναμή του σβήνοντας την κλήση του γιού που οδηγεί χωρίς δίπλωμα, του "δείχνει" με ποιόν
τρόπο πρέπει να πορεύεται στη ζωή. Γλύφοντας, παρακαλώντας και κοροϊδεύοντας τον ίδιο σου τον εαυτό και τους άλλους. Η παιδεία, επέμεινε ο Ιαβέρης, αποκτάται μέσα από το σπίτι. Το παράδειγματων γονιών είναι το πιο ισχυρό παράδειγμα. Αλλά οι περισσότεροι γονείς είναι οι ίδιοι κάκιστα παραδείγματα.

8) Τί είναι για την ελληνική πολιτεία πιο κακό; Το να αποπειραθείς να κλέψεις λεφτά από μία τράπεζα ή το να αποπειραθείς να δολοφονήσεις κάποιον; Ε, λοιπόν πιο κακό είναι το πρώτο. Δείτε γιατί:

- Αμα σε πιάσουν να κλέβεις μια τράπεζα, θα πας κατηγορούμενος στα ποινικά δικαστήρια.

- Αμα περάσεις με κόκκινο (άρα στην ουσία άμα αποπειραθείς να σκοτώσεις κάποιον άλλο που περνάει με πράσινο) πληρώνεις πρόστιμο 700 ευρώ. Κι άμα "τα έχεις τα φράγκα" και πληρώσεις
μέσα σε 10 μέρες, σου κάνουν ΕΚΠΤΩΣΗ 50% και πληρώνεις 350 ευρώ. Αμα πας να κλέψεις λοιπόν, πας φυλακή. Αμα πας να σκοτώσεις, πληρώνεις και με έκπτωση. Μή γελάτε, εμάς αφορούν αυτά.

9) Αλλά η ελληνική πολιτεία έχει μακρά θητεία στην υποκρισία. Τη μέρα που ψηφιζόταν ο νέος ΚΟΚ, ένα κανάλι την είχε στήσει στην είσοδο του γκαράζ της Βουλής. Σχεδόν κανένας βουλευτής δε φορούσε ζώνη.... Και πήγαιναν να ψηφίζουν για να πάει το πρόστιμο για τη ζώνη στα 350 ευρώ! Με έκπτωση 50%, αν πληρώσεις σε 10 μέρες, βεβαίως....

10) Να πάμε και στην Ελληνική Αστυνομία; Πόσες φορές έχετε δει αστυνομικό να φοράει ζώνη ασφαλείας στο περιπολικό; Μάλλον ποτέ ή σπάνια. Δηλ. αυτός που σου δίνει πρόστιμο για μη χρήση ζώνης είναι ο ίδιος παράνομος. Τί να λέμε τώρα;

11) Ας δούμε όμως και το θέμα της συνήθειας. Κάθε μέρα σκοτώνονται περίπου 3 άνθρωποι από τροχαίο. Πλήρης απάθεια. Το θεωρούμε σαν κάτι φυσικό. Οταν όμως σκοτώθηκαν 21 παιδιά
στα Τέμπη, όλοι μιλούσαν για "εθνική τραγωδία". Μα αφού σε 7 μέρες θα έχουμε πάλι συμπληρώσει άλλους 21 νεκρούς σε τροχαία! Κάθε εβδομάδα 21 άνθρωποι (νέοι ως επί το πλείστον) σκοτώνονται στους δρόμους. Αλλά είπαμε, το έχουμε ΣΥΝΗΘΙΣΕΙ. Μόνο άμα είναι μαζεμένοι σε ένα τροχαίο 21 νεκροί ιδρώνει λίγο τ' αυτί μας. Αλλιώς, χεστήκαμε.

12) Αλλά ας το πάμε και παραπέρα. Πόσοι κάηκαν στις φωτιές της Πελοποννήσου το 2007; 80 άνθρωποι. Και πάλι ο κοιμισμένος στον καναπέ του Ελλην, ξύπνησε από το μόνιμο λήθαργό του και μίλησε για "εθνική τραγωδία". Οι 2.500 νεκροί κάθε χρόνο στα τροχαία τί είναι; Έχει διαφορά ένας άνθρωπος που καίγεται από έναν που σκοτώνεται σε τροχαίο; Για πείτε μου;

Και κλείνει την κουβέντα στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου της Ερμούπολης ο Ιαβέρης, ζητώντας να μή χειροκροτήσουμε (γιατί τα χάλια μας δε θέλουν και χειροκρότημα) και ανακοινώνοντάς μας ένα ουσιαστικό και βαρύ σα σίδερο "Καληνύχτα σας".

Το κακό

2009-02-19T03:30:00.002+02:00

Η δύναμη του κακού βρίσκεται στην ευκολία του.

Δεν είναι παρά μια παιδική τσουλήθρα που οδηγεί πάντα προς τα κάτω.

Η παιδαριώδης συμπεριφορά σε έναν ενήλικο κάθε άλλο παρά χαριτωμένη είναι. Αποτελεί δράμα με τελικό στάδιο την ατομική και κοινωνική καταστροφή.

Η ευκολία έλκει. Είναι συνήθως προτιμητέα, αλλά οδηγεί στην πτώση.

Στις μέρες μας το έμβλημα του καθημερινού ανθρώπου είναι αυτό που λέμε "εύκολα και γρήγορα". Μετρήστε πόσες φορές ακούγεται από τις διαφημίσεις.
Ο σημερινός δυτικός άνθρωπος είναι κατάκοπος για το τίποτα. Η ευκολία είναι όχι απλώς λύση, αλλά και όραμα. Η κόπωση του χθες κι η αγωνία του αύριο είναι οι συμπληγάδες του σήμερα. Η απόγνωση δίνει χέρι απελπισίας στο εύκολο, που όμως είναι η προσωπίδα του κακού.
Η μασκοφορία της ευκολίας σε κόσμο διψασμένων για ευκολία κάνει την εξάπλωση του κακού, για την ώρα τουλάχιστον, σχεδόν απόλυτη.

Όταν σε τίποτα από τα γνωστά δεν διαφαίνεται λύση, τότε, όπως έχω ξαναγράψει, επαναλαμβάνω στον εαυτό μου "Έχε την ελπίδα σου σε ό,τι δεν γνωρίζεις".

Μακάρι.

Υλισμικό

2009-01-09T10:36:00.008+02:00

Προχωράμε σε επινόηση νεολογισμών, εκεί που δεν χρειάζονται, όταν η υπάρχουσα γλώσσα υφίσταται μια καθημερινή συρρίκνωση.

Γράφω με αφορμή την πρόταση που λέει ότι ο όρος "Hardware" μπορεί ή θα πρέπει να αποδίδεται στην ελληνική ως "Υλισμικό".

Είναι αλήθεια ότι κατά τον πρώτο καιρό της...ελληνικής πληροφορικής (ας το πω έτσι) υπήρξε κάποιο γλωσσικό πρόβλημα. Έχουν μείνει κάποια σκουπίδια από τότε έως σήμερα.
Δεν ήταν "εκκίνηση του συστήματος", αλλά "...να μπουτάρω το σύστημα"
Δεν ήταν "δρομέας", αλλά "κέρσορας"

Σίγουρα η απόδοση όρων της αγγλικής με τους αντίστοιχους ελληνικούς είναι κάτι αποδεκτό, αντί του να κατασκευάζουμε λέξεις χωρίς πατρίδα (κέρσορας).

Όταν όμως κάποιοι όροι δεν γίνεται να αποδοθούν, τότε πιστεύω ότι είναι καλό το να χρησιμοποιούνται όπως στη χώρα που γεννήθηκαν.
Για τον όρο "Hardware" έχω ακούσει αρκετές προτάσεις που καμιά, νομίζω, δεν είναι ικανοποιητική. Κάποιος είπε κάποτε να ονομάζουμε το Hardware ως σκληροδομή. Δεν νομίζω. Η κατά λέξη μετάφραση του όρου θα οδηγούσε σε μια κατασκευή που ακούει στο όνομα "σκληρικά" (!!!), όπως λέμε glassware (=γυαλικά), goldware (=χρυσαφικά), κ.λ.π.
Νομίζω ότι δεν μας πλήττει το να χρησιμοποιούμε κάποιες λέξεις όπως βαπτίστηκαν από τη μάνα τους. Όπως το "είναι" και το "ειδέναι" χρησιμοποιούνται σε διάφορα ξένα πανεπιστήμια, όπως τα έγραψε ο Αριστοτέλης, έτσι λέω ότι θα μπορούσε να γίνει και με κάποιες ξένες λέξεις.

Ασχολούμαστε με λεπτομέρειες, όταν η ελληνική γλώσσα κατακρεουργείται καθημερινά από τον νεοέλληνα με μια άκομψη σύνταξη, μια πενία λεξιλογίου και μια ραθυμία στην έκφραση.

Τι θα έλεγε, άραγε, ο Αλέξανδρος Δελμούζος αν μάθαινε ότι σήμερα η πλέον συνηθισμένη λέξη του νεοέλληνα είναι η λέξη "μαλάκας", η οποία λαμβάνει πάνω από δέκα σημασίες;

Λοιπόν, δεν προσβάλλεται η εθνική μας υπερηφάνια (στη γλώσσα τουλάχιστον) με το Hardware.

Για μια ακόμα φορά...διυλίζομεν τον κώνωπα.

Για σήμερα

2008-10-28T14:02:00.008+02:00

Απόσπασμα από την Ημερήσια Διαταγή της 30-10-40 του Υπ/γου Χαράλαμπου Κατσιμήτρου, Διοικητού της της VIII Μεραρχίας:

"... Λήξαντος του προκαλυπτικού αγώνος από σήμερον η Μεραρχία κατέχει την τοποθεσίαν δι' όλων των δυνάμεων της.`Επί της τοποθεσίας ταύτης θα δοθεί ο αποφασιστικός αγών προς τον εχθρόν. Ο αγών θα διεξαχθεί μετά πείσματος και επιμονής ακαταβλήτου. Άμυνα κρατερά επί των θέσεων μας μέχρις εσχάτων. Ουδεμία ιδέα εις ουδένα να υπάρχει περί υποχωρήσεως. Πάντες από τον Στρατηγού Διοικητού Μεραρχίας, μέχρι και του τελευταίου στρατιώτου θα αγωνισθώμεν επί των Θέσεων μας και εν ανάγκη θα πέσωμεν όλοι μαζί υπερασπιζόμενοι αυτάς."

Ο συγκεκριμένος αξιωματικός δεν έμεινε και τόσο γνωστός, όπως ο πολυτραγουδισμένος Σ/χης Δαβάκης και κάνω μια μνεία σ' αυτόν, σήμερα.

Επίσης, ένα ακόμα "ΟΧΙ" ακολούθησε μετά την εισβολή των Γερμανικών στρατευμάτων, που αξίζει μνημόνευση.

Το "ΟΧΙ" του τότε αρχιεπισκόπου Χρύσανθου, ο οποίος στις 2- Ιουνίου - 1941 καθαιρέθηκε από τον αρχιεπισκοπικό θρόνο λόγω αυτού του "ΟΧΙ". Το "ΟΧΙ" του αρχιεπισκόπου, λοιπόν, αφορούσε την ορκωμοσία της κυβέρνησης Τσολάκογλου, ο οποίος ουσιαστικά θα δήλωνε την υποταγή του στις κατοχικές δυνάμεις, ως διορισμένος, ουσιαστικά, πρωθυπουργός.

Το έπος του '40 (πραγματικά ήταν!) έχει πολλές πτυχές και αρκετή παράταση πέραν της Πίνδου.

Μια εικαστική προσέγγιση του θέματος :

Αυτήν, όπως και άλλες συνεικόνες (και όχι μόνο) μπορείτε να βρείτε στη σελίδα: zsynantisi

Αδυναμία

2008-10-04T00:53:00.002+03:00

Κανείς δεν μπορεί να προσφέρει σε κάποιον άλλον, κάτι που δεν διαθέτει ο ίδιος.
Όπως ένας αναιμικός δεν μπορεί να γίνει αιμοδότης, έτσι και κάποιος που στερείται κάποιου χαρακτηριστικού δεν είναι σε θέση να το μεταδώσει σε άλλους.

Έχω δει ανθρώπους που πραγματικά χρειάζονται βοήθεια να προσπαθούν να μεταδώσουν τα ανύπαρκτα σε άλλους, μόνο και μόνο για να αισθανθούν ότι προσφέρουν και ν' αποκτήσουν αξία μέσα από μια ψευδοπροσφορά.

Ίσως χρειάζεται να προσέχει κάποιος περισσότερο από ποιους παίρνει, παρά σε ποιους δίνει.

zkeramid, Peter Pan κι απροσδόκητη δημοσιότητα

2008-08-07T23:53:00.017+03:00

Διάλεξα το όνομα "Φιντίας" για το blog που έφτιαξα πριν από λίγα χρόνια για προσωπικούς λόγους εκείνου του καιρού.
Το ότι όμως επέλεξα να το γράφω σκοπίμως ανορθόγραφα, δηλαδή "Φιντείας" ή "Finteias" τελικά μου βγήκε σε καλό, όπως προέβλεψα. Δεν μένει παρά να θέσει κάποιος στη Google ως keyword τη λέξη "Φιντίας" και θα προκύψουν αρκετά αποτελέσματα.
Θέτοντας την ίδια λέξη ανορθόγραφα, δηλαδή "φιντείας" ή "finteias" θα προκύψουν μόνον όσα αφορούν αυτό το blog.

Σήμερα, λοιπόν, κάνω την αναζήτηση και ξάφνου βλέπω το όνομα του blog σε σελίδα της εφημερίδας "Ελεύθερος Τύπος" (31-Μαΐου-2008) στη διεύθυνση αυτή και στο θέμα με τίτλο "Νεραϊδόσκονη στα… blogs".
Αφορμή για την απροσδόκητη δημοσιότητα στάθηκε ένα σχόλιο που είχα κάνει σε παλαιό post του φίλου και συμπλόγκερ zkeramid, ο οποίος αποτελεί τον blogger αναφοράς για το θέμα.
Η αρθρογράφος, ψυχολόγος, όπως αναγράφεται, κάνει μια αναφορά στο σύνδρομο Πήτερ Παν με τρόπο που σίγουρα χαρακτηρίζεται σοβαρός και φυσικά αποφαίνεται, κατά προφανή τρόπο, απαξιωτικά για την όλη κατάσταση. Βεβαίως, δεν χωρά αμφιβολία για το ότι η άρνηση ανάληψης ευθυνών είναι κάτι απαξιωτικό και απευκταίο.
Η αρθρογράφος υποστηρίζει ότι ο zkeramid αποποιείται την ύπαρξη του συνδρόμου στον εαυτό του και ότι..."παινεύεται για τον εξελιγμένης έκδοσης εγκέφαλό του".
Είναι σωστό ότι ο zkeramid αρνείται ότι πάσχει από το σύνδρομο, αλλά δεν νομίζω ότι...παινεύεται.
Γνωστός για το ευρηματικό χιούμορ του (κάποτε παρεξηγήσιμο) ο zkeramid νομίζω ότι παρερμηνεύθηκε και συγκαταλέχθηκε σ' αυτούς που πεισματικά αρνούνται να ωριμάσουν.
Μια προσεκτική ανάγνωση της ανάρτησης, που έγινε αιτία παρεξήγησης, θα δείξει το αντίθετο αποτέλεσμα.
Περιληπτικά μιλώντας, θα έλεγα ότι ο zkeramid αποδέχεται πλήρως το πέρασμα του χρόνου με την επακόλουθη μείωση των σωματικών ικανοτήτων και αντιπαραθέτει την ανάπτυξη του εγκεφάλου (πνεύματος, νοός, σκέψης ή όπως αλλιώς θέλετε) σε πείσμα του γήρατος και του χρόνου, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει την εθελοτυφλία για τη σταδιακή έκπτωση το σώματος.

Σε ό,τι αφορά το δικό μου σχόλιο και το πώς αντιλήφθηκα γενικότερα την ανάρτηση αναφέρω τα παρακάτω:
α.) η νεανικότητα του πνεύματος είναι μια μάλλον ευρεία έννοια και δεν θα πρέπει επιπόλαια να ταυτίζεται αποκλειστικά και μόνον με την ανευθυνότητα. Νεανικότητα σημαίνει και διάθεση για μακρινούς στόχους, δημιουργικότητα, τόλμη, αντίσταση στην κόπωση.
β.) πολλές φορές η ωριμότητα ταυτίστηκε, εσφαλμένα έστω, με τη μιζέρια, την καχυποψία, τη φιλοχρηματία, ακόμα και τον πεσιμισμό. Επειδή γενικότερα η έλλειψη νεανικού ενθουσιασμού και συναισθηματικών εκφράσεων, για ορισμένους χαρακτηρίζουν τον ώριμο άνθρωπο, αρκεί ο τελευταίος να είναι σωστός στις οικονομικές του εκκρεμότητες, το άλλο πρόσωπο της ωριμότητας δεν φαίνεται να αφήνει πολλά περιθώρια για τη χαρά στη ζωή.
γ.) προσεκτική αξιολόγηση απαιτείται προκειμένου κάποιος να αποφανθεί για μια κατάσταση πριν την χαρακτηρίσει παθολογική, ειδικότερα στον χώρο των ψυχικών εκδηλώσεων και της συμπεριφοράς. Όπως τόσο ο υπερθυρεοειδισμός, όσο και ο υποθυρεοειδισμός αποτελούν παθολογικές καταστάσεις, με τον ίδιο τρόπο τόσο η ανευθυνότητα, όσο και η οριστική παραίτηση από χαρές που δεν μετρώνται οικονομικά δεν θα άξιζαν το ίδιο όνομα;
δ.) όταν έγραφα "...το σωματικό ερείπιο είναι οφθαλμαπάτη" αναφερόμουν στη μοναδική και φυσιολογική αντίσταση που μπορεί να αναπτύξει κάποιος έναντι της φθοράς του χρόνου και που είναι η νεανικότητα του πνεύματός του, χωρίς αυτό να σημαίνει ταύτιση με την ανευθυνότητα.
ε.) απόψεις μου περί της ανευθυνότητας μπορεί κάποιος να διαβάσει στην αμέσως προηγούμενη ανάρτηση με τίτλο "Περί ελευθερίας". Σε παλαιότερη ανάρτηση, έκανα λόγο για την Αυτοαπασχόληση που είναι άλλο ένα χαρακτηριστικό των ώριμων ληξιαρχικά ανθρώπων, που μπορεί να αυτοσυντηρούνται, αλλά να έχουν οδηγηθεί σ' έναν άκρως καταναγκαστικό εξανδραποδισμό κάθε ξεγνοιασιάς κι αυτό να θεωρείται ωριμότητα.

Πολλά ακόμα θα μπορούσαν ν' αναφερθούν για τα δυσάρεστα επακόλουθα που προκύπτουν, όταν κάποιος προκειμένου ν' αποφύγει το κακό του ενός πόλου, καταλήγει στο κακό του αντιθέτου.

Οι χριστιανοί ας θυμηθούν:
"άφετε τα παιδία και μη κωλύετε αυτά ελθείν πρός με των γαρ τοιούτων εστίν η βασιλεία των ουρανών" (Ματθ. ΙΘ, 14)

Οι αντιθεϊστές ας διαβάσουν τον Νίστε στο έργο του "Τάδε έφη Ζαρατούστρα" για την τρίτη μεταμόρφωση του πνεύματος, που είναι το παιδί.
"Αθωότητα είναι το Παιδί και λησμονιά, ένα ξαναρχίνισμα, ένα παιχνίδι. Ένας αυθόρμητα στροβιλιζόμενος τροχός, μια πρώτη κίνηση, ένα άγιο Ναι."

Οι διανοούμενοι μπορούν να ανατρέξουν στο παρακάτω βιβλίο:

ΓΙΟΧΑΝ ΧΟΥΪΖΙΝΓΚΑ

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ
ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ
(HOMO LUDENS)

Υ.Γ.: Για τον zkeramid, θα πω ότι από χρόνια τον έχω ξεχωρίσει ως άνθρωπο με ιδιαίτερη ευφυία, εργατικότητα και υπευθυνότητα.

Περί ελευθερίας

2008-05-11T16:06:00.007+03:00

Χθες το βράδυ, μετά ολοήμερη εργασία, πέφτω στο κρεβάτι κουρασμένος. Η ώρα κάπου μετά τα μεσάνυχτα και μπροστά μου μια τηλεόραση που σχεδόν ποτέ δεν την ανοίγω (είμαστε σε εργασιακό χώρο). Κάποιες φορές όμως, παρά την κούραση, νιώθω κατά παράδοξο τρόπο, ότι θέλω κι εγώ το υπναγωγό μου. Η τηλεόραση είναι καλή και φθηνή στο είδος της.
Ανοίγω, λοιπόν και τελικά το...υπναγωγό με κράτησε ξάγρυπνο για λίγο ακόμα τουλάχιστον. Σε νυχτερινή εκπομπή βλέπω τον Νίκο Δήμου. Θυμάμαι το παλιό blog, το πώς άνθησε, πώς σταμάτησε, γνωριμίες, παρεξηγήσεις κ.λ.π.
Στη νυχτερινή εκπομπή, λοιπόν, ο λόγος περί ελευθερίας (στο απόσπασμα που πρόλαβα). "Η θέση της ελευθερίας είναι στο μεταμεσονύκτιο", σκέφτομαι με την αβίαστη έμπνευση του κουρασμένου μυαλού.
Παιδεία, κοινωνία, νομοθεσία και άλλα διάφορα ακουγόταν, στα οποία εγώ και νομίζω οι περισσότεροι συμφωνούμε σε γενικές γραμμές (πώς και δεν εφαρμόζονται;). Σε κάποια στιγμή ο Νίκος Δήμου λέει μια φράση που μου έμεινε. Απλή και περιεκτική. "Η ελευθερία είναι δύσκολο πράγμα", είπε. Αμέσως σκέφτηκα πόσες φορές διατύπωσα στον εαυτό μου αυτή την πρόταση. Όχι ακριβώς για την ελευθερία λόγου και μόνον αυτή, αλλά την ελευθερία ενεργειών και τις συνέπειές της.
Η σκέψη μου, τα τελευταία χρόνια, όταν ακούω τη λέξη "Ελευθερία" κατευθύνεται όχι στην δυσκολία της κατάκτησής της, που ασφαλώς υπάρχει, αλλά σε κάτι άλλο εσωτερικό και κάπως αλλόκοτο, αν και ερμηνεύσιμο.
Αυτό το "κάτι" είναι η ατομική αντίσταση στην ελευθερία, η άρνηση της ελευθερίας.
Συνήθως όταν λέμε "Ελευθερία" αρχικά αισθανόμαστε κάτι ωραίο και επιθυμητό και στη συνέχεια δίνουμε ορισμούς προσθέτοντας τον οβολό μας στο διαχρονικό ζήτημα. Όταν όμως προχωράμε στην εφαρμογή της ελευθερίας, κυρίως σε θέματα καθημερινού βίου, διαπιστώνουμε ότι αυτό το κατά τις αξιώσεις επιθυμητό όραμα δεν είναι αμιγώς επιθυμητό.
Φαίνεται ότι η ελευθερία δεν είναι ελεύθερη (εννοώ άγαμη), αλλά προτίμησε να συνάψει γάμο.
Ο γάμος της ελευθερίας έγινε, μάλλον εκ του φυσικού, με την ευθύνη.
Επειδή αυτός ο γάμος δεν γνώρισε διαζύγιο, που ίσως αυτό είναι το επιθυμητό από πολλούς που τη ζητάνε επιπόλαια, δεν είναι και τόσο επιθυμητή αυτή η νυμφευμένη αξία. Όποιος ελευθέρα βουλήσει αποφασίζει, τότε δεν μπορεί να διαμαρτύρεται με τρόπο εύκολο για τις αποφάσεις και τις ενέργειές του. Ο ελεύθερος είναι υποχρεωτικά και υπεύθυνος.
Εδώ αρχίζει η τραγωδία του ζητήματος. Ο άνθρωπος, πολλές φορές, με τις πράξεις του (όχι τα λόγια του) προτιμά να μην είναι ελεύθερος, αλλά να υπάρχουν υπαίτιοι για το οποιοδήποτε λάθος θα διαπράξει. Αυτοί οι υπαίτιοι θα είναι ασφαλώς όλοι εκείνοι που καταπατούν την ελευθερία του και αποφασίζουν γι' αυτόν.
Το εσωτερικό δίλημμα που καλείται να βιώσει και να λύσει ο άνθρωπος πριν να γίνει ή να θέλει να γίνει ελεύθερος είναι το δίπολο ευθύνης και μεμψιμοιρίας.
Από τη μια η ελευθερία κι από την άλλη η αποποίηση ευθυνών, η γκρίνια, η μοιρολατρία.
Η ελευθερία παραμένει σχεδόν μόνη στον γάμο της με την ευθύνη και πολύ λίγους αληθινούς εραστές. Είναι τραγικό το να βρίσκεται ο άνθρωπος σ' αυτό το δίλημμα (το ξέρει δεν το ξέρει) και να παραγκωνίζει την αξία για να διαλέξει την γκρίνια.
Για όλους τους γκρινιάρηδες που απλώς ατενίζουν τον γάμο της ελευθερίας, μένει μια παρηγορητική παροιμία που με τρόπο κωμικοτραγικό τους θωπεύει μέσα στη μιζέρια τους.
Στους δύο τρίτος δε χωρεί.
Δεν ξέρω αν αναφέρθηκαν οι καλεσμένοι σ' αυτό το ζήτημα, αφού είδα ένα μικρό απόσπασμα, όπως είπα, ή αν δεν ήταν εντός του αντικειμένου της συγκεκριμένης συζήτησης.
Λίγο αργότερα κοιμήθηκα.
Χρειάστηκε να ξυπνήσω μέσα στη νύχτα, αλλά η εκπομπή είχε τελειώσει. "Η ελευθερία πήγε για ύπνο", σκέφτηκα.
Βεβαίως ο χειρότερος ύπνος είναι εκείνος με ανοιχτά μάτια, που εγκλωβίζει ως όνειρο μια ελευθερία ελεύθερη ευθύνης, όπως θα λέγαμε ελεύθερη συμπτωμάτων. Τα συμπτώματα, ασφαλώς, δεν αφορούν κάποια νόσο της ελευθερίας, αλλά των προθέσεων και των επιπόλαιων οραμάτων μας.

Πράγματι, "Η ελευθερία είναι δύσκολο πράγμα".
Η ελευτερία είναι το πιο ακριβαγόραστο αγαθό, που έγραφε κι ο Καζαντζάκης.

Ιστορίες και άλλα...

2008-05-01T13:23:00.004+03:00

Πέφτει στα χέρια μου ένα πρόσφατο βιβλίο ενός παλιού ηθοποιού θεάτρου (και όχι μόνο).

Οι νεώτεροι ίσως να μην τον γνωρίζουν.
Ο Νίκος Βασταρδής, λοιπόν, εξέδωσε ένα βιβλίο με τίτλο "Θυμάμαι...ιστορίες μέσα και έξω από την αυλαία".
Πρόκειται για μια αναδρομή της πορείας του ηθοποιού στο σανίδι και στην οθόνη, μέσα από διάφορα γεγονότα που διηγείται.
Έξυπνο χιούμορ, καλές παρατηρήσεις κι ένα ωραίο αίσθημα στον αναγνώστη με το τέλος της ανάγνωσης.
Τι έχω εγώ να προσθέσω αφού το διάβασα.
Πρώτον συνιστώ την ανάγνωση σε όσους θυμούνται τον συγκεκριμένο ηθοποιό, αλλά και σε όσους θέλουν να πάρουν μια γεύση από τα σκαριά της νεοελληνικής τηλεόρασης και της πρόσφατης ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου.
Δεύτερον επισημαίνω το ποιόν του περιεχομένου των παραστάσεων και των τηλεοπτικών σειρών.
Διαβάζοντας βλέπεις να περνούν από μπροστά σου Μπέρναρ Σω, Σαίξπηρ, αρχαίο θέατρο, Ίρβινγκ Σόου, ιστορικές σειρές κ.α.
Σκέφτομαι την έλλειψη τέτοιων επιλογών σήμερα και τον κατακλυσμό της τηλεόρασης με θέματα που πρέπει οπωσδήποτε να είναι εύπεπτα, εύκολα, ευχάριστα, ξέγνοιαστα, χαλαρά, ανάλαφρα, "για να ξεχνιόμαστε", "μη μας κουράσουν", κ.λ.π.
Δεν καταλαβαίνω την τέχνη που λαμβάνει το πιο συνηθισμένο κομμάτι της καθημερινότητας και το μεταφέρει στο γυαλί.
Δεν καταλαβαίνω γιατί να αξίζει να δω κάτι στην τηλεόραση, όταν το βλέπω στο σπίτι μου.
Έχω ξαναγράψει ότι για μένα η τέχνη θα πρέπει να υπερβαίνει την πραγματικότητα.

Βρήκα επίσης ένα σημείο που παρά τον εύθυμο χαρακτήρα του με προβλημάτισε. Αφορά την περίοδο της χούντας.
Παραθέτω:
"Οι καλλιτέχνες-γενικά, διαχρονικά και πανιθαγενικά- είναι η ράτσα των πιο φιλελεύθερων ζώων του πλανήτη μας. Οι συνταγματάρχες το λοιπόν, μη καταφέρνοντας να έχουν φίλους ικανούς για τούτες τις δουλειές, αναγκαστικά θα διάλεγαν ανάμεσα στους εχθρούς, αφού όλοι τους οι χρήσιμοι και ικανοί, κρυφά ή φανερά ήτανε τέτοιοι. Κι αν το καλοσκεφτεί κανείς είναι για γέλια, γιατί με τούτο το συλλογισμό:'αφού όποιον και να διαλέξω φίλος δεν είναι, κι αφού έτσι κι αλλιώς δεν έχω άλλη επιλογή, βέβαια και θα διαλέξω τον καλύτερο', η εποχή της χούντας ως προς τα καλλιτεχνικά ήτανε η αξιοκρατικότερη!"

Για φαντάσου λοιπόν.Αξίζει να σκεφτούμε τι δεν πήγε καλά μετά και παραμένει εκείνη η εποχή ως η αξιοκρατικότερη, όπως λέει ο συγγραφέας.

Ίσως θέματα άχρωμα, άοσμα και άγευστα δεν χρειάζονται ιδιαίτερες ικανότητες από πλευράς των καλλιτεχνών.

Ποιος ξέρει. Το σημείο αυτό μου έκανε εντύπωση και το παραθέτω έτσι σαν ερωτηματικό.

Πρωταπριλιά

2008-04-04T04:22:00.002+03:00

Νομίζω ότι η πρωταπριλιά είναι εκείνη η μέρα του χρόνου, στην οποία τα ψεύδη που λέγονται έχουν αθώο χαρακτήρα.

Στις υπόλοιπες μέρες του χρόνου δεν απουσιάζει το ψεύδος.
Απλώς απουσιάζει η αθωότητα του εθίμου.

Συναισθησία

2008-03-19T12:19:00.003+02:00

Θεωρήθηκε η πιο ποιητική ψυχική παρέκκλιση. Με τον όρο "ψυχική" διατηρώ πάντα τις ενστάσεις μου, ιδίως σε ό,τι αφορά τον ορισμό του με μέσα επιστημονικά, αλλά για το συγκεκριμένο θέμα ο όρος "ποιητική" με βρίσκει απολύτως σύμφωνο.
Η συναισθησία συνιστά ένα ενδιαφέρον φαινόμενο που συμβαίνει σε λίγους ανθρώπους και φυσικά δεν χρήζει θεραπείας.
Πρόκειται για ένα είδος διασταύρωσης των αισθήσεων. Ο συναισθητικός αντιλαμβάνεται τα εξωτερικά ερεθίσματα κατά τρόπο που να διαφέρει ποιοτικά από εκείνον των..."φυσιολογικών" ατόμων. Ένα ακουστικό ερέθισμα μπορεί να εγείρει την αντίληψη χρωμάτων ή εικόνων. Οι διασταυρώσεις είναι πολλές, με αποτέλεσμα το άτομο που έχει αυτή την ιδιότητα (όχι πάθηση) κυριολεκτικά να "βλέπει" τον ήχο ή να "διαβάζει" το χρώμα, στην περίπτωση που το χρώμα εγείρει την αντίληψη λέξεων. Είναι δυνατό, η θέα ενός ανθρώπου που δέχεται απτικό ερέθισμα να προκαλεί στον συναισθητικό την αντίληψη του ερεθίσματος σαν να το δεχόταν ο ίδιος. Το άκουσμα ενός ήχου μπορεί να προκαλεί την αντίληψη κάποιας γεύσεως κι οι συνδυασμοί είναι αρκετοί.

Μια αξιόλογη αναφορά για το θέμα έγινε στη δεκαετία του 1920 από τον Alexander Luria. Το βιβλίο είχε ως τίτλο "The Mind of a Mnemonist: A Little Book about a Vast Memory" και συνέδεσε την συναισθησία με την υπερμνησία, μια ιδιότητα που είχε το κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου.

Το φαινόμενο λαμβάνει περισσότερο ερευνητικό ενδιαφέρον, και δεν θεωρείται κάτι στο οποίο θα πρέπει κατ' ανάγκη να επέμβουμε. Άλλωστε, όπως αναφέρθηκε, σε καμιά περίπτωση δεν αποτελεί μια νοσηρή κατάσταση. Τέτοιες περιπτώσεις μπορούν απλώς να συμβάλουν στην κατανόηση των μηχανισμών με τους οποίους ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον περιβάλλοντα κόσμο και φυσικά να οδηγήσουν σε σκέψεις που να μπορούν να εφαρμοστούν για καταστάσεις όπου οι αντιληπτικοί μηχανισμοί διαταράσσονται δραματικά και οδηγούν σε πραγματικά νοσηρές καταστάσεις. Ο κόσμος της λεγόμενης "ψύχωσης" (ένας πολύ γενικός όρος) είναι ένα παράδειγμα όπου, μεταξύ των άλλων, οι μηχανισμοί αντιλήψεως πλήττονται με όλα τα επακόλουθα.

Μια μικρή ανασκόπηση πάνω στο θέμα του σημερινού post μπορεί κάποιος να βρει εδώ

Ίδιες ανάγκες

2008-01-18T10:48:00.000+02:00

Τις προάλλες βρεθήκαμε με τον zkeramid.
Είχαμε μια καλή συζήτηση, κάτι που συνήθως συμβαίνει. Αυτό που πάντα μου άρεσε στη συζήτηση με τον zkeramid ήταν και παραμένει ο υγιής αντίλογος. Βρίσκω ότι είναι ωραίο και οφέλιμο το να διαδραματίζεται το δίπολο Θέση-Αντίθεση μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ανθρώπων χωρίς πάθη, εκνευρισμούς και προσβολές. Μάλιστα, αν το καλοσκεφτούμε, ο ουσιαστικά κερδισμένος είναι αυτός που έχασε το παιχνίδι των επιχειρημάτων, διότι αυτός άφησε τη συζήτηση έχοντας νέα γνώση ή νέα σκέψη.
Κάποιες φορές, όμως, η συζήτηση γίνεται ή την κάνουμε εύκολη. Σημαίνει ότι περιστρεφόμαστε γύρω από θέματα στα οποία συμφωνούμε πλήρως κι οι δύο. Τότε λαμβάνει χώρα μια καλή αν και τεμπέλικη κατάσταση στην οποία πρωτοστατεί η εκατέρωθεν επιβεβαίωση της ορθότητας των λεγομένων του συνομιλητή και μια βαθύτερη ικανοποίηση για το ότι...ωραία τα λέμε κι οι δύο (καλή παγίδα).
Εξ' αιτίας του γόνιμου αντιλόγου με τον συγκεκριμένο φίλο, πολλές φορές όταν φθάναμε στο σημείο της συμφωνίας προσπαθούσαμε να κάνουμε αντίλογο ακόμα και με τον εαυτό μας προκειμένου να τελειώσει η συζήτηση με κάτι νέο, έστω και ένα νέο αναπάντητο ερώτημα.
Η συζήτηση, λοιπόν, αφορούσε την προσκόλληση των ανθρώπων στην καλοπληρωμένη μελλοντολογία των μέντιουμ, αστρολόγων, καφετζούδων κ.λ.π.
Φθάσαμε στο σημείο να τεμπελιάζουμε συμφωνώντας για την απόσταση που υπάρχει μεταξύ των γητευτών του μέλλοντος και του παρελθόντος και ημών των...επιστημόνων (προσπαθούμε τουλάχιστον).
Φθάσαμε στο σημείο να συμφωνούμε (πάλι) ότι η ανάγκη του ανθρώπου για ένα αίσθημα ασφάλειας σχετικά με τα μελλούμενα υπερβαίνει τη λογική και φυσικά την επιστήμη.
Είναι ισχυρή, λοιπόν, η ανάγκη για γνώση του μέλλοντος με την επακόλουθη ασφάλεια, για το ότι τουλάχιστον μπορώ να προετοιμαστώ γι' αυτό που έρχεται.
Οι σπίθες του αντιλόγου άρχισαν με τρόπο αδρό να εμφανίζονται με φράσεις όπως: "ο ντετερμινισμός είναι πραγματικότητα ή ανάγκη;"
"Η ανάγκη για πρόβλεψη του μέλλοντος αφορά και τους επιστήμονες και το μόνο που διαφέρει είναι η μέθοδος".
"Εμπιστευόμαστε τις ικανότητες ενός επιστήμονα χωρίς πάντοτε να είμαστε πάντοτε σε θέση να τις αξιολογήσουμε και να τις κατανοήσουμε, όπως ακριβώς και τα δήθεν χαρίσματα του μελλοντολόγου".
"Τελικά όλοι έχουμε τις ίδιες ανάγκες".
Προσπαθήσαμε αρκετά να αναλύσουμε και να απαντήσουμε τέτοια ερωτήματα.
Κάπου στο τέλος θέσαμε το ερώτημα για το αν στην περίπτωση που θα ήταν μαζί μας ένας αυτοτιτλοφορούμενος "χαρισματικός μελλοντολόγος" θα μπορούσε να είχε συμμετοχή σε μια τέτοια συζήτηση. Θα δεχόταν ν' αμφισβητήσει τον εαυτό του; Θα του προκαλούσε συναισθηματική δυσφορία ή έξαρση μια τέτοια αμφισβήτηση;
Το βέβαιο είναι ότι φθάσαμε στο ωραίο σημείο της από κοινού και διά του αντιλόγου αναζήτησης μετά από ένα ξεκούραστο διάλειμμα απόλυτης συμφωνίας.
Αυτό είναι σίγουρα μέσα στις δικές μας ανάγκες.

Δικαιολογίες

2008-01-18T10:47:00.001+02:00

Αλλαγή πόλεως, δύο μετακομίσεις, διάφορα προβλήματα υγείας με συγγενικά πρόσωπα και άλλες υποθέσεις που έπρεπε να ταχτοποιηθούν νομίζω ότι είναι μια καλή δικαιολογία (καλή πρόφαση τουλάχιστον) για την απουσία μου.

Πάντως το blog είναι εξάρτηση, όπως γράφει κι ο Doncat (ο τέως Doncat, έστω).
Δύσκολα έρχεται η πλήρης αποτοξίνωση.
Το θέμα είναι ότι αρκετοί φίλοι, δικτυακοί και μη, συμβάλλουν στο να θυμάσαι αυτό που άρχισες και να μην απεξαρτηθείς.
("Δεν υπάρχει πια ο Φιντείας", "τι κάνεις, δεν γράφεις;", και άλλα τέτοια)
Η νικοτίνη της οθόνης περιμένει τον χρήστη της.
Πάλι εδώ, λοιπόν.

Καζαντζάκης

2007-07-27T12:48:00.000+03:00

Σχεδόν όλοι, λίγο ή πολύ, τον έχουμε διαβάσει.
Το να ανεβάσεις ένα post για τον Καζαντζάκη είναι μάλλον πρόκληση και κατά τη γνώμη μου δεν γίνεται να τον χωρέσεις. Αυτός που ήθελε να ξεπεράσει τον Όμηρο δεν μπορεί να περιγραφεί σε μια απλή ανακοίνωση.
Μ' έχει απασχολήσει για χρόνια. Έλεγα ότι δεν γίνεται κάποιος να τον καταλάβει διαβάζοντας ένα ή δύο βιβλία του. Μετά το δέκατο έργο κάτι αρχίζει να σκιαγραφείται και κυρίως μετά την ανάγνωση της Οδύσσειας του Καζαντζάκη, το μεγαλύτερο ποίημα της λευκής φυλής.
Προσφάτως, παρακολουθήσαμε στη Θεσσαλονίκη τον Καπετάν Μιχάλη σε θεατρική παράσταση. Πολύ καλή παράσταση, με δεδομένη τη δυσκολία απόδωσης ενός τέτοιου έργου στο σανίδι.
Με τον φίλο μου Κ., που βρεθήκαμε στο θέατρο Κήπου, ακολούθησαν μακρές συζητήσεις γύρω από το έργο και την αγωνία του δημιουργού.
Σίγουρα δεν ήταν άθεος, όπως έχει χαρακτηρισθεί από επιπολαιότητα ή φανατισμό.

Στο σημερινό post, ένα έχω να επισημάνω για το συνολικό του έργο. Κάτι που πολλές φορές διαβάζοντας τα κείμενα, αλλά και τη ζωή του, διαπίστωσα.
Η απέχθειά του για τη μετριότητα.
Όλοι οι ήρωές του είναι ακραίες προσωπικότητες που αγγίζουν το όριο του αδύνατου. Άλλωστε, αυτή είναι και μια βασική του θέση στην Ασκητική. Το να σπάει κάποιος τα ανθρώπινα όρια.
Στις συναναστροφές του περιγράφεται μάλλον ως "δύσκολος άνθρωπος" και μόνο, μα μόνο οι μεγάλοι τον ενέπνεαν.
Είναι το μόνο σημείο που μου προκαλεί ένα "γιατί;"
Οι μέτριοι χρησίμευαν γι' αυτόν ως το επίπεδο πάνω στο οποίο φτιάχνεται το ανάγλυφο των μεγάλων.
Αυτή η απαξίωσή του είναι η μόνη μου ένσταση-ερώτηση. Θέλω να πιστεύω ότι ακόμη κι αν δεν είναι κάποιος ήλιος, κάτι το έναστρο υπάρχει μέσα του.

Όταν βρέθηκα στον τάφο του, εγώ που αποτελώ μετριότητα (ελπίζω) ένα πράγμα ψιθύρισα σ' αυτόν ως άλλη προσευχή "Προσπάθησα να σε καταλάβω. Πραγματικά προσπάθησα".

Όλα ή τίποτα

2007-05-31T20:59:00.000+03:00

Ο Οσυσσέας Ελύτης έγραψε κάπου (νομίζω στ' Ανοιχτά Χαρτιά) ότι διάλεξε τον δρόμο της ποίησης ακόμη κι αν δεν θα οδηγούσε πουθενά. Κοντολογίς, επέλεξε έναν δρόμο με μόνο κριτήριο την έλξη που ένιωθε από τον ίδιο τον χώρο, ανεξαρτήτως ενός μελλοντικού κέρδους σε χρήμα, δόξα ή επιτυχία. Το 1979 βραβεύτηκε με Νόμπελ.
Σε κάποια στιγμή της ζωής του ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή αφοσιώνεται στα μαθηματικά διότι έτσι, όπως έγραφε, η ζωή του θα αποκτούσε το νόημα που αυτός θα ήθελε.
Σήμερα θεωρείται ένας από τους διάσημους μαθηματικούς ανά τον κόσμο.

Βλέπουμε ότι υπήρξαν, όντως, άνθρωποι οι οποίοι αισθάνθηκαν κάποτε τέτοια έλξη (ερωτική θα έλεγα) για ένα αντικείμενο που δεν γινόταν παρά να το ακολουθήσουν, ανεξαρτήτως της εκβάσεως μιας τέτοιας πορείας.

Αναφέρω τους δύο παραπάνω ενδεικτικά και σίγουρα υπάρχουν κι άλλοι που στο τέλος δικαιώθηκαν και που όλοι μπορούμε να σκεφτούμε.

Αναρωτιέμαι, όμως, πόσοι υπάρχουν που ξεκίνησαν έναν τέτοιο δρόμο με την ίδια αφοσίωση, αλλά δεν δικαιώθηκαν. Κάποιοι που θα είχαν ιδιαιτέρως αντίξοες συνθήκες εργασίας ή πάλι που η επιτυχία του στόχου τους θα απαιτούσε κάτι παραπάνω από την αφοσίωση ΜΙΑΣ ζωής. Κάποτε ο Ελύτης δήλωσε σε μια συνέντευξή του ότι πολλά ακόμα έργα είχε στο νου του κι ότι η πνευματική του εγκυμοσύνη είναι όπως αυτή των ελεφάντων, όχι όμως κι η ζωή του. Μερικοί στόχοι χρειάζονται...περισσότερες ζωές.

"Ο μεν βίος βραχύς, η δε τέχνη μακρά..." κατά τον Ιπποκράτη, για μια ακόμα φορά.

Σε κάτι τέτοιους, ανώνυμους ασφαλώς, νομίζω ότι θα έπρεπε μια τιμή - στους άδοξους ποιητές, όπως έγραψε κάποτε ο Καρυωτάκης.
Κάτι σαν κατάθεση στεφάνου στο μνημείο του αγνώστου στρατιώτη.

Σίγουρα λίγοι λένε το "Όλα ή τίποτα", αλλά κι απ' αυτούς τους λίγους δεν δικαιώνονται όλοι.

"...η δε τέχνη μακρά..."
Όντως.

Πτωχοπροδρομισμός

2007-05-21T00:55:00.000+03:00

Κάπου στον δωδέκατο μ.Χ. αιώνα έζησε ο Θεόδωρος Πρόδρομος.
Έμαθε τα γράμματα και περίμενε από αυτά να χορτάσει και μάλιστα πλουσιοπάροχα. Η φτώχεια, όμως στην οποία τελικά έζησε τον άφησε στην ιστορία με το παρατσούκλι Πτωχοπρόδρομος. Μας άφησε λίγα ποιήματα χωρίς αξία, εκτός από το ότι αποτελούν δείγμα του γλωσσικού πλούτου που υπήρχε στην εποχή του. Διαβάζοντάς τα κάποιος βλέπει το πόσο ο Πτωχοπρόδρομος αγανακτούσε για τη φτωχική ζωή του και πάνω απ' όλα για τα γράμματα που έμαθε από τα οποία ήλπιζε τον πλούτο.

"...Αφού δε τάχα γέγονα γραμματικός τεχνίτης,
επιθυμώ και το ψωμίν και του ψωμιού τη μάνναν,
και διά την πείναν την πολλήν και την στενοχωρίαν,
υβρίζω τα γραμματικά, λέγω μετά δακρύων:
ανάθεμαν τα γράμματα, Χριστέ, και οπού τα θέλει,
ανάθεμαν και τον καιρόν και εκείνην την ημέραν,
καθ' ην με παρεδώκασιν εις το διδασκαλείον."

Ονειρευόταν να κάνει πολλές άλλες δουλειές εκτός από το να ασχολείται με τα γράμματα.
Τους ανθρώπους που τον περιέβαλλαν τους έβλεπε πλούσιους και καλοβολεμένους. Είχε υποστεί την αρρώστια της μιζέριας και της ζήλιας.

Ήταν καλοφαγάς με εκλεκτικές προτιμήσεις.
"Aκρίδες ου σιτεύομαι, ουδ’ αγαπώ βοτάνια,
αλλά μονόκυθρον παχύν και παστομαγειρίαν"

Το ζητούμενο είναι η διαχρονική παρουσία του πτωχοπρόδρομου.
Πτωχοπρόδρομος είναι ο οποιοσδήποτε που ακολουθεί τον πνευματικό δρόμο χωρίς στην ουσία να τον επιθυμεί. Τότε ζητάει αμοιβές, τιμές κι ένα σωρό στολίδια προκειμένου να δικαιολογήσει στον εαυτό του αυτό που κάνει, αφού το βέβαιο είναι ότι γνήσια επιθυμία μέσα του δεν υπάρχει.
"Μα δεν θα ζήσουμε;" θα πει κάποιος.
Σίγουρα θα ζήσουμε. Μόνο που όταν ταυτίζεται το "ζω" με το "ες αεί πλουτίζω", τότε μπαίνουμε σ' έναν δρόμο που εγγυάται την απόλυτη μιζέρια και την διά βίου γκρίνια.

Ο Φώτης Κόντογλου αγάπησε τα γράμματα κι έζησε για καιρό σ' έναν χώρο που ήταν συνεργείο αυτοκινήτων, τον οποίο ονόμαζε χαριτολογώντας ως την φάτνη των αυτοκινήτων. Η μεταμορφωτική δύναμη της ποίησης εδώ είναι αξιοσημείωτη.

Μάης ο ανοιξιάτικος, Μάης ο αιματοβαμένος.

2007-05-02T03:21:00.000+03:00

Η ιστορία είναι παλιά.

Μάιος 390μ.Χ. Ο αυτοκράτωρ Θεοδόσιος ο Α', ο καλούμενος Μέγας, διατάζει τον στρατό να μπει στο ιπποδρόμιο της Θεσσαλονίκης και να χτυπήσει αυτούς που βρισκόταν μέσα. Οι νεκροί υπολογίζονται από 7.000 έως 15.000.
Είχε προηγηθεί η κατακρεούργηση από όχλο του στρατηγού Βουθέριχου.

Μάιος 1886. Τώρα ξεκινάει η εργατική πρωτομαγιά. Στο Σικάγο κυρίως, αλλά και σε άλλες πόλεις των ΗΠΑ πραγματοποιούνται απεργιακές κινητοποιήσεις για την διεκδίκηση του εργασιακού οχταώρου. Το σύνθημα παραμένει έως τώρα: "Οχτώ ώρες δουλειά, οχτώ ώρες ανάπαυση, οχτώ ώρες ύπνος".
Πάνω από χίλιοι οπλισμένοι αστυνομικοί επεμβαίνουν και το αίμα βάφει τη διαδήλωση. Η πλατεία Χειμάρκετ περνάει στην ιστορία. Αποφάσεις απαγχονισμού ακολουθούν για μετέχοντες (Σπάιτς, Φίσερ, Ένγκελ και Πάρσονς).

Μάιος 1893 στην Αθήνα. Έχουμε τη διαδήλωση στην Ελλάδα για την πρωτομαγιά με επικεφαλής τον Σταύρο Καλλέργη και την επακόλουθη σύλληψή του.

Μάιος 1936 στη Θεσσαλονίκη. Η απεργία των καπνεργατών που και πάλι βάφεται με αίμα. Ο Τάσος Τούσης είναι ο πρώτος νεκρός κι ο Ρίτσος με αφορμή το γεγονός γράφει τον Επιτάφιο.

Μάιος 1944. Διακόσιοι έλληνες εκτελούνται στο σκοπευτήριο της Καισαριανής από τα γερμανικά κατοχικά στρατεύματα.

Μάιος 1963 στη Θεσσαλονίκη. Δολοφονείται ο Γρηγόρης Λαμπράκης στην πρώτη δημόσια συγκέντρωση της νεοσύστατης Επιτροπής για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη Θεσσαλονίκης.

Μάιος 1976 στην Αθήνα. Ο Αλέκος Παναγούλης, σκοτώνεται σε τροχαίο ατύχημα. Ο θάνατός του θα εγείρει πολλές εικασίες περί δολοφονίας.

Ο φόνος σκιάζει την άνοιξη από παλιά και το σχήμα είναι οξύμωρο στη διάθεσή μας που θέλει όλα αυτόν τον καιρό να αφορούν τη ζωή.

Οι αγώνες μένουν, θα πει κάποιος και τα νοήματα είναι διαχρονικά.
Μόνο να μην αλλοιώνονται τα νοήματα, λέω.

Ό,τι έχουμε δεδομένο σήμερα, από το ψωμί έως τον ελεύθερο χρόνο είναι αποτέλεσμα του αγώνα κάποιων άλλων, που δεν είναι πια παρόντες.

Να γίνω λίγο κακός;
Χρειάζεται πρώτα να περνάμε από μια επώδυνη διαδικασία αυτογνωσίας πριν να επικαλεσθούμε συνειδητά τα ηρωικά περασμένα.
Και μόνο για να μην προσβάλουμε τους αγώνες κάποιων άλλων δεν θα πρέπει να επικαλούμαστε τα διαχρονικά αιτήματα για ανάπαυση από την εργασία προκειμένου να δικαιολογήσουμε μια ενδόμυχη τεμπελιά.
Ο ελεύθερος χρόνος να μην είναι ποτέ κενός χρόνος.
Το δικαίωμα για ελεύθερη ψυχαγωγία (αγωγή ψυχής) να μην γίνεται ένα ανούσιο σκότωμα του χρόνου σε μια ζωή-σαπουνόπερα.
Όταν όμως γίνεται, αυτό δεν είναι μια μεταθανάτια ριπή σ' αυτούς που χάθηκαν για ένα διαχρονικό νόημα;

Θέλει προσοχή από εμάς τους χορτασμένους κληρονόμους.

Τιμή στους νεκρούς...ή μήπως..."καλά εσύ σκοτώθηκες νωρίς";
...(αχ, βρε Χρόνη)...

Ξαναβλέποντας τη δίκη

2007-04-22T22:33:00.000+03:00

Αγοράζοντας την σημερινή κυριακάτικη Ελευθεροτυπία λαμβάνει κάποιος και ένα DVD με τη Δίκη της χούντας. Η ταινία έγινε με σκηνοθεσία του Θεοδόση Θεοδοσόπουλου και αφορά τη δίκη των απριλιανών μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο.

Αυτή η ταινία, αν θυμάμαι καλά, προβαλλόταν στους κινηματογράφους κάπου στο 1983 με δωρεάν είσοδο.
Ήμουν μικρός σε ηλικία τότε για να εμβαθύνω. Περνώντας τα χρόνια σκέφτομαι πάντοτε ότι εμείς που δεν γνωρίσαμε πείνα και δίωξη, ένα καθήκον φέρουμε: την αντικειμενικότητα. Η δική μας πρόκληση είναι η προσπάθεια υπέρβασης των προκαταλήψεων και η σωστή τοποθέτηση απέναντι στη ιστορία.

Η ταινία δείχνει αρκετά, αλλά όχι τα πάντα.
Το ενδιαφέρον κομμάτι, κατά τη γνώμη μου, είναι το μικρό ιστορικό πισωγύρισμα που γίνεται φτάνοντας έως την δικτατορία του Μεταξά.
Πράγματι, θα πρέπει κάποιος να γνωρίζει τα γεγονότα από την δημιουργία των ταγμάτων ασφαλείας, ακόμη, επί κυβερνήσεως Ράλλη, στην κατοχική Ελλάδα για να εκτυλίξει όλη την αλυσίδα με ενδιάμεσους σταθμούς σε ΙΔΕΑ, ΑΣΠΙΔΑ, Λαμπράκη, αποστασία και δικτατορία.
Ακόμη πιο πέρα, λαμβάνοντας υπ' όψιν μας ότι η δικτατορία συνδέεται άμεσα με το ζήτημα του εμφυλίου, τότε θα πρέπει να προχωρήσουμε.
Επιλεκτικά, να επισημάνω ότι σε ό,τι αφορά την αντίσταση και τον εμφύλιο, ο Στέφανος Σαράφης κι ο Κομνηνός Πυρομάγλου στα θεμελιώδη βιβλία τους (Ο ΕΛΑΣ και Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΣ, αντιστοίχως) ξεκινούν κάνοντας αναφορές σχεδόν από την εποχή του Βενιζέλου και την ίδρυση του ΣΕΚΕ σε σχέση με τα διεθνή πράγματα των εποχών.

Σίγουρα δεν μπορεί κάποιος να γίνει αντικειμενικός παρατηρητής ξεκόβοντας από τη ροή των πραγμάτων έναν περιορισμένο αριθμό γεγονότων.

Η αξία της ταινίας, θα έλεγα ότι συγκεντρώνεται στο να αποτελέσει αφορμή για περαιτέρω αναζήτηση. Σίγουρα δεν είναι αρκετή για να αποτελέσει αυτοτελή ιστορική γνώση.

Αφού την είδα σίγουρα περισσότερες φορές της μίας, αφού πισωγύριζα πολλές φορές το DVD για να επαναλαμβάνω κάποια σημεία, στο τέλος αφήνοντας τον υπολογιστή συνέλαβα τον εαυτό μου να σιγοτραγουδά εκείνο το τραγούδι που ερμήνευσε η Άλκηστις Πρωτοψάλτη.

Βρήκαν τις πόρτες ανοιχτές
και μπήκαν οι εχθροί μας.
Πατούν Βαρόσια και Μόρφου.
Πατάνε την καρδιά μας.

Θυμάμαι ότι το 1983 μου είχε συμβεί το ίδιο. Ψιθύριζα το τραγούδι. Τότε δεν καταλάβαινα, τώρα έχω μάλλον πολλά να σκεφτώ.

Η τέχνη, για μια ακόμα φορά. Δεν είναι η πρώτη φορά που τα οράματα της πολιτικής, δημιουργούν τέχνη που κάποιες φορές αποδεικνύονται ως ένα από τα καλύτερα κομμάτια της πολιτικής κίνησης ασχέτως του βαθμού επιτυχίας. Για μια ακόμα φορά, η τέχνη φαίνεται να είναι ανώτερη της πραγματικότητας.
Ή αλλιώς, ό,τι σκοτώνει η ζωή το ανασταίνει η τέχνη.

Επίγειος παράδεισος

2007-04-20T21:23:00.000+03:00

Σχεδόν όλοι έχουμε ονειρευτεί από έναν.
Μερικοί πάντως όχι. Είναι και κάποιοι που προτιμούν να ζουν σε μια μέτρια κατάσταση ή και μια κόλαση, αρκεί να είναι καλοπληρωμένη.

Εγώ φαντάζομαι ένα αγρόκτημα. Σίγουρα το αγαπημένο μου ζώο, ο ίππος, θα ζει μαζί μου. Δύο ή τρία μεγάλα σκυλιά κι από 'κει και πέρα βιβλία και μελέτη.

Οι άνθρωποι πού είναι, θα πει κάποιος. Ε, σίγουρα κάποιοι άλλοι θα υπάρχουν. Μοναξιά μέσα στον παράδεισο δύσκολα μπορώ να τη φανταστώ. Άνθρωποι σίγουρα θα υπάρχουν, αλλά πάνω απ' όλα χρόνος για συναναστροφή.

Και λεφτά; Πού είναι τα λεφτά; Πώς θα ζούμε, τέλος πάντων;

Παράδεισος και κυνήγι χρημάτων δεν ταιριάζουν. Έχω δει ανθρώπους που έζησαν στη φτώχεια και είχαν την ψυχική δύναμη και διάθεση να κάνουν κάτι που είναι πραγματικά μεγάλο.
Να χαμογελούν στους ανθρώπους, να είναι χαρούμενοι και να μην μιλούν μόνο για χρήμα.

Κάποιοι άλλοι, όσο δεν έβγαλαν πολλά χρήματα ήταν πάντα σκυθρωποί και γκρινιάρηδες.
Ακόμα κι όταν ήρθε η ώρα που τα απέκτησαν, πάλι ήταν σκυθρωποί και γκρινιάρηδες, αλλά χαμογελούσαν πού και πού.

Άνθρωπο που όταν αισθάνεται ότι το πορτοφόλι του δεν είναι φουσκωμένο γίνεται επιθετικός προς οποιονδήποτε, να τον φοβάσαι.

Υπάρχουν κάποιοι που όταν τους συμβεί κάτι δυσάρεστο, π.χ. μια αρρώστια εκδηλώνουν μια τέτοια οξυθυμία που θα 'λεγες ότι επιτίθενται στους άλλους για το ότι δεν είναι κι εκείνοι άρρωστοι.

Τελικά δεν είμαστε όλοι για παράδεισο. Έχω μια εντύπωση ότι όποιος είναι ανίκανος να γευθεί έναν παράδεισο από την παρούσα ζωή, δεν μπορεί να ελπίζει ότι θα συναντήσει κάποιον άλλον σε μια επόμενη ζωή.

Νεοελληνισμός εν συντομία.

2007-04-14T22:57:00.000+03:00

Στο νεοελληνικό πνεύμα κυριαρχούν κάποιες αντιλήψεις.

Κατ' αρχήν, η βαθιά πεποίθηση ότι το παρόν που διανύουμε αποτελεί παρακμή. Συνηθισμένη φράση: "Χάλια είμαστε".

Ακολούθως, η βεβαιότητα περί της μεγαλειώδους δόξας των προγόνων μας κι ότι αυτή από μόνη της είναι ικανή να μας βγάλει ασπροπρόσωπους.

Υπάρχει η γενικότερη αποφυγή για ενασχόληση με τα..."χάλια" των προγόνων, που υπήρχαν ασφαλώς κι αυτά.

Και κάτι ακόμα: η αποφυγή για ενασχόληση με τα σημερινά ωραία στοιχεία μας, που υπάρχουν ασφαλώς κι αυτά.

Κοντολογίς, λέμε ότι είμαστε παρηκμασμένοι, ότι οι πρόγονοι ήταν ένδοξοι, αλλά το τελευταίο φτάνει και περισσεύει.

Δεν νομίζω ότι η λύση θα είναι μια απλή παράθεση των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων που έχουμε και που είχαν εκείνοι (οι πρόγονοι).

Αν απαλλαχθούμε από την προκατάληψη τα υπόλοιπα έρχονται.
Να ξηλωθεί το τσιμέντο, ώστε ν' αποκαλυφθεί το γόνιμο χώμα και τότε κάτι καλό θα καρποφορήσει.

Doncat

2007-03-31T13:38:00.000+03:00

Μετά δεκαπέντε μήνες παρουσίας στην μπλογκόσφαιρα, ο Doncat αποφάσισε να κλείσει το γνωστό blog, αφού προηγουμένως προβληματίστηκε δημοσίως πάνω στο θέμα.

Είχαν τεθεί ωραία ζητήματα σ' αυτό το blog, ασχέτως των απόψεων που αναπτύχθηκαν για το καθένα.

Φαίνεται ότι στον δικτυακό κόσμο, η ελευθερία σφυγμομετρεί το θράσος που είναι παιδί της δειλίας. Πάει να πει ότι η ανωνυμία, με την άρση των αναστολών που επιφέρει οδηγεί στο να ξεστομίζει κάποιος ανωνύμως, ό,τι δεν θα μπορούσε να πει κατά πρόσωπο.

Το μέγα ζήτημα που προκύπτει από αυτό είναι κατά τη γνώμη μου το εξής:

Πόσο είμαστε άξιοι της ελευθερίας μας; Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε σωστά την ελευθερία;

Το ερώτημα έχει εφαρμογή εντός και εκτός διαδικτύου.

Σχετικά με την απόφαση του Doncat ένα έχω να πω:

Λυπάμαι που συμφωνώ μ' αυτήν.

Ως η άλλη άποψη ας σημειωθεί ένα πράγμα.
Η πρόκληση δεν εκπροσωπούσε την πλειοψηφία των επισκεπτών.

Φαίνεται πως η δύναμη της μειοψηφίας δεν πρέπει ποτέ να περιφρονείται.

Αισιοδοξία

2007-03-29T21:55:00.000+03:00

Υπάρχουν φορές που όπου κι αν κοιτάξουμε σε μια κατάσταση στην οποία έχουμε βρεθεί δεν βλέπουμε κάτι καλό και αισιόδοξο.
Είναι οι φορές που λέμε πως ό,τι γνωρίζουμε πάνω σ' ένα ζήτημα είναι κακό.

Σε τέτοιες περιπτώσεις μια φράση μου ερχόταν στο μυαλό που έδινε ένα φως αισιοδοξίας.

"Έχε την ελπίδα σου σε ό,τι δεν γνωρίζεις"

Θα πρέπει να αναγνωρίσουμε τα όρια της ανθρώπινης γνώσης.

Θα πρέπει, επίσης, να παραδεχτούμε ότι τα όρια της πραγματικότητας είναι πολύ πιο πέρα από τα όρια της γνώσης μας.

Το άγνωστο δεν εγκυμονεί μόνο τον φόβο. Η ελπίδα φωλιάζει στον χώρο της άγνοιας και περιμένει τους τολμηρούς.

Όχι πως αναφέρομαι σε μαγείες και άλλα εφευρήματα. Απλώς θέλω να πω ότι κι αυτός ο απτός κόσμος είναι πιο περίπλοκος από όσο μπορούμε να σκεφτούμε.

Υπομονή, ελπίδα και σίγουρα τόλμη.

Τίποτα δεν σημαίνει την απόλυτη καταδίκη.

Επετειακό

2007-03-26T22:22:00.000+03:00

"Ο Εκλαμπρότατος Μαυροκορδάτος ήταν σύμφωνος κι αυτός, ο Φαναριώτης, εις το σκέδιον να ξεκάμουν τους στρατιωτικούς. Τόβαλε κι αυτός σ' ενέργεια ευτύς, άμα ήρθε στο Μισολόγγι, χωρίς να χάση καιρόν. Ηύρε πρόφαση η Εκλαμπρότη του εις το Μισολόγγι, ότι ο Καραϊσκάκης αγρικήθη με τους Τούρκους. Έβαλε ανθρώπους δικούς του, τους έκαμε κριτάς να τον περάσουνε από το κανάλι της δικαιοσύνης του, να τον σκοτώσουνε. Τον κρίναν και τον είχαν χαζίρι, κι αν δεν τον γλίτωναν οι σύντροφοί του, θα τον σκότωναν. Ακούτε εσείς; ο Καραϊσκάκης, από δέκα χρονών παιδί κλέφτης, θα γύριζε με τους Τούρκους, οπού τους σκότωνε μέσα στους λόγκους και περπάταγε ξυπόλυτος από μικρό παιδί διά την λευτεριά. Ο Εκλαμπρότατος, το ζυμάρι των Τούρκων, ο δουλευτής αυτηνών, των Τούρκων, ο Μαυροκορδάτος, ο αγαπημένος των τύραγνων, κατάτρεχε τον Καραϊσκάκη να τον καταδικάσει εις θάνατον!"
Στρατηγού Μακρυγιάννη, Απομνημονεύματα

Αυτό και πολλά άλλα αποσπάσματα μπορούμε να παραθέσουμε για να γίνει αντιληπτό το ότι η περίοδος της επαναστάσεως δεν ήταν τόσο ξεκάθαρη, όσο μαθαίναμε στις πρώτες τάξεις της βασικής εκπαίδευσης. Όσο μεγαλώνουμε, καλό είναι να τολμούμε να δούμε την αλήθεια. Δυστυχώς τα γεγονότα ήταν τέτοια που δύσκολα θα χαρακτηρίζαμε αγνούς όλους όσους μνημονεύονται. Οι εμφύλιες συγκρούσεις είναι κάτι που θα πρέπει να μας αναγκάζει στο να ψάξουμε την αλήθεια.
Χωρίς ν' ασχοληθούμε με την απόδοση της δικαιοσύνης για το συγκεκριμένο κομμάτι της ιστορίας, θα κρατήσουμε μόνο το συμπέρασμα που λέει ότι η αλήθεια πολύ δύσκολα θα ταυτίζεται με έναν απλοϊκό διαχωρισμό σε καλούς από τη μια και κακούς από την άλλη.
Υπήρχαν και εντός ημών πολλά μελανά σημεία. Θα έλεγα ότι και στην ιστορική μας ματιά θα πρέπει να είμαστε αρκετά σεμνοί κι όχι πλημμυρισμένοι από αβάσιμη έπαρση.
Σίγουρα υπήρξαν πολλές πράξεις γενναιότητας κι αυτοθυσίας, αλλά το να επαναλαμβάνουμε την επίκληση των περασμένων δεν αποτελεί βατήρα για το παρόν και το μέλλον.
Κάποτε άκουσα την κάπως προκλητική άποψη που έλεγε ότι δεν θα πρέπει να είμαστε υπερήφανοι για τις ωραίες πράξεις των προγόνων μας, όταν μάλιστα οι δικές μας δεν φαίνεται να τις μοιάζουν.

Κάποτε θα πρέπει να μάθουμε να αγαπούμε αυτήν την χιλιοειπωμένη πατρίδα και εν καιρώ ειρήνης.

Από την άλλη, έχουμε ένα γεγονός με συμβολική αξία. Την ημέρα της επετείου, η εθνική μας ομάδα ποδοσφαίρου υφίσταται δεινή ήττα από την τουρκική στον χώρο που φέρει τον όνομα του ξακουσμένου οπλαρχηγού.
Όπως έχω ξαναγράψει, εγώ ποδοσφαιρόφιλος δεν είμαι. Δεν παρακολούθησα καν αυτόν τον αγώνα. Έμαθα το αποτέλεσμα και κρατώ τη συμβολική αξία του γεγονότος.
Που θα πει ότι δεν γίνεται να επικαλούμαστε τα ταμπούρια των οπλαρχηγών, για να ταμπουρωθούμε εμείς, μη και αντικρίσουμε την απραξία και την αστοχία μας.

Επαναλαμβάνω:
Κάποτε θα πρέπει να μάθουμε να αγαπούμε αυτήν την χιλιοειπωμένη πατρίδα και εν καιρώ ειρήνης.

Πιθανή παρεξήγηση

2007-03-26T19:11:00.000+03:00

Μου δημιουργήθηκε μια εντύπωση ότι το προηγούμενο Post δημιούργησε κάποιες ενοχλήσεις.
Προτιμώ να μην αναφέρω τον τρόπο με τον οποίον μου δημιουργήθηκαν οι υποψίες.
Ίσως να κάνω λάθος, οπότε είναι καλύτερο να το αποφύγω.

Με την ευκαιρία της άστοχης, ελπίζω, υποψίας καλό θα είναι να δώσω κάποιες διευκρινήσεις.

Πάνω από όλα, το προηγούμενο post δεν αναφέρεται σε άτομα με σωματική νόσο που να προκαλεί μια σχετική αναπηρία και φυσικά δεν τίθεται καν ζήτημα για την συμπαράσταση που θα πρέπει να έχουν αυτά τα άτομα από το περιβάλλον.

Αναφέρομαι σε ένα φαινόμενο συμπεριφοράς, κατά το οποίο διάφορα άτομα επικαλούνται αδυναμία, που πολλές φορές δεν υφίσταται.

Στο υστερόγραφο κάνω λόγο για παραολυμπιάδα και άλλες αξιέπαινες περιπτώσεις ανθρώπων που παρά την σωματική τους αναπηρία αποτελούν λαμπρά παραδείγματα δημιουργικότητας.

Σε καμιά περίπτωση δεν προσβάλλονται άτομα που πάσχουν από νοσήματα τα οποία τους στερούν κάποιες δραστηριότητες, λόγω της παθήσεώς τους.

Ελπίζω μια δεύτερη ανάγνωση του post, μετά την παρούσα διευκρίνηση να μεταδώσει σαφέστερα μηνύματα.

Η ευαισθησία

2007-03-13T01:31:00.000+02:00

Ο δυνατός υπερισχύει του αδυνάτου.
Αυτή είναι μια φράση που σχεδόν πάντα λέμε ότι είναι αληθής.

Ωστόσο, οι ανθρώπινες σχέσεις είναι αρκετά περίπλοκες, ώστε να διαψεύδεται κάτι που φαίνεται να υπακούει στου πιο απλούς και σίγουρους φυσικούς νόμους.

Πολλές φορές το αδύναμο μέλος μιας σχέσης κινεί τα νήματα μ' έναν τρόπο που ενώ δεν είναι ασυνήθιστος, προκαλεί την έκπληξη με την αποτελεσματικότητά του.
Ο αδύναμος ελέγχει τις καταστάσεις με την επίκληση της ίδιας της αδυναμίας του. Αρκεί ένας καλός χειρισμός, δια του οποίου προκαλούνται τύψεις στον ισχυρό κι ο τελευταίος γίνεται υπηρέτης του αδύναμου.
Ο αδύναμος πολλές φορές επικαλείται την αδυναμία του για να αποφύγει υποχρεώσεις που θα έπρεπε να αναλαμβάνει. Τις υποχρεώσεις αυτές τις μεταφέρει στον ισχυρό, μεταδίδοντας το μήνυμα ότι ο τελευταίος μπορεί και μάλιστα πρέπει να τις αναλάβει, διότι στην αντίθετη περίπτωση διαπράττει κάτι ανήθικο σε βάρος ενός αναξιοπαθούντος.
Πολλές φορές ο αδύναμος δεν προχωρεί σε κινήσεις που θα οδηγούσαν στην βελτίωσή του, διότι μ' αυτόν τον τρόπο θα χάσει τα πολλά δικαιώματα που έχει λόγω της αδυναμίας του.
Η μαεστρική πρόκληση συναισθημάτων οίκτου στον ισχυρό είναι τόσο αποτελεσματική που είναι δυνατόν ο τελευταίος να νιώθει σχεδόν ένοχος για το ότι είναι ικανός και ακολούθως υπόχρεος προς τον αδύναμο, ο οποίος, όπως είπαμε, δεν κάνει το παραμικρό για να ενισχύσει τον εαυτό του.

"Εσύ είσαι δυνατός. Εσύ αντέχεις. Εγώ όχι".
Αυτές είναι φράσεις της καθημερινότητας ενός τυράννου που δεν εννοεί να προχωρήσει σε κάποια διαδικασία αυτογνωσίας και βελτίωσης, παρά επιθυμεί την υπηρεσία των άλλων με την επίκληση της αδυναμίας του.
Η αναξιοπρέπεια εμποδίζει την πρόοδο.
Η αδικία έπεται για τον άτυχο "ισχυρό".

Την όλη κατάσταση την ονομάζω ως την δικτατορία της ευαισθησίας.

Η ωρίμανση είναι επώδυνη και προϋποθέτει την αυτογνωσία και την ανάληψη ευθυνών.
Οι δικτατορίσκοι της ευαισθησίας, φυγόπονοι για να ωριμάσουν, επικαλούνται "αγιάτρευτα τραύματα" του παρελθόντος και παραμένουν οι συνταξιοδοτημένοι της ζωής.
Μια τέτοια ζωή εγγυάται την έλλειψη αυτοεκτίμησης.
Ασφαλώς. Είναι η πιο σίγουρη τιμωρία.

Απομένει ένας αληθής οίκτος για τον "ισχυρό" που έγινε ο υπηρέτης κάποιου που δεν άξιζε να γίνει ούτε υπηρέτης.

Το παράσιτο κατοικεί όπου ο μεγάλος έχει μικρούς πληγωμένους αγκώνες.
Φρειδερίκος Νίτσε. Τάδε έφη Ζαρατούστρα

Υ.Γ. ...κι όταν βλέπω "ζωγραφική με το στόμα", παραολυμπιάδα και άλλα παρόμοια που έχουν να κάνουν με ανθρώπους που έχασαν πολλά από την υγεία και την αρτιμέλειά τους, αλλά όχι την υπερηφάνεια και την αξιοπρέπεια, τότε πείθομαι περισσότερο για τα παραπάνω.

Ομορφαίνοντας το blog (λίγο ακόμα)

2007-03-03T14:13:00.000+02:00

Τον εβενώδη παστόν αφίνει
νύμφη κροκόπεπλος η Αυγή,
την πορφυρόχρυσον κόμην χύνει,
πυρρόν το βήμα της οδηγεί
ροδοδακτύλους εκτείνει χείρας
και τας εώας ανοίγει θύρας.
Υπεμειδίασεν όλ' η πλάσις.
Κι αρματηλάτης περικλιτός
εις ερεβώδεις ωθεί εκτάσεις
το μαύρον κάλυμμα της νυκτός.

Γεώργιος Βιζυηνός, Ο Κόδρος

όπου με τη μεταμορφωτική δύναμη της ποίησης, ένα απλό ξημέρωμα γίνεται μια πλοκή γεμάτη εικόνες.

Ομορφαίνοντας το blog.

2007-03-01T22:27:00.000+02:00

Κάτω εχαράττετο βαθύ το ποτάμιον, τ’ Αχειλά το ρέμα, και όλην την βαθείαν κοιλάδα μετά ηρέμου μορμυρισμού διέτρεχε το ρεύμα, κατά το φαινόμενον ακινητούν, λιμνάζον, αλλά πράγματι αενάως κινούμενον υπό τας μακράς βαθυκόμους πλατάνους· ανάμεσα εις βρύα και θάμνους και πτέριδας, εφλοίσβιζε μυστικά, εφίλει τους κορμούς των δένδρων, έρπον οφιοειδώς κατά μήκος της κοιλάδος, πρασινωπόν από τας ανταυγείας τας χλοεράς, φιλούν και άμα δάκνον τους βράχους και τας ρίζας, νάμα μορμύρον, αθόλωτον, βρίθον από μικρά καβουράκια, τα οποία έτρεχον να κρυβώσιν εις το θόλωμα της άμμου, άμα κανέν βοσκόπουλον, αφήνον τας ολίγας αμνάδας να βόσκουν εις την δροσεράν χλόην, ήρχετο να κύψη εις το ρεύμα, και ανεσήκωνε πέτραν τινά διά να τα κυνηγήση.

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Η φόνισσα

Με τέτοιες εικόνες πραγματικά ομορφαίνει όχι μόνο το blog, αλλά η ζωή ολόκληρη.
Πολλές φορές βρέθηκα με θαυμασμό μπροστά στην τέχνη, όταν αυτή ήταν ανώτερη της πραγματικότητας.
Εδώ έχουμε την περιγραφή ενός ποταμού, που θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι καλύτερο να διαβάζουμε τον Παπαδιαμάντη να μας τον περιγράφει, παρά να τον βλέπουμε.

Όντως εδώ η τέχνη υπερβαίνει την πραγματικότητα.
Εκτός κι αν η πραγματικότητα είναι από μόνη της τόσο όμορφη, αλλά θέλει τους λίγους, τους εκλεκτούς της για να την αποκαλύψει.

Πάντως σε ό,τι αφορά γενικότερα την τέχνη, ίσως το μόνο κριτήριο αποδοχής που θέτω είναι αυτό: να μου αποκαλύπτει ομορφιές που δεν θα τις έβλεπα μόνος μου.
Δεν θα καθόμουν ποτέ να δαπανήσω χρόνο και χρήμα για να εισπράξω ασχήμια όταν μπορώ να την έχω δωρεάν.

Τα κτήνη

2007-02-16T01:43:00.001+02:00

Το 1793 η γαλλική επανάσταση βρισκόταν στο απόγειό της. Όμως, η γαλλική επανάσταση που μας ενδιαφέρει εδώ, δεν έλαβε χώρα στους δρόμους, αλλά σε ένα άσυλο για ψυχικώς πάσχοντα άτομα. Ο Φιλίπ Πινέλ διατύπωσε τη ριζοσπαστική θέση που έλεγε ότι τα ψυχικώς πάσχοντα άτομα δεν είναι άγρια ζώα χωρίς καμιά ελπίδα, που θα πρέπει να φυλακίζονται και να βασανίζονται αλλά είναι άνθρωποι που θα πρέπει να τύχουν θεραπείας, ευπρέπειας και σεβασμού. Όταν ο επίτροπος των φυλακών της επανάστασης άκουσε τον Πινέλ να λέει ότι σκέπτεται να προβεί σε θεραπεία των ψυχοπαθών ρώτησε: "Δεν είσαι εσύ τρελός που θέλεις να ελευθερώσεις αυτά τα θηρία;"
Ο Πινέλ απάντησε: "Είμαι πεπεισμένος ότι κανείς άνθρωπος δεν είναι αθεράπευτος αν έχει αέρα κι ελευθερία." Μερικά από τα "θηρία" θεραπεύθηκαν με τους χειρισμούς του Πινέλ. Ένας, μάλιστα, έγινε σωματοφύλακάς του.

Joseph LeDoux: "The emotional brain: the mysterious underpinnings of emotional life." Touchstone 1998.
(απόδοση στα ελληνικά δική μου)

Ο Joseph E. LeDoux είναι ερευνητής που ασχολείται κυρίως με το νευροβιολογικό υπόβαθρο των ψυχικών λειτουργιών. Δύο αξιόλογα βιβλία του είναι τα Emotional brain και Synaptic self.
Στο παραπάνω απόσπασμα θα παραμείνω για την ώρα σε κάτι που φαίνεται να ξεφεύγει από το κεντρικό θέμα του βιβλίου, αλλά που μου ήρθε στο μυαλό κατά την ώρα της ανάγνωσης.
Τα θηρία. Γενικώς, η χρήση του ζώου ως συμβόλου του κακού και του περιφρονημένου.
Δεν καταλαβαίνω αυτή την αυτοκαλακεία του ανθρώπου εις βάρος των κτηνών, όταν ο ίδιος είναι πρόξενος τόσων δεινών για τον εαυτό του και για τη φύση.
Τα ζώα από καταβολής τους έως τώρα παραμένουν όπως τα έφτιαξε ο Θεός, η φύση (τέλος πάντων όπου πιστεύει ο καθένας).
Μια φράση βρίσκεται μέσα μου έως τώρα, χωρίς κατάρριψη.
Τα ζώα δεν κάνουν ποτέ λάθος!
Το λάθος είναι το ίδιον του ανθρώπου. Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι αυτό συμβαίνει λόγω του ότι το ζώο στερείται της περιπλοκότητας σκέψεως και της ελευθερίας βουλήσεως που έχει ο άνθρωπος. Τρόπον τινά, το ζώο είναι..."καταδικασμένο" στο να πράττει το σωστό. Η συζήτηση που ξεκινά είναι μεγάλη και μπορεί να υποστηριχθεί ότι το φαινόμενο της λήψης αποφάσεων υπάρχει στα ζώα όπως και στον άνθρωπο. Δεν υπάρχει ηθική στο ζώο, αλλά κι ο άνθρωπος δεν μπορεί να είναι υπερήφανος για την η ηθική του (τις πολλές ηθικές του) αφού δεν τον αποτρέπει από το να γίνει καταστροφέας του εαυτού και του περιβάλλοντός του, να νιώθει φθόνο και μίσος.
Στο παραπάνω απόσπασμα, για την εποχή που αναφέρεται, ενώ βρισκόμαστε στο μεταίχμιο μιας απολυταρχίας κι ενός επερχόμενου ροβεσπιερισμού (τώρα γνωρίζουμε), συμβολίζονται οι αμέτοχοι στις αιματοχυσίες ψυχικώς πάσχοντες με τα επίσης αμέτοχα (ιδία βουλήσει τουλάχιστον) κτήνη.
Φυσικά η συγκεκριμένη περίπτωση δεν είναι η μόνη. Απλώς τη διάβασα προσφάτως. Πολλές φορές χρησιμοποιούμε τον όρο "Κτηνωδία" εκεί που θα έπρεπε να πούμε "Παλιανθρωπιά" με κεφαλαία γράμματα.

Εν κατακλείδι...

2007-02-06T00:40:00.000+02:00

Για να πέσει το τείχος της βλακείας χρειάζεται να σπάσουν πολλά κεφάλια λογικών επάνω του.

Ένα συμπέρασμα που έβγαλα κάποτε και προσφάτως το ξαναθυμήθηκα.
Νομίζω ότι ταιριάζει σε πολλές περιπτώσεις. Δεν χρειάζεται ν' αναφέρω συγκεκριμένα γεγονότα.
Εγώ βάζω τον τύπο κι ο καθένας ας τοποθετήσει τις τιμές των μεταβλητών.

Κι όπως λέγαμε κάποτε με τον φίλο μου τον Σ.
"Χαζού ανθρώπου η καλημέρα βάσανο".

Άνθρωπος-Υπολογιστής: Το κυνήγι του αρχηγού.

2007-01-30T01:50:00.000+02:00

Ίσως ο υπολογιστής να είναι η πιο περίπλοκη μηχανή που κατασκεύασε ο άνθρωπος έως τώρα. Η περιπλοκότητα είναι τέτοια ώστε πολλοί θέλησαν να παρομοιάσουν τη λειτουργία του μ' εκείνη του ανθρώπινου εγκεφάλου, με τον τελευταίο να διατηρεί ακόμη τα πρωτεία. Οι συζητήσεις περί του θέματος αποκτούν φιλοσοφικό χαρακτήρα όταν διατυπώνονται απόψεις που θέλουν τον υπολογιστή να αντιμετωπίζεται ως κάτι το ζωντανό ή έστω κοντά στο φαινόμενο της ζωής. Μάλιστα οι μελλοντολογικές υποθέσεις θέλουν τη μηχανή να ξεπερνά τον άνθρωπο. Έννοιες όπως η τεχνητή νοημοσύνη συνδέονται με τον υπολογιστή με αποτέλεσμα το προπύργιο του ανθρώπου, ο νους του, ο εγκέφαλός του μάλλον, να φαίνεται ότι χάνει σε μέλλοντα χρόνο την κυριαρχία του.
Μετά ξεκινούν σενάρια που θέλουν τη μηχανή να εναντιώνεται στον δημιουργό της με την εναντίωση πάντοτε αναπόδεικτη (γιατί να μην είναι φιλική;).
Όλα ξεκινούν από μια ατυχή σύγκριση. Από τη μια ο άνθρωπος κι από την άλλη ο υπολογιστής. Είναι όμως αδιανόητη η σύγκριση δύο μεγεθών χωρίς κοινή μονάδα μέτρησης. Είναι τουλάχιστον ανόητο το να ρωτάμε το αν είναι μεγαλύτερα τα δύο κιλά από τα τρία μέτρα.
Μια κοινή μανάδα προκύπτει αν εξετάσουμε δύο διαφορετικές σχέσεις. Τη σχέση μεταξύ ανθρώπου και υπολογιστή και τη σχέση μεταξύ ανθρώπου και ανθρώπου.
Η σχέση μεταξύ ανθρώπου και υπολογιστή είναι σαφής. Μια τυπική εργαλειακή σχέση. Το πρόβλημα, κατά τη γνώμη μου δεν βρίσκεται στη σχέση του ανθρώπου με τον υπολογιστή, αλλά του ανθρώπου με τον άνθρωπο. Όταν η τελευταία αποκτά εργαλειακό χαρακτήρα, τότε προκύπτει η θλιβερή κοινή μονάδα μέτρησης με όλα τα επακόλουθα.
Ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται από τον συνάνθρωπό του ως εργαλείο και τότε γίνεται αναπόφευκτο το να συγκρίνεται με άλλα εργαλεία. Ο φόβος γίνεται μεγαλύτερος όταν κάποιος σταδιακά αντιλαμβάνεται ότι είναι ο ίδιος ένα εργαλείο και είναι λογικό να αισθάνεται ανταγωνιστικά με άλλα εργαλεία ή ακόμα και απειλούμενος από αυτά. Η σύγκριση μεταξύ δύο εργαλείων δεν οφείλεται στην άνοδο της τεχνολογίας, αλλά στην υποβάθμιση του ανθρώπου από τον εαυτό του.

Συνεχίζοντας αυτή την αντιμετώπιση του εαυτού και του συνανθρώπου η σύγκριση μεταξύ ανθρώπου-εργαλείου και υπολογιστή δεν χρειάζεται πολύ σκέψη για να εξακριβωθεί. Η μηχανή θα κερδίζει συνεχώς έδαφος.

Το 1945 ο ENIAC ζύγιζε περίπου 30 τόνους και καταλάμβανε έναν χώρο 160 τετραγωνικών μέτρων. Τα υπολογιστικά του σφάλματα ήταν πολλά. Σήμερα δεν είναι παρά ένα μουσειακό είδος και σε σχέση με τους μεταγενέστερους υπολογιστές είναι απηρχαιωμένος. Βλέπουμε λοιπόν, ότι ακόμα κι αν προηγούμαστε σε σχέση με τον "εχθρό" μας, ο τελευταίος αναπτύσσεται με ταχύτητα πολύ μεγαλύτερη από εκείνη ενός βιολογικού συστήματος όπως ο άνθρωπος. Η προσπέραση αποτελεί μαθηματική βεβαιότητα.

Δεν είναι αυτό που προκαλεί την ανησυχία. Το ανήσυχο είναι ότι με τον υπολογιστή ανώτερο ή κατώτερο από τον άνθρωπο, ο τελευταίος ζει χρησιμοποιώντας τους συνανθρώπους και χρησιμοποιείται από αυτούς.

Η προέλευση του κακού δεν μπορεί να βρίσκεται στη μηχανή. Το κακό προϋπήρχε της τεχνολογικής ανάπτυξης.
Η σύγκριση μεταξύ ανθρώπου και υπολογιστή είναι κατ' εμέ ανεδαφική ως ερώτημα. Αυτό που πρέπει να γίνει είναι η διαλεύκανση των φόβων μας και της ακριβούς προελεύσεώς τους.

New Blogger

2007-01-20T16:18:00.000+02:00

Ο New blogger της Google έχει γεροντικές παραξενιές.
Ξεχνάει ονόματα (Nick names).
Δεν βλέπει καλά τα avatars.
Μπερδεύει τους σχολιαστές και τους θεωρεί ανώνυμους.
Ξεχνάει τη μητρική του γλώσσα και εκφράζεται ακατανόητα.
...και διάφορα άλλα.

Ανοϊκή συνδρομή;

Ελπίζουμε σε ένα καλύτερο αύριο.
Δεν βλέπω να έχουμε και δικαίωμα επιστροφής.

Τέλος πάντων, όσοι προχωρήσανε στην "αναβάθμιση" του blog τους θα καταλάβουν τι εννοώ (τα λέω κάπως μεταφορικά).
Οι υπόλοιποι καλύτερα να καθίσουν στο παλιό γνώριμο και σταθερό έδαφος και ας περιμένουν μέχρι ο σεισμογενής τόπος ν' αποκτήσει μια σταθερότητα.
Κοινώς, αφήστε το blog όπως είναι.

Επειδή τα είπα κάπως συμπυκνωμένα και μεταφορικά, όσοι θέλετε να δείτε μια εκτενή αναφορά στο θέμα του Blogger Beta που έπαψε να είναι Beta δείτε το σχετικό post του Mickey Nightmare.

Καλώς να ξημερώσει.

Ο χρόνος

2007-01-09T19:08:00.000+02:00

Συνιστώ ανεπιφύλακτα το βιβλίο με τίτλο "Ο Παπαλάγκι", σε όσους δεν το έχουν διαβάσει.
Πρόκειται για μια σειρά λόγων ενός φύλαρχου, του Τουιάβιι, με καταγωγή από τα νησιά Τιαβέα του Ειρηνικού ωκεανού. Ο Τουιάβιι επισκεύθηκε την Ευρώπη κι αυτό που ακολούθησε ήταν η περιγραφή το τρόπου ζωής του δυτικού ανθρώπου με τρόπο που κανείς δυτικός δεν θα μπορούσε να κάνει. Αυτό διότι είναι εξαιρετικά δύσκολο το να περιγράψει κάποιος τον λαβύρινθο μέσα στον οποίο ζει. Αυτό θα το κάνει κάποιος που βρίσκεται έξω από τον λαβύρινθο και που με μια ματιά αντικρίζει το συνολικό σχήμα του.
Παπαλάγκι στη γλώσσα του Τουιάβιι σημαίνει αυτόν που πέρασε τον ουρανό. Ουσιαστικά μ' αυτόν τον όρο περιγράφονται οι λευκοί που επισκεύθηκαν τους παρθένους τόπους και ανθρώπους και επιχείρησαν να τους..."εκπολιτίσουν".
Η πρωτόγονη, αγνή ματιά του φύλαρχου βλέπει και περιγράφει τα πράγματα μ' έναν τρόπο που μας κάνει ν' αναγνωρίζουμε την αλήθεια των λεγομένων του και ταυτοχρόνως την ανημπόρια μας να πράξουμε το διαφορετικό. Ίσως φταίνε και οι λέξεις που χρησιμοποιούμε εμείς για τα πράγματα. Για παράδειγμα σε κάποιο σημείο λέει:

Αν μιλήσεις σε κάποιον Ευρωπαίο για τον Θεό της αγάπης, θα μορφάσει και θα χαμογελάσει. Θα χαμογελάσει για την αφέλεια των σκέψεών σου. Δωσ' του όμως ένα γυαλιστερό, στρογγυλό κομμάτι μέταλλο ή ένα μεγάλο βαρύ χαρτί, και θα δεις αμέσως τα μάτια του να γυαλίζουν και τα σάλια του να τρέχουν.

Κάπως έτσι βλέπει ο άγριος το χρήμα.
Οι περιγραφές αφορούν πολλές πτυχές της ζωής, τις σχέσεις του ανθρώπου με τον άνθρωπο και του ανθρώπου με τον Θεό. Σε όλες τις περιγραφές είναι αξιοσημείωτο το πώς ο συγκεκριμένος άνθρωπος με τα υλικά και τις παραστάσεις του κόσμου του περιγράφει τον δικό μας.
Αυτό που τελικά προτείνει στους συμπατριώτες του είναι το να μην υποταχθούν στην υιοθεσία συνηθειών του λεγόμενου προηγμένου ανθρώπου. Αυτό διότι σε μια τέτοια κοινωνία είναι σχεδόν απίθανο το να βιώσει κάποιος αυτό που βιώνει ο απαλλαγμένος από την δυτικοτροπία άνθρωπος. Φαίνεται ότι για τον Τουιάβιι η κατάσταση έχει χαρακτήρα επιδημίας και η νόσος είναι άκρως μολυσματική. Ακόμα κι αν κάποιος ζει με τρόπο που δεν υπακούει στις επιταγές της κοινωνίας, βαθιά μέσα του πλήττεται από τις αξίες που του έχουν εμφωλευθεί από τα παιδικά χρόνια ακόμη.

Ένα παράδειγμα είναι το παρακάτω:

Μόνο μια και μοναδική φορά συνάντησα κάποιον άνθρωπο που είχε πολύ χρόνο, που δεν παραπονιότανε ποτέ ότι του λείπει, αυτός όμως ήταν φτωχός, βρόμικος και περιφρονημένος. Οι άνθρωποι απόφευγαν να περάσουν από δίπλα του και κανένας δεν τον πρόσεχε. Εγώ δεν καταλάβαινα αυτή τη συμπεριφορά, γιατί το βάδισμά του ήταν χωρίς βιασύνη και τα μάτια του είχαν ένα ήρεμο, φιλικό χαμόγελο. 'Οταν τον ρώτησα, το πρόσωπό του συσπάστηκε και είπε θλιμμένα: "Ποτέ δεν ήξερα να εκμεταλλευτώ τον χρόνο μου, γι' αυτό και είμαι ένας φτωχός, περιφρονημένος φουκαράς." Ο άνθρωπος αυτός είχε χρόνο, κι αυτός όμως δεν ήταν ευτυχισμένος.

Αυτό το τελευταίο είναι και η παρατήρησή μου για το συγκεκριμένο κομμάτι. Ότι δηλαδή έχουμε κατασκευάσει με τέτοιο τρόπο τις αξίες μας σχετικά με το κυνήγι του χρόνου, ώστε είτε τον κυνηγάμε, είτε τον αφήνουμε να φύγει είμαστε δυστυχισμένοι.

Ελπίζω πολύ να κάνω λάθος.

Μικρό Πάσχα

2006-12-28T23:09:00.000+02:00

Μικρό Πάσχα λέμε συνήθως τον Δεκαπενταύγουστο. Ωστόσο, ο όρος έχει αποδωθεί από πολλούς (π.χ. από τους Καππαδόκες) και για τα Χριστούγεννα.
Μου αρέσει αυτός ο τίτλος. Δείχνει ίσως το τι ακριβώς είναι τα Χριστούγεννα. Το μικρό Πάσχα που λάμπει από το ερχόμενο Μεγάλο.
Στο Μέγα Πάσχα όλα είναι ήρεμα. Η φαντασμαγορία του εμπορίου δεν μπόρεσε να εισέλθει τόσο, ώστε να πιστέψουμε ότι είμαστε εμείς που θα το φωτίσουμε. Λάμπει από μόνο του.
Κάπως έτσι νομίζω ότι είναι ωραίο να γιορτάζεται και το μικρό Πάσχα.

Μακριά από τα κυρήγματα των ευσεβιστών.
Μακριά από τα κυρήγματα των αντιευσεβιστών.
Μ' έναν σιωπηλό μπαρμπα-Αλέξανδρο από κοντά.
Κι ένας ξεχασμένος Ρωμανός να μας ξεκολλάει απ' την καθημερινότητα
"Λιγυρού ακούω κελαηδήματος, τερπνού δε μινυρίσματος..."

Χρόνια πολλά!

Αναφορά στον Γιαννούλη Χαλεπά

2006-12-12T22:19:00.000+02:00

Η ψυχασθένεια δεν καταργεί τα πάντα. Η γνώση για την ψυχική νόσο που πηγάζει από τη λεγόμενη "κοινή γνώμη" τις περισσότερες φορές προκαλεί μόνο σύγχυση.
Δεν πρόκειται ν' ασχοληθούμε σ' αυτό το post με ορισμούς που αφορούν την ψυχική νόσο, όπως και την υγεία (το δυσκολότερο).
Θα κάνουμε μια μικρή αναφορά σε μια από τις ακραίες και αξιοσημείωτες μορφές στον χώρο της γλυπτικής.
Στον Γιαννούλη Χαλεπά.
Είναι ένας από τους καλύτερους γλύπτες που έχει να επιδείξει η Ελλάδα των δύο τελευταίων αιώνων.

Γεννήθηκε στις 14 Αυγούστου του 1851 στην Τήνο. Ήταν το πρώτο από τα έξι παιδιά της οικογένειας. Ο πατέρας του, Ιωάννης Χαλεπάς, ήταν ιδιοκτήτης λατομείου.
Στην παιδική του ηλικία δείχνει μεγάλη έφεση στην κατεργασία της πέτρας σε επίπεδο καλλιτεχνικό. Ωστόσο, η οικογένεια δεν προτίθεται να προωθήσει το χαρισματικό παιδί προς μια τέτοια κατεύθυνση. Η επιμονή του μικρού Χαλεπά επικρατεί και το 1861 βρίσκεται στην Αθήνα, στο Πολυτεχνείο όπου διαπρέπει στο τμήμα Καλών Τεχνών.
Το 1873 μεταβαίνει στο Μόναχο με υποτροφία από όπου επιστρέφει το 1875. Οι σπουδές του στο Μόναχο ήταν εξαιρετικής απόδοσης, αλλά για κάποιον λόγο το Ίδρυμα της Τήνου διακόπτει την υποτροφία.
Το 1876, στην Αθήνα πλέον, ο Χαλεπάς θα δημιουργήσει ένα από τα γνωστά του έργα (ίσως το γνωστότερο), την Ωραία Κοιμωμένη. Πρόκειται για ένα γλυπτό που θα τοποθετηθεί στον τάφο μιας νέας κοπέλας, της Σοφίας Αφεντάκη.
Η πρώτη εμφάνιση της νόσου γίνεται περίπου στο 1878. Ο Χαλεπάς αποσύρεται από τον κοινωνικό περίγυρο, εγκαταλείπει τη δουλειά του, ενώ ο ασυνάρτητος λόγος γίνεται φανερός στα κοντινά του πρόσωπα. Εκείνον τον καιρό εργαζόταν πάνω στον Σάτυρο και στη Μήδεια, δύο επίσης χαρακτηριστικά γλυπτά του. Τάσεις αυτοκτονίας εμφανίζονται, ενώ ο ίδιος κοιτώντας το γλυπτό του Σάτυρου τρομάζει πιστεύοντας ότι το ειρωνικό γέλιο του γλυπτού προορίζεται για τον ίδιο.
Τα ιαματικά λουτρά είναι μια "θεραπευτική" πρόταση της εποχής του κι έτσι μετακινείται σε λουτρά που βρίσκονται κοντά στην πόλη Αλάτσατα της Μικράς Ασίας. Από εκείνο τον καιρό αρχίζει μια μακροχρόνια αποχή του από τη γλυπτική.
Η κατάστασή της ψυχικής του υγείας επιδεινώνεται όλο και περισσότερο, έως ότου λαμβάνεται η απόφαση από γιατρούς καθώς και τα οικογενειακά του πρόσωπα για εγκλεισμό σε ψυχιατρείο.
Έτσι, το 1888 βρίσκεται στο ψυχιατρείο της Κέρκυρας. Στη διάρκεια παραμονής του δεν θα εργαστεί σχεδόν καθόλου και μια μικρή προτομή είναι ίσως το μόνο δείγμα της δουλειάς του εκείνα τα χρόνια.
Το 1901 είναι το έτος θανάτου του πατέρα του.
Το 1902 εξέρχεται από το ψυχιατρείο και επιστρέφει στην Τήνο.
Η μητέρα του είναι απολύτως αντίθετη στο να εργαστεί πάνω στην γλυπτική, αφού κατά τη δική της γνώμη, η τέχνη είναι η αιτία της νόσου. Για δέκα περίπου χρόνια, στην Τήνο, θα απασχολείται με την κτηνοτροφία και με διάφορες μικροδουλειές για τους συγχωριανούς του.
Το 1916 πεθαίνει η μητέρα του. Ο Χαλεπάς βρίσκεται στην ηλικία των 65 ετών και δεν φαίνεται να του προκαλεί ιδιαίτερη θλίψη το γεγονός του θανάτου.
Πάνω από 60 έργα δημιουργούνται κατά τη διάρκεια παραμονής του στην Τήνο.
Το 1930, η ανεψιά του Ειρήνη Χαλεπά τον πείθει να μείνει στην Αθήνα. Η δημιουργικότητά του αυξάνεται και έργα όπως "Αφροδίτη", "Άρτεμις", "Οιδίποδας και Αντιγόνη" αφορούν αυτή την περίοδο.
Το 1938 πεθαίνει σε ηλικία 87 ετών.
Η δημιουργικότητά του μετά τον θάνατο της μητέρας του στην Τήνο και στα χρόνια παραμονής του στην Αθήνα είχε ραγδαίο και οργασμικό χαρακτήρα. Θα έλεγε κάποιος ότι σαράντα χρόνια αποχής από την τέχνη ήταν σαν να μην υπήρξαν.

Τίποτα δεν πρέπει να οδηγεί σε καταδικαστική απελπισία, ακόμη και η ψυχική νόσος.
Έχω να επισημάνω ότι οι διάφορες προσπάθειες ερμηνείας της γενέσεως νόσου μέσα από οικογενειακά βιώματα δεν έχουν θέση σε νόσους όπως αυτή του Χαλεπά. Το οργανικό υπόβαθρο είναι αποδεδειγμένο στις μέρες μας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση υπήρχε μάλλον και γενετικό υπόβαθρο, αφού υπάρχουν μαρτυρίες που υποστηρίζουν ότι ένας αδελφός του Γιαννούλη Χαλεπά, ο Αριστοκλής ήταν αυτόχειρας, καθώς και την ύπαρξη ψυχικής νόσου σε μία από τις αδελφές του.
Σίγουρα όμως η αρχική πρόταση του σημερινού post είναι μια πραγματικότητα. Η ψυχασθένεια δεν καταργεί τα πάντα στον άνθρωπο.

Ποιός θυμάται...

2006-12-07T22:47:00.000+02:00

Κι όμως...δεν άνοιξε η γη να με καταπιεί.

Η αλήθεια είναι ότι η αποχή ήταν μεγάλη.
Μια σειρά από εκκρεμότητες μ' έκαναν να αποσυρθώ προσωρινά από την ενδιαφέρουσα περιπέτεια που ξεκίνησα προ μηνών.
Απαράδεκτος, αλλά δικαιολογημένος (αυτοχαρακτηρίζομαι με επιείκεια).

Αν ένας άνθρωπος απουσιάσει για καιρό από έναν χώρο στον οποίον συναντιόταν με φίλους και οι φίλοι τον θυμούνται ακόμα, τότε σίγουρα έχει καλούς φίλους.
Αν απουσιάσει πάρα πολύ κι ακόμα τον θυμούνται, τότε θα πρέπει να σκεφτεί μήπως έχει φίλους πολύ ανώτερους από τον ίδιο.

Τέλος πάντων.
Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχα με κάποιον φίλο blogger άκουσα το σχόλιο περί της απουσίας μου. Έχουμε γίνει οικογένεια οι bloggers. Υπάρχει ένα άγραφο απουσιολόγιο το οποίο μας πιέζει με τρόπο συγκινητικό.

Από την επόμενη εβδομάδα θα πιάσουμε δικτυακή δουλειά με νέα posts.

Δικτυακούς χαιρετισμούς σε όλους!

Η αυτογνωσία στη λαϊκή σοφία εν όψει εκλογών.

2006-09-26T02:12:00.000+03:00

Θυμάμαι μια ιστορία που έφτασε σε μένα από στόμα σε στόμα. Προέρχεται από τα χρόνια της τουρκοκρατίας. Θα μπορούσε να έχει τον τίτλο "Ο Μουσταφάς ο μπεκρής" αν και δεν μου μεταδόθηκε με τίτλο.
Λοιπόν, σε ένα χωριό υπήρχε κάποιος που μεθούσε συχνά. Άνθρωπος που για κάποιους λόγους παρήκμασε. Μια σειρά από συγκυρίες και συμφέροντα, που δεν αναφέρονται στην ιστορία θέλουν τον Μουσταφά τον μπεκρή να γίνεται δήμαρχος. Κάθε φορά που πέθαινε κάποιος και καλούσαν τον δήμαρχο στην κηδεία, εκείνος πήγαινε στον νεκρό και κάτι του ψιθύριζε στο αυτί. Αυτό γινόταν συνεχώς και κάποτε κάποιος τόλμησε να ρωτήσει τον δήμαρχο τι ήταν αυτό που ψιθύριζε στον κάθε νεκρό.
Έδωσε την απάντησή του ο μπεκρής. Σ' όποιον πεθαίνει πάω και του λέω "Εκεί που θα πας μην ξεχάσεις να πεις που κατήντησε αυτός ο κόσμος. Τον μπεκρή τον Μουσταφά τον κάναν δήμαρχο. Εκεί φτάσαμε."
Το σίγουρο είναι ότι ο πρωταγωνιστής της ιστορίας είχε αυτογνωσία.
Όχι όμως μόνον αυτό, νομίζω. Θα πρέπει να είχε και την επίγνωση της βαρύτητας του αξιώματος και των ευθυνών που συνεπάγεται.
Αυτό το τελευταίο είναι ένα μήνυμα για τον κάθε αυτοδιαφημιζόμενο.

Φλεγόμενη πόλη

2006-09-10T14:11:00.000+03:00

ΔΕΘ, διαδηλώσεις κι επεισόδια.
Για μια ακόμα φορά η αντιεξουσιαστική μερίδα έδειξε το εξουσιαστικό της πρόσωπο.
Το κέντρο της Θεσσαλονίκης βρέθηκε και πάλι στις φλόγες, από τα χέρια ανθρώπων που μιλούν για ένα πιο "ανθρώπινο" αύριο.
Καμένα αυτοκίνητα, μαγαζιά, φθορά δημόσιας περιουσίας.
Μασκοφόροι, άνθρωποι χωρίς πρόσωπο έδειξαν και πάλι τη βαρβαρότητα έναντι του κάθε τυχόντος άτυχου.
Πολλές φορές αναρωτήθηκα μπροστά σε καμένο αυτοκίνητο ή κατάστημα για τα δημοκρατικά δικαιώματα του ιδιοκτήτη. Μπορεί να είναι κάποιος που δανείστηκε για να αγοράσει αυτό που τώρα έγινε κάρβουνο. Κάποιος που ταΐζει κι άλλα στόματα από το μαγαζί του.
Ποιός σέβεται αυτά τα δικαιώματα που γίνονται παρανάλωμα στο όνομα μιας ιδεολογίας (ψυχοπαθολογίας μήπως;)
Αποφασίζομεν και διατάσσομεν (μας θυμίζει κάτι;)
Θέλω και τα καίω (σε παραλλαγή).
Αυτό που μου τράβηξε την προσοχή, από τα φοιτητικά μου χρόνια ακόμη, ήταν το ότι αρκετοί από τους "ιδεολόγους" προερχόταν από ευκατάστατες οικογένειες χωρίς κανένα οικονομικό πρόβλημα.
"Αγωνιζόμαστε για τους άλλους" θα ήταν μια απάντηση.
Για ποιούς άραγε; Για τους φουκαράδες που ζουν στο κέντρο και δυσκολεύονται στο να απομακρύνουν τα αυτοκίνητά τους όταν ξεσπάσει η θύελλα του παραλογισμού;
Είναι κρίμα τα αληθή κοινωνικά προβλήματα να καλύπτονται από τη μάσκα της βίας.
Αυτό, διότι τίποτε άλλο δεν κάνει αυτή η μάσκα.
Καλύπτει προβλήματα, αλλοιώνοντάς τα κι αφήνοντάς τα άλυτα.